(Geschreven in 2018) (Met Update 2026) (8 jaar later)
Uit 2018: ‘De ‘oplossing’ toen was confrontatie en oorlog’.
“De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe behoeften dat iemand die bedriegt altijd wel iemand vindt die zich wil laten bedriegen.” (Niccolò Machiavelli in jaar 1515).
“Autocraten hebben de verkeerde oplossingen voor reële problemen”. (2025)
Geschiedenisles
2018. In onzekere tijden willen veel mensen een sterke man als leider, dat heeft de geschiedenis laten zien. Het is echter beter de onzekerheid weg te nemen dan sterke mannen te laten regeren.
Veel onzekerheid is veroorzaakt door gevestigde belangen en partijen, in de VS en in Europa, waar economisch-politieke elites al decennia regeren, haar wil heeft doorgedreven, voor een ernstige economische crisis heeft gezorgd (2008), de welvaartsverschillen heeft doen toenemen en de vluchtelingencrisis niet goed heeft aangepakt. Sterke mannen beloven vaak veel (wat niet waargemaakt kan worden) en dat kan behoorlijk uit de hand lopen, dat heeft de geschiedenis ook laten zien.
De parallel met de jaren 1930 in Duitsland is snel getrokken (hoewel men er voorzichtig mee moet zijn): een diepe economische crisis van het kapitalisme (na de beurskrach van 1929, de crisis van 2008 wordt gezien als de ernstigste sindsdien), een democratie in verwarring waar geen besluitvaardigheid is, wantrouwen tegenover bestaande politieke partijen en de gevestigde orde (uitmondend in anti-parlementarisme), hoge staatsschulden (toen de herstelbetalingen van WO1 (het bekende Verdrag ‘Dictaat’ van Versailles), nu hoge staatsschulden wereldwijd), de middenklasse die onder druk staat en onzeker over de toekomst is, een buitenlandse vijand (het communistische Rusland met Stalin toen, nu het Rusland van Poetin), versplintering en polarisatie (links tegenover rechts), een zondebok voor alle kwaad (toen de joden, in deze tijd de islam), de pers als boosdoener (beschuldiging van het verspreiden van leugens). En dergelijke.
Bijkomende factor in deze tijd is de klimaatverandering/klimaatcrisis die de hele wereld aangaat en verdelingsvraagstukken urgent maakt.
De ‘oplossing’ toen was confrontatie en oorlog.
Misschien kom ik hier nog op terug. (Op dit blog wordt al schrijvende een mening gevormd).
Update 28.10.2018
Een dag nadat ik bovenstaande schreef een goed artikel in de Volkskrant (27.10.2018, bijlage Zaterdag) met de titel ‘De opmars van de sterke man’. Dit valt blijkbaar meer mensen op. Er staan rake observaties in. Mijn analyse dat onzekerheid de belangrijke factor voor de roep om de sterke man, de sterke leider, is wordt bevestigd.
Uit het artikel: De rode draad is onzekerheid. De periode van ‘gelukkige globalisering’ na de val van de Muur is voorbij. Overal ter wereld vrezen burgers een nieuwe periode van conflict en harde concurrentie, van migratie en etnische strijd, van toenemende onzekerheid op de arbeidsmarkt, van tegenstellingen tussen een elite die van de mondialisering profiteert en een middenklasse die achterblijft.
Een mooi citaat van de bekende filosoof Hannah Arendt (1906 – 1975): “De massasamenleving is geneigd om ineens een persoon te nemen voor wat hij zegt te zijn, zodat een idioot die zich als een genie voordoet altijd een zekere kans heeft om geloofd te worden”. (Uit ‘The Origins of Totalitarianism’) (zij is bekend van de analyse van het fascisme in Duitsland). We denken dan aan President Trump, hij ziet zichzelf als een genie en deed en doet onnavolgbare uitspraken. Zelf denk ik vaak aan Machiavelli en zijn opvattingen over politiek.
Politicoloog en populisme deskundige Cas Mudde heeft ook rake opmerkingen: “Het verwachtingspatroon van populistische kiezers is vrij laag, omdat ze de gevestigde politici als door en door corrupt en incompetent zien. Dus als de populistische leider ook maar iets doet wat de kiezer goed vindt, of dat zelfs maar probeert, dan zijn ze al tevreden. ‘Kijk, hij doet tenminste wat”.
Uit het artikel: In Europa is de democratie steviger verankerd en bestaat een historisch wantrouwen tegen sterke mannen, na slechte ervaringen met Hitler en Stalin. Niettemin kraakt het continent onder de uitdaging van het populisme dat een autoritaire regeerstijl voorstaat. Liberale democraten die het populisme willen bestrijden, moeten niet kiezen voor een frontale aanval, vertolkt politicoloog Cas Mudde een onder experts veel gehoord standpunt. Als het volk uit onzekerheid verlangt naar een koning, moet die onzekerheid worden weggenomen of in elk geval verzacht. In zulke analyses komen twee punten steevast terug: beheersing van migratie en bescherming van werknemers tegen de gevolgen van mondialisering. Zoals Cas Mudde schrijft in zijn boekje Populisme: ‘Het uiteindelijke doel moet niet zijn de vernietiging van het populistische aanbod, maar het verzwakken van de populistische vraag’.
Dit laatste is precies wat ik boven schreef. Je moet de oorzaken van de onzekerheid wegnemen. Mijn analyse van de oorzaken van het het ‘populisme’ zie ik al lang als (hoofdzakelijk) sociaal-economisch van aard, ik schreef er over in ‘De boze burger en het ‘populisme’ uit 2016 (zie rechts onder Artikelen). Ook de migratiecrisis van 2015 heeft de polarisatie en afkeer van de gevestigde politiek sterk doen toenemen. We zijn al jaren de verkeerde richting op aan het gaan, in heel Europa, sinds het begin van de economische crisis 10 jaar geleden (maar eigenlijk is het ‘populisme’ in Nederland al sinds de jaren 1990 aan het groeien, sinds Fortuyn). Dit zijn processen die heel moeilijk te keren zijn en daar gaan ook weer jaren overheen en dan mogen we van geluk spreken dat die Sterke Leider niet een oorlog als ‘oplossing’ gaat voorspiegelen, want dat is in de geschiedenis al vaker gebeurd. (Bijvoorbeeld Iran, Noord-Korea, dat zich niet ‘aan de afspraken houdt’, en dergelijke).
Maar laten we ook niet vergeten dat in iedere samenleving altijd een percentage mensen is die de neiging hebben tot het volgen van radicale leiders en ideologieën(zouden ze eens moeten onderzoeken hoeveel). Ook in Nederland, waar een al sinds de jaren 1980 rechts-radicalen hun bijeenkomsten en clubs hebben en af en toe een demonstratie houden. Dit is de laatste jaren toegenomen…..(Na WO2 had iedereen in de oorlog in het verzet gezeten en collaborateurs waren er nauwelijks…).
Het obscure rijtje van deze tijd: Trump (VS), Poetin (Rusland), Orban (Hongarije), Erdogan (Turkije), Duterte (Filipijnen), Xi Jinping (China), Bolsonaro (Brazilië). (Vooral die laatste is heel erg, vandaag kan hij gekozen worden, dit is er een van de ergste soort met zijn uitspraken en hij verheerlijkte de militaire dictatuur.
Nieuw is dit allemaal niet, ik heb nog ergens een lijstje met dit soort mensen in de jaren 1980 liggen (zal het eens opzoeken). Denk ook aan mijn artikel uit 1992 (De geschiedenis herhaalt zich, zie onder Artikelen) waarin ik schreef: “…..vandaar dat we in de huidige tijd terug zien keren wat, soms gedeeltelijk, is weggeweest of onderdrukt: religies (al dan niet fundamentalistisch), nationalisme, fascisme, de monarchie, zelfs een opleving van het communisme is mogelijk…”.
Onderstaand, uit het archief, dictators uit de jaren 1980/1970. Er is natuurlijk wel een verschil tussen de gekozen dictator en de dictator die door een staatsgreep aan de macht komt.Dictators zijn er altijd geweest en zullen er altijd zijn.
Zia Ul Haq (Pakistan), Duarte (El Salvador), Pinochet (Chili), Bouterse (Suriname), Stroessner (Paraguay), Chadaffi (Libië), Botha (Zuid-Afrika), Jaruzelski (Polen), Khomeiny (Iran), Marcos (Filippijnen), Chun Doo Hwan (Zuid-Korea), Kim Il Sung (Noord-Korea), Mobutu (Zaïre), Pol Pot (Cambodja), En anderen, want niet volledig.
Reagan en Thatcher zijn uit dezelfde tijd, maar ik zet ze er niet bij, want hoewel ze beide de basis hebben gelegd voor decennia liberaal-kapitalistisch beleid, waar we nu de nadelen nog steeds van ondervinden, passen ze niet in het rijtje.
Update 01.11.2018
Het krantenartikel werd druk bediscussieerd. De benaming ‘sterke man’ kennen veel mensen niet (iets in het geschiedenisonderwijs gemist of het werd niet behandeld). ‘Sterk’ wordt toch als iets positiefs gezien en dat is in dit geval niet zo. Misschien zou men beter van ‘leider’ kunnen spreken. Veel mensen willen een leider, geleid worden, en daarom kiezen ze voor hem. Tevens is er iets met het woord ‘man’, ‘mannen zijn tegenwoordig de oorzaak van het kwaad in de wereld’, zoals gezien door veel vrouwen, en ten dele zit er waarheid in: dictators zijn ook allemaal mannen. Toch moet men voorzichtig met generalisaties zijn door alle mannen op 1 hoop te gooien. Het hangt samen met de algehele verwarring en onzekerheid van deze tijd (misschien moet ik hierover nog eens een apart bericht schrijven, de huidige verwarring en onzekerheid gaat verder dan een sociale crisis en een economische crisis en de opkomst van ‘sterke mannen’ en het ‘populisme’).
Update 03.11.2018
Enkele toepasselijke citaten uit mijn verzameling:
“Er schuilt helemaal geen tegenspraak in een term als totalitaire democratie, elke democratie evolueert op den duur vanzelf tot een totalitair regime, want het volk wil niet zelf regeren, het wil geregeerd worden. Het volk eist democratische rechten en vrijheden voor zich op, maar het is te lui en te dom om van die rechten en vrijheden gebruik te maken. De massa kan niet denken en zij vindt het bijgevolg gemakkelijker te dienen en te gehoorzamen dan te leiden en te bevelen, de massa heeft de slavernij uitgevonden niet de dictators”. (Ward Ruyslinck (1929-2014), Vlaams schrijver).
“Indien de mensen slechts één woord wilden uitspreken, dat in iedere taal maar uit een paar letters bestaat, was het met alle onrecht en onderdrukking waarover zij klagen voorbij. Dit ene woord luidt NEEN”. (Mahatma Gandhi (1869-1948), Indiaas politicus die pleitte voor geweldloosheid).
“Regeerders zijn slechts heel zelden mensen van grote intelligentie. De zin van het leven, de reikwijdte van het menselijk bestaan, dat zijn zaken die hen in het algemeen ontgaan. Als hen gevraagd wordt waarom afschrikking met kernwapens nodig is, komen ze er niet uit. Ze kunnen niet verder kijken dan de volgende stap op het wereldtoneel. Als de vijand een wapen heeft dat binnen vijf minuten een doel kan bereiken, moeten zij er een hebben dat er binnen vier minuten is. Ze fokken de boel op. Op weg naar de hel….” (A.J.P. Taylor (1906-1990), historicus, uit de jaren 1980 met de kernwapenwedloop).
“Het geweld van de heersers wordt, zoals altijd waar een meerderheid gebukt gaat onder een minderheid, uitsluitend in stand gehouden met bedrog, dat slimme lieden door de eeuwen heen hebben toegepast en dat mensen er, omwille van kleine, gemakkelijk bereikbare voordelen, toe aanzet niet slechts veel grotere belangen, maar bovendien zelfs hun vrijheid prijs te geven en zich bloot te stellen aan het meest verschrikkelijke leed.” (Leo Tolstoj (1828-1910), Russisch schrijver).
“Het volk, niet tevreden slachtoffer te zijn van schurken, smeedt zijn eigen ketenen en biedt zijn nek vrijwillig voor het juk”. (JP Marat (1743-1793), gewelddadig revolutionair ten tijde van de Franse Revolutie).
“De wereld wordt geregeerd door dwazen en dwazen worden geregeerd door angst. Angstige mensen koesteren minderwaardigheidsgevoelens en voelen zich onmachtig. Ze onderwerpen zich aan willekeurig welk gezag, van een god of van een leider of aan een doctrine, om deel te hebben aan de macht, om niet als individu alleen te staan en verantwoordelijk te zijn voor eigen daden”. (Anton Constandse (1899-1985), Nederlands schrijver en journalist en aanhanger van het anarchisme).
“Minder schuld hebben de leiders, die tot tirannen gekweekt zijn door de slaafse geest van de massa, dan de massa zelf, die eerst tirannen in het leven roept om zich daarna er over te beklagen. Vergeten wij nooit , dat het niet de despoten zijn die een volk slaafs maken, maar het ontbreken van het vrijheidsgevoel de oorzaak is van het opkomen van tirannen”. (Domela Nieuwenhuis (1846-1919), voorloper van het socialisme in Nederland)
“Denk niet dat er één vogel bestaat die zich makkelijker op de lijmstok laat vangen, en ook niet één vis die zich voor iets lekkers eerder aan de haak laat slaan, dan alle meute mensen die zich gretig tot slavernij laten paaien met het kleinste beetje honing dat men hun om de mond smeert”. (Etienne de la Boétie (1530-1563), schrijver en politiek filosoof die onderzocht waarom de mensen zich vrijwillig onderwerpen aan een tiran. Bekend van het de boek ‘De Vrijwillige slavernij’ waarin hij uitlegt hoe de ‘sterke man’, de leider te werk gaat).
“Weest besloten niet meer te dienen en ge zijt vrij”. (Etienne de la Boétie).
“Het zijn niet de getiranniseerden die het despotisme doen ontstaan, maar de tirannen. (Paulo Freire (1921-1997), Braziliaans onderwijshervormer).
“Fanatici zijn schilderachtig, de mensheid ziet liever gebaren dan dat zij argumenten hoort.” (Friedrich Nietzsche (1844-1900), Duits filosoof). (De meeste mensen geloven wat ze zíen, want het is moeilijk iemands échte motieven te doorgronden. Dit is de ondergrond voor dictators).
“Een verstandig heerser kan nog mag zijn woord houden wanneer dit hem schade berokkent en wanneer de redenen die hem tot zijn belofte gebracht hebben, zijn weggevallen.” (Nicolllò Machiavelli (1469-1527), Italiaans politicus, wordt gezien als grondlegger van politiek handelen. Hij schreef het boek ‘De Heerser’, ook wel vertaald als ‘De Vorst’).
“Wanneer men hem (de politicus) ziet en hoort, moet hij een en al barmhartigheid, betrouwbaarheid, oprechtheid en godsdienstigheid schijnen”. (Nicolllò Machiavelli).
“De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe behoeften dat iemand die bedriegt altijd wel iemand vindt die zich wil laten bedriegen.” (Nicolllò Machiavelli).
“Onderdrukking en de drang naar vrijheid is van alle tijden. Was er vroeger echte slavernij, nu heeft de mens het idee vrij te zijn, hij is het niet. Wat in principe hetzelfde is gebleven, maar verder geperfectioneerd, zijn de manipulatie en indoctrinatie. Kenden wij ten tijde van de slavernij in de oudheid brood en spelen en een onderdrukkingsapparaat, in deze tijd van democratie kennen wij de school, het leger, kiesrecht, de massamedia en het materialisme. Met de ontwikkeling van de massamens moesten de heersers de manipulatie en indoctrinatie ook verbeteren, de ontwikkeling van de techniek heeft dit mogelijk gemaakt en maakt dit steeds verder mogelijk. Gebleven is de gewilligheid waarmee de mens zich schikt in zijn lot…..” (door mij geschreven in 1985).
Update 11.08.2019 (1 jaar later)
Een goed voorbeeld van de roep om een sterke leider is Matteo Salvini (46 jaar) in Italië. Bijna uit het boekje. Hoe is de situatie. Italië is een land dat structurele economische problemen heeft, de welvaartsverschillen zijn heel groot (ook geografisch: Noord en Zuid) en er is een rijke elite (Berlusconi) en mensen die arm zijn. Bovendien is er de beruchte maffia, zij staan los van de maatschappij en verdienen hun geld met criminaliteit (drugs, omkoping, afpersingen en alles wat verboden is) en zijn onverslaanbaar. Verkiezingen vorig jaar leidden tot een onwaarschijnlijke regering van links en rechts ‘populisme’ (want niets anders dan een reactie van de bevolking op het beleid). De vluchtelingen/migranten crisis is echter het belangrijkste probleem die is structureel geworden is en die al in de jaren 1990 (!) is begonnen (ik schreef er toen al over).
Hoe is dit zo gekomen (heel kort): EU beleid (‘Dublin’ en ‘Schengen’) vanaf de jaren 1990 heeft ervoor gezorgd dat migranten in een Europa zonder bewaking van de buitengrenzen aankomen in Italië, Griekenland en Spanje. In Italië zijn honderdduizenden asielzoekers/migranten aangekomen, met heeft het over een half miljoen. Ze liggen naast treinstations in Rome en andere steden en willen doorreizen, maar geld hebben ze niet en EU beleid verplicht dat ze daar blijven. Treffend is dat minister-president Rutte in 2015 heeft gezegd dat Italië het vluchtelingenprobleem zelf moest oplossen, ik heb dat toen verwerkt in Dossier Vluchtelingen/Migratie (zie elders). Hiermee gaf hij aan dat er geen enkel Europees beleid is en het ‘ieder voor zich is’. Na jaren pikt de bevolking het niet meer een gaat stemmen op de ‘populistische’ partijen (ook de Vijfsterrenbeweging met een komiek Beppe Grillo als voorman, hij is in 2017 gestopt). Er is sinds deze week een regeringscrisis en Salvini is populair, men ziet in hem de ‘sterke leider’ bij verkiezingen gaat hij enorm winnen. Zoals overal in Europa ontstaat er in de populistische bewegingen een gevaarlijk vermenging met rechts-extremisme-racisme.
Dit is hoe geschiedenis zich ontwikkeld, over 50 jaar zegt men: ja als we de sociaal-economische situatie van de armere bevolking en van de middenklasse hadden verbeterd was er geen roep om een ‘sterke leider’, ‘sterke man’ gekomen……
Update 16.03.2022 (4 jaar later)
President Poetin van Rusland heeft zich ontwikkeld tot ‘sterke’ man en dictator en is uit geopolitieke redenen buurland Oekraïne binnengevallen. (Lees ook Dossier Geopolitiek). Hij heeft veel steun van zijn bevolking, waarbij wel gezegd moet worden dat de media volledig gecontroleerde staatsmedia en propaganda zijn geworden. (Misschien later meer).
Update 20.05.2023 (5 jaar later)
De oorlog in Oekraïne duurt voort (15 maanden). De wereld is verstrikt geraakt door het handelen van Rusland met president Poetin en zijn clan van rijken en getrouwen. Een uitweg lijkt er niet, maar aangezien alle oorlogen eindigen (we kennen zelfs in onze eigen geschiedenis een 80 jarige oorlog: 1568 – 1648) zal ook deze oorlog een keer stoppen. De oorlog laat ook zien waar ‘sterke mannen’ heersen en Rusland al dan niet steunen onder het motto, de vijand van mijn vijand is mijn vriend, en aangezien Amerika (de VS) voor veel landen de vijand is, zijn ze voor Rusland/Poetin. We kennen Iran (Raisi) een islamitische dictatuur, Syrië (Assad) een van-vader-op-zoon dictatuur, Noord-Korea (Kim Jong-un) ook een van vader op zoon dictatuur. Turkije (Erdogan), China (Xi Jinping). Ieder land heeft eigen kenmerken.
Update 09.03.2024 (6 jaar later)
De Verenigde Staten van Noord-Amerika, de VS, is een land in diepe crisis. Ex-president Donald Trump, die eigenhandig een staatsgreep wilde plegen in een democratie (januari 2021), wil weer president worden en mensen zien hem als een sterke man die ‘orde op zaken gaat stellen’ en Amerika weer Groot gaat maken (‘Make America Great again’, afgekort MAGA). In potentie is hij een dictator, hij heeft alle eigenschappen zoals zijn tegenstanders zwart maken, leugens vertellen, demagogie en in een vol station zijn aanhangers een leus laten scanderen (‘sluit haar op’ over Hillary Clinton bij de vorige verkiezingen). Ook het theatrale valt op bij zijn speeches. Hij heeft 90 (!) rechtszaken tegen hem lopen, het deert zijn kiezers niet. Mensen houden van een boef en het gaat om de schijn (zie boven wat Machiavelli schreef).
Update 06.07.2024
In de Volkskrant een interview met Daniel Ziblatt (51), een politicoloog uit de Verenigde Staten. Hij onderzoekt hoe democratieën achteruitgaan, in dit geval in zijn eigen land de VS. Hij beschrijft een klassiek patroon: een politiek-economische klasse wil macht houden en laat antidemocratische krachten toe en gebruikt daarvoor allerlei valse argumenten zoals een zondebok, de migranten. De Republikeinse Partij in de VS wil haar kandidaat Donald Trump niet laten vallen, ondanks wat hij allemaal gedaan heeft, zoals een poging tot staatsgreep in januari 2021. Het kiesstelsel werkt in het voordeel van Republikeinen. De stijl van politiek bedrijven lijkt op die van de maffia. Rijke mensen (bankiers, investeerders) geven geld aan Trump’s herverkiezingscampagne. In de laatste alinea zegt Ziblatt dat mensen bang zijn op sociaaleconomisch vlak en dat daar de oplossing ligt, in verbetering (dit schrijf ik al zo lang, maar dat kost veel geld en dan verliest die economisch-politieke klasse haar macht en rijkdom).
Het lijken de jaren 1930 in Duitsland wel. Verbazen doet het allemaal niet, want boven beschreef ik het al. Het is een klassiek patroon, de roep om ‘Sterke Man’. De ‘oplossing’ toen was confrontatie en oorlog, zie boven uit 2018, 6 jaar geleden, laten we hopen dat deze voorspelling van mij niet uitkomt. Momenteel is in heel Europa een ruk naar rechts-populisme/extreem rechts aan de gang, de politiek-economische klasse van deze tijd heeft gefaald. De dienstplicht willen ze herinvoeren. De wapenindustrie draait op volle toeren…….
Update 07.11.2024
Donald Trump wordt weer president van de Amerika (VS). Zoals boven reeds geschreven zoeken mensen onzekere tijden een ‘sterke man’ (meestal zijn het mannen), een leider, iemand die hen bij de hand neemt en zegt dat hij hen zal helpen. Trump belooft ‘Gouden Tijden’ voor de VS en ‘Maak Amerika weer Groot’ was zijn slogan. De onzekerheid van mensen komt ook voort uit de identiteit-kwesties die de laatste jaren op de voorgrond zijn komen te staan. Veel mensen zijn hier niet mee bezig, maar zijn wel bezig met de dagelijks boodschappen. Marshall McLuhan (1911-1980) had het er in zijn tijd al over dat als mensen zich in hun identiteit bedreigd voelen er een reactie ontstaat die gewelddadig kan zijn. Het zit momenteel in de hele Westerse kapitalistische cultuur.
Update 30.12.2024
Veel aandacht voor de opkomst van rechts-populisme en de sterke leider oa. in tv programma Nieuwsuur waarin de Hongaarse leider Victor Orban aan bod komt. Orban is een leven lang in de politiek, dom is hij niet, wel geslepen. Hij heeft een leven lang vriendjes om zich heen verzameld die belangrijke functies krijgen. De democratie wordt langzaam afgebroken, van binnen uit. De EU heeft wel maatregelen genomen (geen geld), maar het deert hem blijkbaar niet.
Update 11.02.2025
‘De ‘oplossing’ toen was confrontatie en oorlog’.(Uit 2018, 7 jaar geleden). De president van Amerika is een would-be-autocraat en wil in 2028 weer president worden, maar de grondwet verbiedt dat. Alleen als het oorlog zou zijn kan er een uitzondering gemaakt worden (gebeurde tijdens WO2). Dit soort gewetenloze leiders zijn in staat om oorlog te veroorzaken om aan de macht te kunnen blijven. 2028 is nog ver weg en volgend jaar zijn er eerst tussentijdse verkiezingen. Wat hem kan stoppen is zijn eigen partij, de Republikeinen en het Amerikaanse rechtssysteem.
Update 04.05.2025
Onzekere mensen zoeken een sterke leider (‘Sterke Man’) die zegt oplossingen te hebben voor al hun problemen, of het nu realistisch is of niet. Komt in de hele geschiedenis voor. Dat mensen onzeker zijn geworden komt door beleid van jaren daarvoor, het is een REACTIE. Partijen die regeerden (in VS en overal) konden migratie, woningnood, inflatie etc. niet tegengaan. Daarbij: klimaatverandering, corona, oorlog zijn de grote uitdagingen voor politici in deze tijd, dat vergt intelligentie.
Update 13.07.2025
“Autocraten hebben de verkeerde oplossingen voor reële problemen”.
Update 17.10.2025
Uit 2018 7 JAAR geleden:
“In onzekere tijden willen veel mensen een sterke man als leider, dat heeft de geschiedenis laten zien. Het is echter beter de onzekerheid weg te nemen dan sterke mannen te laten regeren. Veel onzekerheid is veroorzaakt door gevestigde belangen en partijen, in de VS en in Europa, waar economisch-politieke elites al decennia regeren, haar wil heeft doorgedreven, voor een ernstige economische crisis heeft gezorgd (2008), de welvaartsverschillen heeft doen toenemen en de vluchtelingencrisis niet goed heeft aangepakt. Sterke mannen beloven vaak veel (wat niet waargemaakt kan worden) en dat kan behoorlijk uit de hand lopen, dat heeft de geschiedenis ook laten zien.De parallel met de jaren 1930 in Duitsland is snel getrokken (hoewel men er voorzichtig mee moet zijn): een diepe economische crisis van het kapitalisme (na de beurskrach van 1929, de crisis van 2008 wordt gezien als de ernstigste sindsdien), een democratie in verwarring waar geen besluitvaardigheid is, wantrouwen tegenover bestaande politieke partijen en de gevestigde orde (uitmondend in anti-parlementarisme), hoge staatsschulden (toen de herstelbetalingen van WO1 (het bekende Verdrag ‘Dictaat’ van Versailles), nu hoge staatsschulden wereldwijd), de middenklasse die onder druk staat en onzeker over de toekomst is, een buitenlandse vijand (het communistische Rusland met Stalin toen, nu het Rusland van Poetin), versplintering en polarisatie (links tegenover rechts), een zondebok voor alle kwaad (toen de joden, in deze tijd de islam), de pers als boosdoener (beschuldiging van het verspreiden van leugens). Bijkomende factor in deze tijd is de klimaatverandering/klimaatcrisis die de hele wereld aangaat en verdelingsvraagstukken urgent maakt”. De ‘oplossing’ toen was confrontatie en oorlog.
Update 25.01.2026 (8 jaar later)
Amerika, de VS, is een ontspoord land, binnenlandse problemen hebben tot de roep een sterker leider geleid. De gekozen president is een dolle hond in de nationale en internationale politiek. De ontnuchtering is groot en de ontwikkelingen onvoorspelbaar. We gaan nog wat meemaken.
Update 22.03.2026
“Amerika, de VS, is een ontspoord land, binnenlandse problemen hebben tot de roep een sterker leider geleid. De gekozen president is een dolle hond in de nationale en internationale politiek. De ontnuchtering is groot en de ontwikkelingen onvoorspelbaar. We gaan nog wat meemaken”.
De generatie babyboomers is geboren van 1945 tot 1955, vaak wordt het jaartal doorgetrokken tot 1965 maar dat is onjuist. Er is een wereld van verschil tussen afstuderen en/of op de arbeidsmarkt komen in de jaren 1960, 1970 of in de jaren 1980 (ondergetekende).
Het is sociologie. Voorop gesteld is dat deze generatie niet in totaliteit hetzelfde is, dit gaat over een deel.
Na de Tweede Wereldoorlog (mei 1940 tot mei 1945) zagen mensen weer toekomst na een vreselijke oorlog (50 miljoen doden in totaal). Er was veel schade door oorlogshandelingen en er was dus woningnood. Nederland was nog een conservatief en christelijk land met een koningshuis. De benauwende sfeer is goed beschreven in het boek ‘De Avonden’ van Gerard Reve. Spuitjes op tafel onder een eenzaam peertje (lamp) boven tafel. De wederopbouw van het land was in volle gang. De bevolking (10 miljoen inwoners, nu 18) groeide en de woningnood was niet snel opgelost. (De ouders van ondergetekende woonden in huis bij hun ouders (van moederskant) en dat was krap). De babyboomers gingen studeren, wilden meer vrijheid en zetten zich af tegen het gezag en koningshuis. Beroemd is de rookbom tijdens het huwelijk van Beatrix en Claus in 1966. Het was de tijd van de PROVO beweging (provoceren), een anti-autoritaire beweging die ook demonstreerde tegen onrecht. Het gezag reageerde met geweld, maar de vrijheid kwam er toch. Dit was internationaal, het was de tijd van popmuziek (Beatles en Stones ea), popfestivals, Love en Peace (Liefde en Vrede), drugs en seksuele bevrijding. Het was echter ook de tijd van Vietnam waar Amerika (de VS) een postkoloniale anticommunistische oorlog voerde die veel verzet opriep.
De babyboomers kregen ondertussen alle tijd om lang te studeren (soms jaren) of zoals anderen te gaan werken en het land opbouwen. Er werden lange dagen gemaakt en veel uren gewerkt. Wie een huis kon kopen was blij. Ondanks de Koude Oorlog met de Sovjet-Unie (USSR, Rusland en vazalstaten in Oost-Europa) was er vrede, vooruitgang en vooral optimisme en hoop. De jaren 1970 continueerden dit beeld, maar de werkeloosheid nam al toe. De breuk/cesuur is begin jaren 1980, de werkeloosheid nam met 15.000 mensen per maand toe (tot ruim 800.000 mensen), er was nog steeds woningnood en huisjesmelkers en speculanten domineerden in een kapitalistisch land. Het was de ‘No Future’ (Geen Toekomst) tijd en de generatie na de babyboomers (Generatie X) was ‘Een Verloren Generatie’. De dreiging van een atoomoorlog was aanwezig en drukte op velen (‘Doemdenken’ was het woord van Van Kooten en De Bie).
De tijd van confrontatie begon met de Kraakbeweging die leegstaande huizen en kantoren ging bewonen. De autoriteiten gingen dit tegen met hard politiegeweld en ontruimingen. Berucht is 1980 met de inhuldiging van prinses Beatrix tot koningin. De leus was ‘Geen Woning geen Kroning’. De babyboomers hadden werk, een woning en hadden dus geluk. Bovendien werden mensen die een gekocht huis hadden slapend rijk want de waarde steeg en dit loopt tot op de dag van vandaag door. Erfrechtdeskundigen voorspelen een exorbitante vermogensoverdracht van deze rijke generatie. De babyboomers zijn nu met pensioen (pensioenleeftijd was voor hen 65 jaar, vroeger was vroegpensioen mogelijk (57), pensioenleeftijd is nu 67 en zou 70 of hoger kunnen worden door de levensduur) dat ze in al die jaren hebben opgebouwd en ze hebben recht op AOW (ook vermogenden). De millennials (hun kinderen) gaan het geld erven, maar dat duurt nog geruime tijd want babyboomers worden oud door de algemeen toegenomen levensduur (door gezondheid en (soms dure) medische voorzieningen). Boos worden mensen als er gesproken wordt over erfbelasting, belasting over geld wat ouders verdiend en gespaard hebben. Helaas is de algemene mentaliteit in deze maatschappij, IK EERST en daarna een ander. Hierover is geschreven in enkele Dossiers. Woningnood is er nog steeds, deze is structureel door decennia beleid (ideologisch gekenmerkt) en uitvoerig geanalyseerd in Dossier Woningnood hier worden de jongeren van deze tijd door getroffen en zo herhaalt de geschiedenis zich.
Update 18.04.2026
Een arbeidseconoom in de Volkskrant ziet geen generatieconflict, zelf weet hij niet bij welke generatie hij hoort.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog wordt geschreven zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
(Geschreven in 2008) (Update 2026, 18 jaar later).
‘We kijken altijd naar de gevolgen, maar we moeten naar de oorzaken kijken’.
‘De tragiek van een volk zonder land’.
‘Israël is in gevecht met de geschiedenis zelf’.
(Uit 2008). “Oplossingen bieden voor een dergelijk conflict zou getuigen van hoogmoed, maar het zou goed zijn als er een zelfstandige Palestijnse Staat komt die, door enorme financiële steun door de rijke Arabische landen en de rest van de wereld, democratisch en levensvatbaar is. Alle groeperingen en landen die de Staat Israël, met nader te bepalen definitieve grenzen, daarna niet willen erkennen worden geïsoleerd en geboycot”. (2008)
(Uit 2018). “De Tweede Wereldoorlog kwam voort uit de eerste, het Verdrag van Versailles, in Duitsland in de jaren 1920 het Dictaat van Versailles genoemd door de hoge schuldverplichtingen. De Derde Wereldoorlog zou uit de Tweede kunnen voortkomen, de Joden waren een volk zonder land en kregen na de grootste misdaad uit de menselijke geschiedenis een eigen land op het grondgebied van anderen, dit zou tot een volgende oorlog kunnen leiden…..“.
Geschiedenisles.
2008. Het collectieve schuldgevoel bij de westerse landen over hun eigen onmacht (onwil?*) om voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) het antisemitisme en de Shoah (vernietiging)/Holocaust van 6 miljoen Joden door de nazi’s in Duitsland en Polen tegen te houden heeft ertoe geleid dat er na de oorlog besloten werd tot het oprichten van een eigen staat (zionisme) voor Joden (voor WO2 was deze wens al verwoord door Theodor Herzl (1860-1904) in 1896). Dit gebeurde in 1948 toen het Engeland het bestuur van Palestina opgaf. ‘Vergeten’ werd dat er op het beoogde grondgebied al mensen woonden, namelijk de Palestijnen. Desondanks werd in 1949 de Staat Israël officieel erkend door de Verenigde Naties.
(* Onwil omdat er niet alleen in Duitsland antisemitisme was. Tevens werden de Duitsers in veel landen niet tegengewerkt of zelfs geholpen bij de deportatie van Joden).
Hier ligt de bron voor een conflict dat zich nu 60 jaar voortsleept. Er is nooit sprake geweest van een Palestijnse staat of schadevergoeding voor Palestijnen die massaal verdreven werden of gevlucht zijn en in vluchtelingenkampen terecht zijn gekomen. (De Nakba, het woord voor ramp, ca 700.000, de cijfers verschillen). Alles wat er daarna is gebeurd, van de gevechten in 1948 tijdens de Arabisch-Israëlische oorlog tot de oprichting van de Fatah beweging (Yasser Arafat, 1959) en de Palestijnse bevrijdingsorganisatie PLO (1964) tot de democratisch tot stand gekomen verkiezingsoverwinning van Hamas (2006) zijn de gevolgen van een oorzaak.
Oplossingen bieden voor een dergelijk conflict zou getuigen van hoogmoed, maar het zou goed zijn als er een zelfstandige Palestijnse Staat komt die, door enorme financiële steun door de rijke Arabische landen en de rest van de wereld, democratisch en levensvatbaar is. Alle groeperingen en landen die de Staat Israël, met nader te bepalen definitieve grenzen, daarna niet willen erkennen worden geïsoleerd en geboycot.
Hiervoor is een rondetafelconferentie nodig met alle landen en groeperingen uit de regio. Een dergelijke conferentie heeft echter politieke zwaargewichten nodig die de bereidheid en het gezag hebben om moeilijke keuzes voor de eigen bevolking te verantwoorden en te verdedigen. Dit soort politici zijn er niet in de huidige tijd, misschien was Yitzhak Rabin (1922-1995) zo iemand maar hij werd vermoord door een landgenoot (in 1995). Het is daarom wachten op politiek leiders met visie en durf maar aangezien deze überhaupt zeldzaam zijn zal er nog heel wat water en bloed door de Jordaan stromen voordat dit conflict is opgelost.
Het NOS journaal had een mooie korte reportage over het duivels dilemma dat is ontstaan in Israël Palestina. Een Joodse mevrouw vond na de verschrikkingen van WO2 haar thuis in Israel, een Palestijnse meneer voelt zich al 60 vluchteling en zegt letterlijk dat de Palestijnen moeten boeten voor het gedrag van de nazi’s en Europa.
In de Volkskrant van 9 mei stond een boekbespreking van Anet Bleich met de volgende zin: “Het feit dat de Britten zich gedurende de laatste maanden van hun mandaat passief opstelden en Joden en Arabieren lieten begaan en dat de VN niet in staat waren een vreedzame realisering van hun verdelingsbesluit af te dwingen, versterkte de vastberadenheid van de Joden/Israëli’s om koste wat kost de zege te behalen”. Kortom de internationale gemeenschap liet het gebeuren, enkele jaren na de oorlog vond men dat de Joden hun eigen grondgebied moeten krijgen. De internationale gemeenschap had hen toen moeten dwingen tot het kopen van land of er zelfs geld voor moeten betalen. Maar zelfs dan nog hadden de Palestijnen kunnen weigeren. Eigenlijk zou Duitsland in het kader van schadevergoeding hebben moeten betalen in de jaren na WO2. Duitsland kende toch het Wirtschaftswunder.
In wezen zit er ook een diep sociaal-economisch conflict achter. De Palestijnen zijn structureel arm, Israël wordt zwaar gesteund door de VS (Olmert kreeg geld van een Amerikaan, dit wekt absoluut geen verbazing). Al die rijke Arabische landen zouden eens wat meer moeten doen voor hun Arabische broeders in plaats van al dat olie-geld in luxe opgespoten eilanden te investeren voor rijke decadente westerlingen.
Hamas won in januari 2006 de verkiezingen en als de partij wint waar je het niet mee eens bent betekent dit niet dat het dan ineens niet democratisch meer is, maar het is een gevolg van de uitzichtloze situatie die mensen tot extremen drijft.
De ware achtergrond van het bestaan van Israël en de relatie met de VS kunnen we afleiden uit de woorden van president Bush die staan onder de foto op de voorpagina van de Volkskrant: met de stichting Israël 60 jaar geleden is ‘een oude belofte van Abraham, Mozes en David ingelost: een tehuis voor het uitverkoren volk’. Deze hoogmoedige en pretentieuze woorden laten zien dat het voor het westen nooit zal gaan om Palestijnse rechten.
De VS en Israël lijken op elkaar, het zijn beide ‘own made country’s’, vanuit het niets opgebouwd. In beide landen is de oorspronkelijke bevolking verdreven of uitgemoord (de oorspronkelijke bewoners van het Amerikaanse continent, doorgaans indianen genoemd). Het zijn beide landen met een groot militair potentieel dat ze gebruiken om anderen hun wil op te leggen. Amerika is ‘God’s own country’ (zie ook Dossier Amerika (VS), Israël volgens Bush en vele andere christenen ook.
Zoals gezegd is het hebben van een oplossing pretentieus, maar het zou helpen als Israël en de Palestijnen een man als Nelson Mandela of Vaclav Havel zouden hebben, zeker is dat Bush en Haniyeh dit conflict niet zullen kunnen en willen oplossen.
Update 22.05.2018 (10 jaar later)
Israël viert haar 70 jarig bestaan. Veel doden bij Palestijnse protesten. 70 jaar lang. Het is echter onmogelijk 70 jaar over hetzelfde te praten, het laat een gebrek aan intelligentie zien, pure onwil, of de klem die de geschiedenis de mensen oplegt.
Ik zeg al een paar jaar dat Israël de Palestijnen moet uitkopen door ze een eigen staat te geven samen met een Marshallplan om een eigen levensvatbare economie op te bouwen. De miljarden die nu aan militaire zaken worden uitgeven kunnen daarvoor worden gebruikt.
De Tweede Wereldoorlog kwam voort uit de eerste, het Verdrag van Versailles, in Duitsland in de jaren 1920 het Dictaat van Versailles genoemd door de hoge schuldverplichtingen. De Derde Wereldoorlog zou uit de Tweede kunnen voortkomen, de Joden waren een volk zonder land en kregen na de grootste misdaad uit de menselijke geschiedenis een eigen land op het grondgebied van anderen, dit zou tot een volgende oorlog kunnen leiden…..
Update 18.05.2021 (13 jaar later)
Een nieuwe escalatie van het conflict. Ongerichte Hamas raketten tegen high-tech precisie bombardementen van een van de modernste legers van de wereld (alles gekocht van de VS, die goede zaken doen).
De tekst op het officiële Twitter account van de staat Israël:‘We have been here for 3000 years and we’re here to stay’.Dat zegt toch genoeg.
Update 08.10.2023 (15 jaar later)
We kijken naar de gevolgen, maar we moeten naar de oorzaken kijken.
Armoede en deprivatie (achterstelling) zijn de vader en moeder van terrorisme en geweld.
Jacob Israël de Haan (journalist/schrijver) (1881-1924) zag het goed in 1921: “Wij zijn wel een volk zonder land, maar Palestina is niet een land zonder volk”. Hij begreep de situatie, maar hij werd vermoord.
Update 17.04.2024 (16 jaar later)
Een interessante en boeiende documentaire op de de Frans-Duitse zender ARTE over antisemitisme. ‘De Geschiedenis van het antisemitisme’ van Jonathan Hayoun Frankrijk 2022. De docu zit vol met historische gebeurtenissen en zich steeds herhalende patronen in de geschiedenis waarbij vooral het zondebok denken telkens terug komt. Een must-see voor iedereen met een mening over Israël en de Joden. Men moet er 4 uur tijd voor vrijmaken.
Update 22.05.2024
3 landen erkennen een Palestijnse staat.
Uit 2008, 16 jaar geleden bij de vorige crisis:
“Oplossingen bieden voor een dergelijk conflict zou getuigen van hoogmoed, maar het zou goed zijn als er een zelfstandige Palestijnse Staat komt die, door enorme financiële steun door de rijke Arabische landen en de rest van de wereld, democratisch en levensvatbaar is. Alle groeperingen en landen die de Staat Israël, met nader te bepalen definitieve grenzen, daarna niet willen erkennen worden geïsoleerd en geboycot”.
Update 02.07.2025
De climax is bereikt met de inval van Hamas in Israël in 2023 waarbij 1200 mensen werden vermoord of gekidnapt. Na verkiezingswinst van Hamas in 2006 (lees boven) hebben ze 17 jaar kunnen bewapenen en tunnels graven. De reactie van Israël is meedogenloos. Burgers zijn bijkomstige doden in de strijd tegen Hamas die er in slagen terug te blijven vechten. Gaza is verwoest. Er is sprake van een vicieuze cirkel van geweld, waarbij opvalt dat Israël er met hypermoderne precisiewapens er niet in geslaagd is Hamas te verslaan. Doet aan de Taliban in Afghanistan denken waar over geschreven is in Dossier Amerika, mensen die weten waarvoor ze vechten zijn niet te verslaan (ook de Vietcong in Vietnam waar de VS na jaren van verloor). In Afghanistan vocht de VS 20 jaar (2001-2021) samen met 50 landen en ze verloren. De diepere analyse van beide landen is dat het imperialistische landen zijn die willen domineren en een heel groot militair potentieel hebben.
We zullen het geweld tegen burgers van Gaza net zo herinneren als het geweld van de Verenigde Staten tegen de Vietnamezen tijdens de Vietnamoorlog (1955-1975, 20 jaar). Pas veel later kwam het inzicht over het buitensporig gebruikte geweld (oa napalm tegen burgers, ook Agent Orange een ontbladeringsmiddel dat vanuit vliegtuigen op de bossen werd gesproeid, wat door militairen ‘nevenschade’ genoemd wordt).
Update 22.09.2025 (17 jaar later)
Gaza is het Vietnam van deze tijd, pas over 10 jaar komen inkeer en spijt. Uit Vietnamoorlog (1955-1975) komt de beruchte uitspraak van een legerofficier: “We moesten dit dorp vernietigen om het redden.” De VS verloor de oorlog en het is een trauma voor beide landen (3.5 miljoen doden). De vergelijking met ‘Apartheid’ (1948-1990) in Zuid-Afrika kan ook: het duurde jaren voor erkend werd dat het een verwerpelijk systeem was.
Steeds meer landen erkennen dat er een Palestijnse Staat moet komen (zie boven 2008, 17 jaar geleden).
Update 05.10.2025
Veel mensen weten niets van Israël en zionisme (lees boven in 2008), dat kan men hen niet kwalijk nemen want dat komt door het onderwijs en later media die te weinig doen om de historische context weer te geven.
Vandaag een massa demonstratie in Amsterdam met als motto trek een Rode Lijn tegen het optreden van het het Israëlische leger in Gaza.
Oktober 2025. Rode lijn op stadhuis Arnhem.
Update 03.03.2026 (18 jaar later)
Het enige waar wij over moeten praten is dat Palestijnen in 1949 tegelijk met Israël een eigen staat hadden moeten krijgen. We ervaren in deze tijd politiek handelen zónder moraliteit maar mét opportunisme. Als een olievlek heeft dit zich over de hele wereld verspreid. (Lees ook andere Dossiers onder andere over de VS, over geopolitiek, over China, over oorlog en vrede enzovoort).
De afgelopen decennia wordt antisemitisme en politiek beleid van Israël door elkaar heen gebruikt.
Uit 2017: “Wat bijvoorbeeld al jaren opvalt is dat winkelpersoneel hoofdzakelijk uit jongeren bestaat en voor de supermarktbranche is het erg aantrekkelijk om een 16 jarige scholier 2 uur op een dag vakken te laten vullen voor een paar euro per uur”.
2017: Vandaag wordt er een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer waarin wordt gepleit voor vrijstelling van sollicitaties en een basisinkomen voor mensen boven de 55 jaar. Toeslagen vallen dan weg. Het initiatief is van het tv programma Radar (Avro/Tros). De petitie heeft ruim 100.000 ondertekenaars.
Wat natuurlijk opvalt, en daar schreef ik 6 jaar gelden al eens over, is dat in deze maatschappij mensen boven de 50 als oud worden gezien (voor de arbeidsmarkt). Dat komt erop neer dat iemand die met 67 recht op pensioen heeft 17 jaar een probleem zou kunnen hebben. 10 procent van de 55-plussers en 3 procent van de 60-plussers heeft kans op werk…dat is natuurlijk ongelofelijk. Dit zijn de onrendabelen, ze leveren niets meer op, zijn vaak ziek en klagen teveel, afgeschreven, dat is het beeld.
De gemiddelde leeftijdsverwachting stijgt al decennia naar 80+ jaar en het aantal mensen van zelfs 100 jaar wordt groter.
Wat bijvoorbeeld al jaren opvalt is dat winkelpersoneel hoofdzakelijk uit jongeren bestaat en voor de supermarktbranche is het erg aantrekkelijk om een 16 jarige scholier 2 uur op een dag vakken te laten vullen voor een paar euro per uur.
Het liefst hebben ze dat mensen met een uitkering vrijwilligerswerk gaan doen, werk dat voorheen gewoon betaald werk was wordt dan voor niets door een uitkeringsgerechtigde gedaan, dit gebeurt al op grote schaal, bijvoorbeeld bij bibliotheken.
Het laat een ontsporing zien, een irrationaliteit, die in de eerste plaats beschamend voor de maatschappij zelf is.
(Inhoudelijk heb ik nog geen mening over een basisinkomen, want ik ken de feiten niet. Wat nodig is is een gedegen becijfering van alle factoren en kosten die er meespelen. Ik heb zo’n berekening nog nooit ergens gevonden).
In de politiek vragen ze zich af waar die kloof tussen burger en politiek toch vandaan komt. Die komt onder andere hier vandaan. Tussen alle commentaren op de sociale media staan ook relevante reacties. Deze laten de kloof goed zien, in Nederland leven veel politici momenteel in een bubbel van ‘het gaat weer goed’, er is economische groei, lage tekorten, voorspoed en dergelijke en ze krijgen in de media vrij baan om dat te ventileren. Nederland is echter al een onregeerbaar land door de polarisatie en de versplintering van de laatste jaren. Na 7 maanden zwoegen was er nieuwe regering met een meerderheid van 1 Kamerzetel (4 partijencoalitie). Alles is er gedaan om het ‘populisme’ buiten de deur te houden. Regeren is nu als een koorddanser over een koord lopen zonder valnet, er hoeft maar iets te gebeuren (een Kamerlid dat iets te fanatiek is: ‘de nacht van…….’) en de meerderheid is weg en we hebben nieuwe verkiezingen…..
Update 02.01.2018
Het gaat ‘goed’ met de economie, maar boven de 50 ben je een ‘probleem’. Een verslag op de website van de NOS: Boven de 50
Update 18.05.2022
Er is ‘ineens’ een tekort aan werkers…
Update 04.01.2023 (6 jaar later)
Er zijn grote tekorten op de arbeidsmarkt aan personeel, maar oudere werkers willen werkgevers niet aannemen. Het tv programma EenVandaag maakte reportages.
Mijn eigen observatie is dat vooral in winkelstraten men hoofdzakelijk jonge mensen ziet die in winkels werken (mode, schoenen ed,) heel jonge mensen, die door werkgevers uitgebuit kunnen worden vanwege lage loonkosten en volgzaamheid, want er is geen keuze….
Het laat een ontsporing zien, een irrationaliteit, die in de eerste plaats beschamend voor de maatschappij zelf is. (Geschreven in 2017).
De maatschappij is achteruitgegaan, het leefklimaat is verslechterd. Multiple-crises hebben tot een onontwarbare kluwe van problemen geleid. Het resultaat van decennia liberaal-kapitalistisch (neoliberaal) beleid met name van VVD en CDA en D66 en PvdA volgden. Het beste zou zijn dat VVD en CDA vrijwillig terugtreden en andere partijen een kans geven….Helaas, gaat niet gebeuren want het gaat om geld en macht, geld = macht, zonder geld geen macht. Ook netwerkcorruptie speelt een grote rol: ons-kent-ons, voor-wat-hoort-wat, ik doe iets voor jou, jij doet iets voor mij en ‘kruiwagens’. In het Europese parlement is corruptie op het hoogste niveau, men is er verbaasd over…..
Update 02.07.2025 (8 jaar later)
Een campagne om vooroordelen tegenover 50 plussers tegen te gaan. In alle opzichten curieus, de pensioenleeftijd is tegenwoordig 67, de levensverwachting is 80+, de arbeidsmarkt vraag dringend om personeel (ze halen liever een jongeman uit Roemenië of een ander Oost-Europees land).
Werkgevers hebben liever een jongere van 18 voor de winkels in de winkelstraten, ze krijgen volgens het wettelijke minimumloon de helft van iemand boven de 21 maar doen hetzelfde werk.
Deze maatschappij is het spoor bijster, politiek beleid (alle terreinen) is een uiting van wanhoop, men ziet het overal (woningbouw, migratie, stikstof/veeteelt/landbouw etc).
Update 16.04.2026
9 jaar later. Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde aardrijkskunde en geschiedenis en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
(Geschreven in 1991) (Met Update 2026. Dit artikel is 35 jaar oud)
Uit 1991: “Het communisme is dood, de behoefte aan een alternatief voor het kapitalisme blijft. Het gaat erom in deze tijd te komen tot een afweging van prioriteiten. Het grotendeels ongestuurde kapitalisme laten voortdenderen, met alle gevolgen vandien, of kiezen voor een sterk gematigd kapitalisme. Rekenen op het eigen initiatief en de verantwoordelijkheid van mensen, maar tegelijkertijd grenzen stellen aan de groei en een beroep kunnen doen op (vrijwillige) solidariteit. Hoe de geestelijke leegte opgevuld kan worden, nu de ballonnen met illusies over hemelse en aardse paradijzen zijn doorgeprikt, is een vraag waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is. Deze vraag, die waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor de toekomst zal zijn, zal ieder voor zich moeten beantwoorden“.
Geschiedenisles.
1991. In deze tijd waarin we het einde van de communistische ideologie meemaken en er een algehele bezinning op mens en maatschappij plaatsvindt, is het interessant om te bezien waarom de communistische ideologie een grote aantrekkingskracht heeft gehad op miljoenen mensen over de hele wereld en waarom het zolang geduurd heeft voordat het communisme als ondeugdelijk werd ontmaskerd.
Als uitgangspunt bij de beantwoording van deze vragen kan men een stelling van Sigmund Freud nemen. Freud heeft namelijk gezegd: “Godsdienst is de illusie van het verlangen”. Voor velen is ideologie sinds de “dood van God” (Nietzsche) een substituut geworden voor godsdienst. Wat wordt hiermee bedoeld. Zoals godsdienst beantwoord aan het verlangen naar een betere wereld en de onvolmaaktheid van het aardse bestaan verzacht, zo heeft het geloof in een ideologie dezelfde functie. De communistische ideologie is zelfs een zeer aantrekkelijk substituut aangezien de communistische ideologie een paradijs op aarde beloofde (de klasseloze maatschappij), terwijl het christelijk geloof slechts een paradijs in het hiernamaals kon beloven. George Steiner heeft dit eenseculiere heilsverwachting genoemd. Probleem was echter dat in de praktijk al snel bleek dat er ter verwerkelijking van deze aardse heilsverwachting wel dwang nodig was, aangezien mensen volgens de communistische leer niet in staat zijn om in te zien wat in hun belang is. Volgens de aldus, na de Russische Revolutie (1917), ontstane koppeling tussen Marxisme en Leninisme is er een voorhoede en dwang nodig om gelijkheid en solidariteit tussen mensen te bewerkstelligen. De methode die hiervoor gebruikt werd was het scheppen van een ondemocratische totalitaire bevelsmaatschappij die Stalin tot in de perfectie heeft doorgevoerd. Milan Kundera heeft hierover geschreven: “Als de droom van het paradijs echter werkelijkheid wordt, duiken er hier en daar mensen op die in de weg staan, daarom moeten de heersers van het paradijs een kleine Goelag aan de rand van Eden bouwen. In de loop van tijd wordt deze Goelag steeds groter en perfecter, terwijl het aangrenzende paradijs steeds kleiner en armer wordt”.
Waarom het zolang geduurd heeft voordat de ondeugdelijkheid en wreedheid van het communisme voor iedereen duidelijk werd, hoewel er genoeg mensen waren die vroegtijdig inzagen (in 1917 of nog eerder) dat het communisme niet de goede weg was om de samenleving te verbeteren heeft te maken met het volgende. Zoals gezegd, de communistische landen zelf werden in stand gehouden door repressie en valse beloften aan de bevolking. Maar natuurlijk is er ook een groot aantal mensen geweest dat daadwerkelijk in de communistische utopie geloofd heeft, zich daarom verbonden met het systeem en dat zich zo heeft weten te handhaven. Dit, en dat geldt ook voor de mensen die in het communisme geloofden in niet-communistische landen, heeft tot gevolg dat het, in analogie met het christelijke geloof niet makkelijk is ‘van je geloof te vallen’ en velen zullen dit tot de dag van vandaag ervaren.
Een andere belangrijke reden voor het voorbestaan van het communisme is geweest dat het kapitalisme als systeem ook niet goed werkt en geen ideologie is die een samenleving duurzaam vooruit kan helpen. Daarom is er deze hele eeuw, door de westerse progressieve intelligentsia gezocht naar een alternatief. Dit werd gevonden in het communisme al of niet verwezenlijkt geacht in bijvoorbeeld de Sovjet Unie en Cuba.
Dat het kapitalisme als economisch systeem niet goed werkt, niet in evenwicht is, kunnen we zien aan de verschillende problemen die opgetreden zijn en nog steeds optreden. 1) De telkens weer terugkerende crisis (of recessies zoals dat nu heet). Hierin heeft Marx dus nog steeds gelijk hoewel de gevolgen, in deze tijd, in ons deel van de wereld, minder ernstig zijn dan honderd jaar geleden of tijdens de crisis van de jaren 1930. Maar in andere delen van de wereld, bijvoorbeeld Latijns Amerika of Afrika, betekend de haast permanente crisis armoede voor grote delen van de bevolking. Hierdoor worden we geconfronteerd met migratiestromen van grote aantallen mensen naar de welvarende delen van de wereld, onder andere Europa. Zelfs de Verenigde Staten van Amerika, met miljoenen mensen die onder de armoedegrens leven en gaarkeukens in de winter, zijn niet in staat om een stabiele rechtvaardige economie te bereiken. 2) De tegenstelling tussen overproductie (landbouw) en schaarste. Deze problemen worden veroorzaakt doordat het kapitalistische vrijemarkt principe, waar de wet van vraag en aanbod bepaalt wat er geproduceerd wordt en hoe, niet goed functioneert. Daarom kunnen we stellen dat het kapitalisme als systeem net zo min als het communisme geen recht weet te doen aan de materiële en niet-materiële verlangens van de wereldbevolking. In enkele landen zij de scherpe kantjes er zodanig afgeslepen dat we materieel gezien van een welvaartsstaat kunnen spreken, maar niet-materieel, geestelijk, zijn deze landen leeg. De kapitalistische welvaartsstaat heeft namelijk als belangrijkste fundament het op productiegroei en geforceerde consumptie gestoelde vooruitgangsgeloof en dat is een magere basis. De een is zich hier wat meer bewust van dan de ander, maar men ervaart de beperktheid van de verzorgingsstaat zeker als men als werkloze of arbeidsongeschikte geconfronteerd wordt met het feit dat men overbodig is.
Het communisme is dood, de behoefte aan een alternatief voor het kapitalisme blijft. Het gaat erom in deze tijd te komen tot een afweging van prioriteiten. Het grotendeels ongestuurde kapitalisme laten voortdenderen, met alle gevolgen vandien, of kiezen voor een sterk gematigd kapitalisme. Rekenen op het eigen initiatief en de verantwoordelijkheid van mensen, maar tegelijkertijd grenzen stellen aan de groei en een beroep kunnen doen op (vrijwillige) solidariteit. Hoe de geestelijke leegte opgevuld kan worden, nu de ballonnen met illusies over hemelse en aardse paradijzen zijn doorgeprikt, is een vraag waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is. Deze vraag, die waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor de toekomst zal zijn, zal ieder voor zich moeten beantwoorden.
(Het getypte origineel van dit artikel uit 1991 is op verzoek in te zien).
(Dit artikel heeft van 1991 tot de digitalisering in 2010 in de kast gelegen).
Dit artikel geschreven zijnde in 1991 is visionair.
Update 02.10.2019
Karl Marx (1818-1883) was een bourgeois, zijn ideeën voor een betere wereld noemde hij wetenschappelijk (de communistische klasseloze maatschappij), komen voort uit de Verlichting en waren een reactie op de uitbuiting binnen het kapitalisme van de 19e eeuw. (Dit wordt verder uitgewerkt wanneer daar tijd voor is).
Update 04.01.2021
2021 Karl Marx is terug, met name zijn analyse van het kapitalisme.
Uit 1991: ‘Het communisme is dood, de behoefte aan een alternatief voor het kapitalisme blijft. Het gaat erom in deze tijd te komen tot een afweging van prioriteiten. Het grotendeels ongestuurde kapitalisme laten voortdenderen, met alle gevolgen vandien, of kiezen voor een sterk gematigd kapitalisme. Rekenen op het eigen initiatief en de verantwoordelijkheid van mensen, maar tegelijkertijd grenzen stellen aan de groei en een beroep kunnen doen op (vrijwillige) solidariteit. Hoe de geestelijke leegte opgevuld kan worden, nu de ballonnen met illusies over hemelse en aardse paradijzen zijn doorgeprikt, is een vraag waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is. Deze vraag, die waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor de toekomst zal zijn, zal ieder voor zich moeten beantwoorden’.
Update 15.01.2022 (31 jaar later)
Uit 1991: ‘Het communisme is dood, de behoefte aan een alternatief voor het kapitalisme blijft. Het gaat erom in deze tijd te komen tot een afweging van prioriteiten. Het grotendeels ongestuurde kapitalisme laten voortdenderen, met alle gevolgen vandien, of kiezen voor een sterk gematigd kapitalisme. Rekenen op het eigen initiatief en de verantwoordelijkheid van mensen, maar tegelijkertijd grenzen stellen aan de groei en een beroep kunnen doen op (vrijwillige) solidariteit. Hoe de geestelijke leegte opgevuld kan worden, nu de ballonnen met illusies over hemelse en aardse paradijzen zijn doorgeprikt, is een vraag waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is. Deze vraag, die waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor de toekomst zal zijn, zal ieder voor zich moeten beantwoorden’. (Lees Friedrich Nietzsche (1844-1900).
Uit 1991: ‘Een andere belangrijke reden voor het voorbestaan van het communisme is geweest dat het kapitalisme als systeem ook niet goed werkt en geen ideologie is die een samenleving duurzaam vooruit kan helpen’.
Update 18.07.2023 (32 jaar later)
“Het communisme is dood, de behoefte aan een alternatief voor het kapitalisme blijft”. Geschreven in 1991. De wereld zucht onder oorlog, honger, sociale ongelijkheid en klimaatverandering. Politici zoeken naar beleid en antwoorden, burgers raken vertwijfeld of verliezen zich in complotdenken of ontkenning van de problemen.
Update 19.10.2024 (33 jaar later)
Bedrijven hebben nu meer macht dan overheden, ze werken wereldwijd, hebben veel geld (voor juristen en fiscalisten) en beter gekwalificeerd personeel in dienst en ontduiken en/of ontwijken (legaal) belasting. De EU loopt achter Facebook aan. Elon Musk (X Twitter) bedrijft politiek met zijn eigen platform en geeft geld aan presidentskandidaat Trump. Het naïeve optimisme van vroeger over sociale media is weg, oplossingen zijn ver weg, ons hoofd zit in de strop en bewegen kan niet.
“Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnood, uitstervende diersoorten (verlies aan biodiversiteit), ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen”. (Uit Het Einde van het Kapitalisme).
Uit 1991: “Hoe de geestelijke leegte opgevuld kan worden, nu de ballonnen met illusies over hemelse en aardse paradijzen zijn doorgeprikt, is een vraag waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is. Deze vraag, die waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor de toekomst zal zijn, zal ieder voor zich moeten beantwoorden”.De geestelijke nood is groot in 2024, de hulpboeken en zelfhulp cursussen zijn als paddenstoelen uit vochtige bosgrond geschoten. (Lees ook Friedrich Nietzsche (1844-1900)).
De wereld is na 30 jaar veranderd in een plek vol met dreiging van oorlog, een nieuwe pandemie, klimaatverandering en de vraag wie de nieuwe president van de VS wordt. Nieuws, nepnieuws, onzichtbaar sturende algoritmen en kunstmatige intelligentie (wat is waar, wat kunnen wij nog geloven?) zorgen voor een angstig individu dat zich vastklampt aan de smartphone als een drenkeling aan een reddingsboei op een lege oceaan.
Uit 2024: Bedrijven hebben nu meer macht dan overheden, ze werken wereldwijd, hebben veel geld (voor juristen en fiscalisten) en beter gekwalificeerd personeel in dienst en ontduiken en/of ontwijken (legaal) belasting. De EU loopt achter Facebook aan. Elon Musk (X Twitter) bedrijft politiek met zijn eigen platform en geeft geld aan presidentskandidaat Trump. Het naïeve optimisme van vroeger over sociale media is weg, oplossingen zijn ver weg, ons hoofd zit in de strop en bewegen kan niet.
Update 05.09.2025
De belangstelling voor communisme neemt toe is vandaag te lezen. Mijn voorspelling 30 jaar geleden: Marx komt terug voor zijn analyse van het kapitalisme, maar niet voor zijn alternatief ervoor want het communisme zoals we dat kenden heeft ernstig gefaald. (Lees ook (als er tijd voor is) Humanistisch Sociale Partij).
Update 10.04.2026
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
“Helaas is het in Nederland zo dat als men zegt dat het beter is voor dier en milieu om 1 dag per week geen vlees te eten mensen BOOS worden”.
Vet een bakvorm in met boter en doe er wat bloem in tegen het aanbakken, bekleed de bakvorm met bladerdeeg. Kook rijst en broccoli en bak 1 ui met knoflook en zout en peper. Meng rijst met met ui en leg de broccoli erbovenop. Leg plakjes monchoukaas erop. Kluts geraspte kaas met 3 eieren en een scheutje melk en zout/peper en giet erbovenop. Klaar. In hete oven tot de kleur is zoals op de foto. Maak tomaten/komkommersalade erbij.
Deze quiche is voor 4 personen. Koud de volgende dag eten kan ook heel goed, of weer opwarmen.
Zelf deeg (piedeeg) maken kan ook: doe 200 gram bloem in een schaal, voeg 75 gram boter toe en een snufje zout en een beetje koud water, snij met mes en vork het geheel door elkaar en kneed met de koele hand tot een soepele deegbal is ontstaan. Gebruik een deegroller op het (schone) aanrecht en maak er een lap van die een paar maal gedraaid wordt. Bekleed hiermee de bakvorm en snij met een mes de randen eraf en maak hiermee een extra rand.
Variaties zijn er veel. Vullen met prei als groente. Vullen met worteltjes en sperzieboontjes. Zalm met broccoli. Zalm met ananas en broccoli.
Iets minder vlees eten is niet moeilijk (ik doe het al 30 jaar). Heb ongeveer 10 verschillende recepten zonder vlees die eens in de zoveel tijd terugkomen.
Helaas is het in Nederland zo dat als men zegt dat het beter is voor dier en milieu om 1 dag in week geen vlees te eten mensen BOOS worden.
Een goedkope en lekkere salade erbij: (in de winter, we moeten met de seizoenen eten):
1 winterwortel raspen, meng 1 deel mayonaise met 1 deel yoghurt + zout + peper + appel of rozijnen of geroosterde zonnepitten en strooi over de wortel.
Update 14.10.2025
Een gehaktbal op zijn tijd is lekker, maar iedere dag vlees eten hoeft niet (is beter voor milieu/klimaat natuur/dieren). Deze kaassoufflé (foto in galerij) was goed gelukt. Bijvoorbeeld bij pasta met saus.
Update 09.04.2026 (7 jaar later)
Het Voedingscentrum (een door de overheid betaald adviesorgaan) heeft nieuwe aanbevelingen. 300 gram vlees per week (was 500), 100 gram vis, 140 gram kaas, meer peulvruchten en bonen (250 gram). Het verband met klimaat en dik zijn wordt gelegd. Over overvoed aan AANBOD durven ze niets te zeggen: hele winkelstraten met eten en snoepwinkels, overal fastfood, frietkramen tegenover een school. Dit blijft zoals het was: echt kiezen kunnen ze niet.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Het is moeilijk kiezen tussen klimaatverandering op de lange termijn en energievoorziening op de korte termijn.
Ze hadden wat eerder met zon- en windenergie moeten beginnen zoals 45 jaar geleden beschreven in mijn afstudeerscriptie (1981) dan was er minder opwarming van de aarde geweest en minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit het buitenland nu er een energiecrisis is (die dramatisch zou kunnen worden (in de kou zitten in de winter). Ook hadden de energiemaatschappijen Shell en Exxon Mobil 30 jaar geleden de klimaatverandering niet moeten ontkennen en geld uitgeven aan desinformatie.
Kolencentrales worden weer in gebruik genomen.
In de VS gaan de kolenmijnen weer open tot grote vreugde van de president die klimaatverandering ontkent (dus niet begrijpt).
De welvaartsillusie is de illusie van welvaart, men denkt met welvaart te maken te hebben, maar er zijn grote problemen die er mee samenhangen.
De geschiedenis wordt vaak (niet altijd) door toevalligheden bepaald, een interessant gegeven.
42 aanslagen op Adolf Hitler mislukten. 8 november 1939 (Nederland was nog niet bezet) plaatste 1 Duitse burger (Georg Elser, 36 jaar, meubelmaker van beroep) een ingenieuze zelfgemaakte bom in de Bürgerbräukeller in München (een grote zaal) waar Hitler een toespraak zou gaan houden. Hitler had echter haast want hij wilde met de trein naar Berlijn (ipv het vliegtuig (door slecht weer) en begon eerder met spreken en vertrok 13 minuten voor de bom afging (8 doden, 63 gewonden, gezien de plaatsing van de bom zou Hitler vrijwel zeker dood zijn geweest). Elser werd in 1945 doodgeschoten in een concentratiekamp, kort voor het einde van de oorlog. In 2015 is een indrukwekkende film over Elser gemaakt en er zijn pas na lange tijd enkele standbeelden van Elser gekomen. Hitler pleegde zelfmoord op 30 april 1945, de capitulatie van Duitsland was begin mei, de oorlog was voorbij.
Als de bomaanslag was geslaagd en Hitler gedood was wellicht (zeker weten doet men het niet) de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) voorkomen. WO2 zou het leven kosten van tussen de 50 en 60 miljoen mensenlevens (burgers en militairen), waaronder 6 miljoen joden, zigeuners en andere mensen die niet pasten de nationaalsocialistische-fascistische ideologie (de grootse massamoord (genocide) uit de menselijke geschiedenis). Bijna de helft van het totale aantal doden was Russisch (dit wordt vaak ‘vergeten’) (toen de USSR/Sovjet-Unie) en na 1945 was de wereld verdeeld in machtsblokken (De Koude Oorlog) tot 1989/1991 toen de Sovjet-Unie uiteenviel.
Amerikaanse tank bij het Airborne Museum in Oosterbeek (bij Arnhem) (Uit: https://wp.me/pxVaI-4aX)
Update 15.07.2024
Een kogel uit een geweer raakte het oor van Donald Trump die opnieuw president van de Verenigde Staten wil worden, 1 centimeter verschil met de dood. De geschiedenis had een geheel andere wending gekregen. Ook Ronald Reagan (president van de VS) overleefde in 1981 een aanslag, anderen werden gedood: Abraham Lincoln (1865), JF Kennedy (1963).
Update 30.04.2025
Dit jaar herdenking 80 jaar na WO2. 30 april 1945 zelfmoord Hitler.
Update 03.04.2026
Blijft intrigeren.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
(Geschreven in 2010) (Met Updates 2026, 16 jaar later)
“Vroeger was China een communistische dictatuur, vandaag een kapitalistische dictatuur“. (2010)
Geschiedenisles.
Slavernij bestaat in 2010 nog. Het bestaat in China, een kapitalistische dictatuur waar alle westerse landen en bedrijven zo graag zaken mee doen en goedkoop hun producten laten maken. Een land waar geen persvrijheid is en het bericht dat babymelk vervuild was tijdens de Olympische spelen niet mocht worden gepubliceerd en er doden vielen. Een land met maar 1 politieke partij. Een land zonder vakbonden. Een land met een enorme milieuvervuiling. Een land waar de meerderheid van de ruim 1.3 miljard mensen in armoede leeft. Een land waar het aantal miljardairs in twee jaar is gestegen tot bijna 200. Een land waar menig industrieel, overheidsdienaar en (ex-)dictator jaloers op is. Een land waarop bijna geen kritiek geleverd wordt. Een land waar zeker vanuit Nederland geen kritiek op wordt geuit.Vroeger was China een communistische dictatuur, vandaag een kapitalistische dictatuur.
Na aanleiding van dit bericht:
De Chinese fabriek waar de iPhone van Apple wordt gemaakt, Foxconn, kampt met een hoog aantal zelfmoorden. De medewerkers moeten daarom een omstreden verklaring tekenen. Daarin staat dat het bedrijf ze mag laten opnemen bij psychische problemen. Ook moet het personeel beloven geen zelfmoord te plegen. De 800.000 werknemers van Foxconn gaan gebukt onder extreem hoge werkdruk. Ze werken twaalf uur per dag en zes dagen per week, en ze verdienen daarmee maar zo’n 300 dollar per maand. In Amerika koop je daarvoor een nieuwe iPhone.
Uit mijn artikel De geschiedenis herhaalt zich (1992):
“Ik betwijfel of alle filosofie van de wereld erin zal slagen de slavernij op te heffen. Men zal er hoogstens de naam van veranderen. Ik kan mij vormen van dienstbaarheid voorstellen die erger zijn, dan de onze omdat zij arglistiger zijn. Hetzij dat men erin slaagt de mensen te veranderen in domme, tevreden machines die zich vrij achten, terwijl zij onderworpen zijn, hetzij dat men met uitsluiting van menselijke genoegens en verpozingen een arbeidsdrift bij hen ontwikkeld, die even fel is als de belustheid op oorlog bij barbaarse rassen”, aldus de Romeinse keizer Hadrianus (76 -138 v. Chr.) over het afschaffen van de slavernij aan zijn opvolger.
Update 27.05.2010
Dit bericht lezen we nu heel anders:
Apple bereikte woensdag een totale beurswaarde van 222,12 miljard dollar. Daarmee is Apple, gemeten naar beurswaarde het grootste bedrijf van de Verenigde Staten.Het technologiebedrijf zit met name in de lift sinds de lancering van de uiterst succesvolle iPod, iPhone en iPad. Die drie gadgets hebben niet alleen gezorgd voor miljoenen nieuwe klanten, ze zijn bovendien gekoppeld aan een online winkel voor muziek, films, software en sinds kort ook boeken, kranten en tijdschriften. Apple pikt van de opbrengsten van de verkoop een flink graantje mee.
De werknemers in de fabriek zijn afkomstig uit de armere streken van China en wonen in slaapzalen die bij de fabriek zijn gebouwd. De golf van zelfmoorden vestigde al eerder de aandacht op de werk- en leefomstandigheden in het complex. De mensen die er werken zouden van de buitenwereld worden afgesloten. De leiding van Foxconn beloofde eerder deze week nog de omstandigheden te verbeteren om meer zelfmoorden te voorkomen. Zo wil de fabriek vangnetten plaatsen rond alle hoge gebouwen.
Dat is de oplossing van het probleem. Als het niet zo diep triest was zou je er om kunnen lachen. Vandaag lezen we dat er nog een werknemer zelfmoord heeft gepleegd in China, de 10e zelfdoding.
Het iPad verhaal van Apple die in de kapitalistische dictatuur China gemaakt wordt gaat verder. Donderdag 29 juli stond in de Volkskrant een artikel, het staat niet op de website, met tal van gegevens die de situatie kenmerken. De feiten zijn: de kostprijs van een iPad is 250 dollar, de fabricage kost 9 dollar. Dit is samen de helft van de verkoopprijs, er komen natuurlijk nog distributiekosten bij en marketing (hoewel de media Apple bedienen met een vermogen aan gratis reclame), maar het is niet voor niets dat Apple een kwartaalwinst haalde die 78% hoger is dan een jaar eerder. Er zijn er sinds april ruim 3 miljoen verkocht. Wat ook opmerkelijk is is dat er een vergelijking met de Stenen Tafel van Mozes wordt getrokken, het apparaat is een tablet genoemd, het heeft religieuze proporties aangenomen. Mensen staan in de rij voor de winkels om de eerste apparaten te kopen.
Jaren geleden kwam ik tot de volgende conclusie, ‘Net zo als de zwarte bevolking in Afrika zich 400 jaar geleden liet paaien/werd gepaaid met spiegeltjes en kralen, zo laat de moderne mens zich paaien door de techniek. Met gebogen hoofd lopen mensen over straat, turend naar een beeldscherm’.
Update 14.01.2012
Vandaag een bericht in de Volkskrant. Apple heeft de verkoop van de nieuwe iPhone in China uitgesteld na een opstootje bij de winkel in Peking. Een menigte van enkele honderden mensen hadden een hele nacht staan wachten en er ontstonden enkele opstootjes. In de menigte zaten betaalde stromannen van handelaren die de telefoontjes met winst wilden doorverkopen.
Update 21.01.2012
Er werken bij Foxconn meisjes van 12 jaar is onlangs gebleken, kinderabeid is in China verboden. De directeur van de fabriek vergeleek het managen van zijn personeel (1 miljoen) met het behandelen van dieren en hij kreeg er hoofdpijn van.
Update 31.01.2012
Een columnist van de Los Angeles Times vraagt zich af of een boycot van Apple producten nodig is. De New York Times heeft uitgezocht wat de arbeidsomstandigheden zijn in China en komt tot de conclusie dat de arbeidomstandigheden 19 eeuws zijn.
In 2010 zei ik al dat het schandalig is wat er in China gebeurt en dat het kopen van producten van Apple mewerken aan deze praktijken is. Ik heb nog nooit iets van Apple en wijlen Steve Jobs gekocht en ik ben het ook niet van plan.
Update 06.02.2012
Het bedrijf Foxconn gaat de helft van de productie van de Apple producten verplaatsen van de stad Shenzhen naar Chengdu in het verre binnenland. De lonen zijn te hoog geworden, in Chengdu zijn de lonen 25% lager. Tevens gaat Foxconn werknemers vervangen door robots.
Update 03.03.2012
In Amsterdam wordt vandaag een winkel van Apple geopend op de een van de duurste locaties in de stad, het Leidseplein. Er werken 300 mensen. De foto’s van de winkel laten de religieuze dimensie zien, het is een bedevaartsoord met een kathedraal, de techniek is de nieuwe religie. In de moderne tijd zonder god is er geen werkelijk doel in het leven meer, de enig overgebleven zin van het bestaan is het produceren en consumeren van materiële zaken. De uitvinder van de producten Steve Jobs werd vereerd en aanbeden als een hogepriester en na zijn dood is hij een heilige. Suspect is de uitgebreide kritiekloze demonstratie van een spelletje voor de iPad in een tv programma, 15 minuten gratis reclame voor een bedrijf dat producten laat maken in een dictatuur.
Update 24.09.2012
De Foxconn fabriek waar de nieuwe Apple iPhone 5 wordt gemaakt is tijdelijk gesloten vanwege vechtpartijen tussen de werknemers.
In de Duitse stad Oberhausen is bij een winkel waar de nieuwe iPhone 5 wordt verkocht ruzie ontstaan tussen de ca. 2000 mensen die voor de winkel stonden, mensen vielen flauw en er werd een ambulancepost ingericht. Er stonden om 04.00 uur ’s nachts al honderden mensen voor de winkel te wachten.
Update 20.12.2013
Een 15 jarige Chinese jongen ging vanaf het platteland in een fabriek werken die voor Apple iPhones en iPads maakt, hij werkte 79 uur per week, inclusief extra uren en nachtdiensten, en verdiende daarmee ca. 200 euro in een maand. Binnen een maand was hij echter dood door de arbeidsomstandigheden en het hoge aantal werkuren dat hij maakte. Er zouden 5 doden in de fabriek zijn gevallen de laatste tijd. Apple ontkent dat de dood een gevolg is van de arbeidsomstandigheden en bood de familie 10 duizend euro voor de geleden schade.
Voor een bedrijf als Apple zijn doden collateral damage (bijkomende schade, een term uit de oorlogsvoering) die afgekocht kan worden.
In de de fabrieken waar al die westerse bedrijven goedkoop hun producten laten maken worden de werknemers ziek van het werken met chemische middelen die in de landen zelf verboden zijn zoals het kankerverwekkende benzeen.
China is nu de eerste economie van de wereld en heeft een groei van 7%. De verschillen tussen de 1.3 miljard inwoners zijn extreem, het is eigenlijk het ‘ouderwetse’ kapitalisme uit de 19e eeuw in het westen.
Update 04.06.2014
China herdenkt de opstand van 1989. De beroemde foto van de ‘Tankman’, een man die met twee boodschappentassen voor een tank gaat staan, mag in China niet getoond worden. Er is controle op het internetverkeer, Google is onzichtbaar, 1.3 miljard mensen afsluiten van moderne communicatiemiddelen, als dat geen dictatuur is. Maar China kent zijn evenknie in de Verenigde Staten waar men de hele wereld afluistert en stiekem portretten verzameld om deze te gaan gebruiken voor automatische gezichtsherkenning op luchthavens en andere openbare gelegenheden.
Update 07.01.2016 (6 jaar later)
De Chinese beurzen zijn deze eerste week van het jaar aan het dalen. Wat opvalt is dat de meeste beurshandel door particulieren gedaan wordt. Een Chinees vergeleek het met gokken. Niet verwonderlijk, ze gokken graag in de oosterse cultuur. Dit is het echte volkskapitalisme, misschien nog wel meer dan in het westen. Probleem is dat in de huidige tijd dalende beurzen in China invloed hebben op de hele wereldeconomie. We leven nu in 1 grote wereldomvattende kapitalistische economische constellatie die interdependent is. Als er ergens op de wereld problemen ontstaan, of doelbewust gecreëerd worden om de eigen economie te stimuleren (wat in het voordeel van de eigen economie is, kan een nadeel zijn voor een andere economie), zijn de gevolgen over de hele wereld merkbaar. De huizencrisis in de VS met de zogenoemde ‘giftige’ leningen, van 2007/2008, heeft voor 7 jaar crisis gezorgd aangezien de VS de crisis ‘geëxporteerd’ hebben, letterlijk en figuurlijk, want de ‘slechte leningen’ waren doorverkocht aan banken over de hele wereld. Er kwam een triple dip, drie op elkaar volgende crises, die met grote moeite onder controle kwam. Deskundigen zeggen dat we niet ver van een financiële meltdown waren (een term uit de atoomindustrie die staat voor uit controle raken) waarbij de geldautomaten leeg zouden zijn en spaartegoeden verdampt. Dit moest koste wat kost vermeden worden, want dit soort gebeurtenissen kunnen revoluties ontketenen dat beseffen de verantwoordelijken. De ware gang van zaken zullen we nooit weten, want dat zijn de grootste staatsgeheimen die er zijn. In ieder geval is wel duidelijk dat de volgende economische crisis ernstiger zal zijn dan welke crisis die de wereld ooit gehad heeft. De hele wereld is wat ze in Duitsland noemen ‘verschuldet’, alle landen op de wereld hebben hoge staatsschulden, reserves zijn er niet meer. Daar komt de klimaatcrisis, de vluchtelingencrisis en de bevolkingsgroei in deze eeuw naar ca. 10 miljard mensen bij (+ 3 miljard, hoofdzakelijk in armere landen).
Het kapitalisme is als een bergafwaarts voortrollende steen die niet meer tegen te houden is. De geschiedenis heeft laten zien dat in zulke tijden oorlog als uitweg gezien gaat worden. Leiders zullen de massa paaien met makkelijke oplossingen, een vijand voor al het kwaad aanwijzen en een zondebok zal de schuld krijgen en de meeste mensen zullen hierin meegaan.
Update 03.12.2016
China is de VS sinds 2014 voorbij als grootste exporteur van goederen. “De 21e eeuw zal de Chinese eeuw zijn” (dit zei ik midden jaren 1980 tijdens een discussie).
Update 10.08.2017 (7 jaar later).
Een goed artikel in de Volkskrant vandaag over China dat laat zien dat het het kapitalisme in China goede zaken doet (oa. met Nederlandse ‘ondernemers’).
Update 23.11.2017
Dat er niet veel veranderd in de productiewijze van de Apple producten laat het bericht in de Volkskrant van vandaag zien. Kort samengevat: 3000 Chinese studenten werken verplicht in de fabriek van Foxconn als stagiair op straffe van het niet mogen afstuderen. Ze werken veel meer uren dan is toegestaan, 11 uur per dag. Ze monteren dagelijks 1200 iPhone X toestellen. Officieel mag het allemaal niet, maar het gebeurt toch. Apple is het rijkste bedrijf in de wereld. Ze ontwijken belasting. De internationale overheden zijn machteloos. China is voor het westerse bedrijfsleven een uitgekomen droom: goedkoop flexibel personeel zonder rechten.
Ook een treffend bericht is dat er 1 man verantwoordelijk was voor het toezicht op het internet verkeer en censuur, want kritiek is verboden. De man zit nu zelf in de gevangenis vanwege corruptie, maar dat is een in China een vaag begrip, want iedereen die niet meer past wordt op een zijspoor gezet, net zo als in de oude communistische tijden. Er zijn 730 miljoen internetgebruikers, maar ze mogen alleen lezen en doen wat de staat toestaat.
Een maand geleden was er een partijcongres (eens in de 5 jaar). Vertrouwd zijn de beelden van een grote zaal met 2200 deelnemers, discussie is er niet. De door de president uitgedachte toekomst staat nu in de beginselen van de Communistische Partij, zijn wil is wet. Hij staat nu op dezelfde hoogte als Mao Zedong de leidsman die het Communistisch China vormde in de vorige eeuw. Hij noemt het ‘modern socialisme’.
Zoals boven al gezegd heeft China het westen al bijna of helemaal ingehaald. Voeg een ambitieuze en nijvere bevolking samen met een staatsgeleide kapitalistische economie en een potentieel van 1,4 miljard mensen en dan weet men wat er kan komen, want ze ontwikkelen al lang hun eigen producten op een goedkope manier en concurreren met dit alles tegen het westen met al zijn rechten en verworvenheden die traag maken.
Update 09.02.2018
De olympische winterspelen in Zuid-Korea beginnen. Ze praten veel over Noord-Korea en een hereniging van beide landen, maar ze moeten natuurlijk praten over China dat Noord-Korea al decennia de hand boven het hoofd houdt. China wil geen kapitalistisch buurland dat na een hereniging Amerikaanse militairen aan de grens gaat stationeren.
Update 10.04.2018
De grootste handelsmissie uit Nederland ooit is in China. Men ziet het politieke systeem als een feit dat geaccepteerd moet worden.
In een VPRO tv programma was laatst te zien hoe een totale controlestaat werkt, misschien ons voorland. Door rood lopen over een zebrapad wordt geregistreerd door gezichtsherkenning en opgeslagen, doet men dat een paar keer dan krijgt men straf en een negatieve beoordeling als burger.
Er is een handelsoorlog gaande met China. Amerika is boos dat er zoveel goedkope producten worden geëxporteerd. Dat het Amerikaanse bedrijf Apple echter een van de rijkste bedrijven in de wereld is geworden komt doordat ze zo goedkoop hebben kunnen produceren in China. Het zijn de stuiptrekkingen van een failliet kapitalisme dat verstrikt is geraakt in zijn eigen val. Het zijn de handelsoorlogen als vervanging van militaire oorlogen die ik in 1992 al zag. (Zie ‘De geschiedenis herhaalt zich’ in de kolom rechts onder Artikelen).
Update 06.06.2018
Een Amerikaanse hoogleraar geschiedenis Joshua Freeman heeft een boek over de geschiedenis van de fabriek (vanaf de eerste fabriek 300 jaar geleden) geschreven. Treffend is dat hij in het interview in de Volkskrant (31.05.2018) zegt dat de zelfmoorden bij Foxconn (zie boven in het eerste bericht uit 2010, 8 jaar geleden) de aanleiding waren voor het schrijven van zijn boek. Hij noemt de absurditeit van de anti-zelfmoordnetten, werkers die helemaal gek van het werk worden: 12 urige werkdagen 13 dagen aaneen, slaapzalen, verplicht zwijgen tijden het werk, bestraffingen, contracten waarin de werkers moesten beloven geen zelfmoord te plegen ed. Het is een kort interview, ik hoop dat hij in zijn boek ook het verband legt tussen Apple (het rijkste bedrijf in de wereld) en de productiewijze (ik denk het niet, want dat gaat de meeste mensen toch te ver).
Dit is 19e eeuws kapitalisme zoals het westen ook gekend heeft (zie boven). De arbeiders in de Ford fabrieken mochten hun brood niet in een krant verpakken, want dan zouden ze onder het werk gaan lezen…..
Update 23.08.2018
Een documentaire op tv (22.08.2018, terug te zien op 2Doc) over alles wat ik hierboven schreef vanaf 2010, 8 jaar geleden Dit is verbijsterend en laat zien dat de wereld in de ijzeren greep van het kapitalisme is. Er zijn krachten die dit verwerpelijke systeem met geweld in stand houden. De documentaire uit 2017 heet Complicit, wat medeplichtig betekent. Niets is minder waar. Al de elektronicabedrijven laten hun producten in China maken, China is de assemblagehal van de wereld geworden: arbeidsomstandigheden zijn vaak slecht, er wordt met kankerverwekkende stoffen (benzeen) gewerkt die in het westen verboden zijn, jongeren krijgen leukemie, lange werkdagen van soms 15 uur, de gebruikte schoonmaakmiddelen zijn goedkoper dan veilige, gezondheidsklinieken worden door de bedrijven omgekocht om te verklaren dat de ziekte niet door de arbeidsomstandigheden is gekomen, bedrijven werken onder een andere naam voor Apple, mensen die opkomen voor de zieken worden tegengewerkt, Foxconn is het bedrijf dat genoemd wordt, ze werken voor alle grote elektronicabedrijven (Apple, Samsung, Sony, Philips) (zie boven in 2010), de bedrijfsleiding ontkent alles, levens worden verpest, mensen plegen zelfmoord enzovoort enzovoort……
Er is een organisatie die aandacht voor de misstanden vraagt en een verbod op benzeen eist.
Er is in de hele wereld geen consument die er minder door zal gaan kopen. (Ik bezit geen smartphone, dit terzijde). De documentaire begon om kwart voor elf in de avond. Wat nodig zou zijn is dat deze documentaire na het journaal om 20.30 uur wordt uitgezonden met daarna een discussie over wat dit voor ons betekent. Maar elders schreef ik al dat de publieke omroep liever een programma over koken of boeren die een vrouw zoeken uitzend om half negen.
China maakt al een tijd hun eigen producten en ze zijn daar heel succesvol in. China zal de leidende macht in de wereld worden in deze eeuw. Voeg een dictatoriaal staatsgeleid kapitalisme samen met een arme en nijverige bevolking zonder rechten en minder regels dan in concurrerende landen en je hebt een krachtige economie. Mooier moet we het niet maken, wel duidelijker.
De nieuwe oorlogen zijn handelsoorlogen, dat was mijn constatering/voorspelling in 1992 (uit De geschiedenis herhaalt zich, zie onder artikelen kolom rechts).
Update 17.10.2018
Met China worden grote handelscontracten gesloten. Vragen over mensenrechten en democratie worden niet gesteld, het doet er niet toe.
Update 12.10.2019
Wekenlang is er protest van de inwoners van Hong Kong tegen een nieuwe wet. Er is een speciale status voor Hong Kong.
De dystopie (een angstbeeld voor de toekomst, de tegenstelling van een utopie) van Orwell en Huxley komt in China tot leven: met dank aan de technologie is de totale controlestaateen feit. Het wordt ook ideologisch gesteund, want alles gaat onder het mom van het welzijn van de burger.
Update 02.04.2020 (10 JAAR later)
In China is een nieuw virus ontstaan, een venijnig griepvirus dat longontsteking veroorzaakt en vooral voor ouderen (70+) dodelijk kan zijn, maar eigenlijk voor iedereen met longproblemen en/of andere gezondheidsproblemen. Ook mensen zonder gezondheidsproblemen kunnen ernstig ziek worden. De besmettelijkheid is zeer groot, daarom zijn er veel mensen tegelijk ziek en niet zoals met een normale griep verspreid over een periode van 3 maanden, meestal in de winter (waarbij ook veel mensen overlijden). De intensive care afdelingen van ziekenhuizen zijn vol. Het virus is vermoedelijk ontstaan op illegale vervuilde markten waar arme mensen in hun voeding voorzien en virussen van dier op mens overgaat (vleermuizen en andere dieren).
Er is veel over te zeggen.
Het betreft de stad Wuhan, een Chinavirus/Wuhanvirus mag het niet heten (zoals de Spaanse Griep ruim 100 jaar geleden en de Mexicaanse Griep in 2009), dat geeft zo’n slechte indruk. De naam is nu Coronavirus, Covid-19 en de internationale aanduiding SARS-CoV-2.
China heeft de ernst van de virusuitbraak verzwegen. Klokkenluiders werden tegengewerkt. Zoals 10 jaar geleden door mij gesteld: China is een dictatuur, er is geen vrije pers, er zijn geen vakbonden, dit is een controlestaat en vergeleken met mijn eerste bericht is alles veel erger geworden. Alle informatie wordt gestuurd door de overheid met een doel, het is politiek. Het aantal doden zou veel hoger kunnen zijn, het is niet na te gaan.
Mens op mens besmetting werd in het begin ontkend.
Wat China graag laat zien is hoe ze in een paar dagen een compleet ziekenhuisbouwen, deze beelden werden toegestaan.
Mij valt op dat er weinig kritiek op China is,misschien komt dat doordat de hele wereld haar producten goedkoop laat maken in Chinese fabrieken waar arbeidsomstandigheden zijn die in westen verboden zijn, ze werken met voor een mens schadelijke stoffen, er worden mensen ziek, we horen er weinig van. Het Amerikaanse bedrijf Apple is het rijkste bedrijf van de wereld geworden door de goedkope productie: ik ken de precieze cijfers niet, maar als je een smartphone in elkaar kan laten zetten voor 300 euro (een maandloon in China) en die in de rest van de wereld verkoopt voor 900, dan is duidelijk dat er exorbitante winst gemaakt wordt.
Toevoeging bij het voorgaande: de teneur is: ‘niemand heeft schuld’ en ‘we zitten allemaal in hetzelfde schuitje’.
Vandaag is te lezen dat er medicijntekorten in het westen zijn omdat de productie naar China is verplaatst. Verbazingwekkend. Vanavond op tv een documentaire.
China heeft publicitair het beeld weten om te draaien naar helper van de wereld en dat is onterecht.
Update 18.04.2020
‘Het aantal doden zou veel hoger kunnen zijn, het is niet na te gaan’, geschreven op 2 april: het aantal doden ís veel hoger. Vandaag in de Volkskrant een artikel over het manipuleren van cijfers van doden en besmettingen in China. Mooie bevestiging van wat ik schreef, China manipuleert cijfers omdat ze de gevolgen kennen uit hun geschiedenis. Een in Engeland wonende historicus met een Chinese naam zegt: ‘Gedurende de hele geschiedenis hebben epidemieën, oorlogen en natuurrampen de val van dynastieën ingeluid’. In dit soort wereld ontwrichtende situaties kan grootschalige sociale onrust ontstaan, zelfs gewelddadige revoluties, dat is in de geschiedenis eerder gebeurd.
‘Nobody is to blame’ is not an option. dat zeg ik. China, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelt hierin ook een rol zo is gebleken. Ze volgden China en er is vanaf december tot half februari niet adequaat gehandeld. Het deugt niet. Opvallend is dat de president van Amerika, iemand met een verwerpelijke politiek, verwijten maakt richting China en WHO en veel mensen, alleen omdat ze tegen Trump zijn (en daar is alle reden voor), hem geen gelijk kunnen geven. Maar ook een i….t kan soms gelijk hebben. Argumenten moeten altijd gewogen en beoordeeld worden van wie ze ook vandaan komen.
De wereld is in een uiterst precaire situatie terechtgekomen vergelijkbaar met oorlog, alleen geweld, onderdrukking en honger ontbreken (tot nu toe).
Update 26.04.2020
De wereldwijde antipathie tegen China groeit en terecht. Niet tegen de bevolking, maar tegen de politiek.
Een artikel vol met verdenkingen voor juridisch nalatig handelen: Artikel Volkskrant
Update 05.01.2021
De oorzaak van de croronapandemie is een jaar later nog steeds niet onderzocht. China houdt onderzoek tegen.Misschien zal de uitkomst van het onderzoek moeten zijn dat China herstelbetalingen zal moeten doen aan de wereld, net zo als na een oorlog gebruikelijk is (Duitsland na WO 1 en WO2). Maar, zoals gezegd, de hele wereld laat in China goedkoop producten assembleren daarom zijn al die bedrijven zo rijk geworden (Apple), kritiek op het land zal de smartphone een stuk duurder maken, ze houden namelijk niet van kritiek.
Update19.06.2021
Dit blogbericht is 11 jaar oud. China is een wereldmacht geworden, andere landen, de VS en Europa, zijn bezorgd. Toch hebben ze China in het zadel geholpen door de assemblage van producten ernaartoe te verplaatsen. Nu heeft China de technologie ‘overgenomen’ (ze worden vaak verdacht van bedrijfsspionage) en is er mee verder gegaan. Japan had in de vorige eeuw ook een achterstand en begon met het namaken, kopiëren, van producten tot ze het zelf konden en zelfs beter en belangrijker nog goedkoper, ook Zuid-Korea deed dit. Ze werden in de jaren 1980 ‘De Aziatische Tijgers‘ genoemd. Zuid-Korea was lange tijd een dictatuur, maar dat was voor het westen nooit een probleem, netzo als China lange tijd. De mensenrechten krijgen de laatste jaren meer aandacht door de berichten dat er een miljoen Oeigoeren in werkkampen opgesloten zijn, maar China trekt zich nergens meer wat aan. Vandaag in de Volkskrant een lang artikel over mensen die politiek niet in de pas lopen en worden aangepakt.
Het is de vraag of de dystopie (angstbeeld voor de toekomst) van Orwell (1984) en Huxley (Brave New World) niet zijn uitgekomen in China en of dit land ons voorland is. De totale controlestaat, kapitalisme, beperkte vrijheden (geen vrije pers, geen vakbonden ed.). China is bezig dezelfde geopolitiek te voeren als andere grote landen. (Dossier Geopolitiek).
In de jaren 1980 zei ik bij een discussie dat de 21 eeuw de eeuw van China zou worden…..
China veel in het nieuws, president Xi is 10 jaar aan de macht en kan komende week (partijcongres) nog 5 jaar erbij in functie blijven. China streeft net als de VS dominantie op het wereldtoneel na (Rusland heeft zichzelf in de eigen voet geschoten en verloren (hoewel de uitkomst van de oorlog in Oekraïne onvoorspelbaar is). In Hong Kong is tegen de afspraken in de democratie afgebroken, Taiwan staat op het verlanglijstje. President Xi is nu de machtigste man van China.
China maakte goede sier met het snel bouwen van ziekenhuizen bij begin van corona, bij hen in 2019. Een jarenlange (!) lockdown is na opstand van de bevolking omgeslagen in grotere vrijheid (met een slechter werkend vaccin en minder gevaccineerden). Nu zijn ze in nood, de ziekenhuizen zijn vol. Ze mogen ook weer naar het buitenland, een garantie voor problemen….
Update 06.03.2023
Met China krijgen we (misschien, zeker is het nog niet) dezelfde problemen als met Rusland. Dit komt doordat handel voor de moraal uitgaat (ik schreef het elders). Het hele Westen heeft decennialang goedkoop laten assembleren in China en exporteerde goederen (Duitse Mercedessen voor de rijken, chiptechnologie (is nu deels verboden) enzovoort). Net zo als Poetin heeft de ‘grote leider’ Xi (hij heeft nostalgie naar Mao Zedong de communistische leider verantwoordelijk voor miljoenen doden), Poetin heeft nostalgie naar Stalin, ook miljoenen doden)) alle macht naar zich toe getrokken (samen met zijn clan van rijken, hetzelfde als Poetin doet). Taiwan willen ze inlijven, inclusief al de chipsfabrieken die voor het westen produceren.
Binnen het kapitalisme gaat het om beheersen en domineren van marken, ik schreef er in de jaren 1990 over, 30 jaar geleden. Oorlogen gaan om grondstoffen, energie, water ed. De VS doet hetzelfde, ook daar is een economisch politieke klasse die de macht in handen heeft (lees Dossier Amerika (VS)). Dit zijn allemaal leiders die hun bevolking tot oorlog brengen, helaas een harde waarheid….politiek met moraal zou ons kunnen redden, maar dit is teveel gevraagd zo heeft de geschiedenis laten zien. Daarom kwam ik tot de ‘tredmolen van de geschiedenis’, oorlog en vrede wisselen elkaar af.
Update05.09.2023
China is een autocratie zonder persvrijheid en vakbonden (XI ziet Mao als voorbeeld), door massaobservatie is er een sociaalkredietsysteem, ze willen de wereldmarkt domineren, overal kopen ze havens en grond (Afrika), Oeigoeren zijn opgesloten en Taiwan willen ze terug.
Update 14.01.2024 (14 jaar later)
De macht van China neemt toe. China is net zoals Rusland door het Westen groot en rijk gemaakt. De westers aanpak is ‘Eerst de handel, daarna de moraal’. We zullen er de consequenties van moeten dragen.
Update 16.04.2024
Ook deel 2 van de VPRO serie over voedsel (titel Food For Thought), ditmaal over China, is indrukwekkend: 1 miljoen kippen in legbatterijen in 1 kipfabriek. Nederlandse koeien. Robotkarren rijden door straten en kassen. Grootste kassencomplex in de wereld. etc. Gratis te zien: VPRO serie over voedsel)
Het is tevens duidelijk waarom andere landen bang voor China (1.4 miljard mensen) zijn: ze liggen voorop in ontwikkeling en technologie. De bekende ‘Wet van de remmende voorspong’ gekoppeld aan staatskapitalisme met minder persoonlijke vrijheden. Een oude voorspelling (jaren 1980) van mij was dat China ‘het land van de 21e eeuw zou gaan worden’.
Update 03.11.2024
Europa maakt zich zorgen over de economie in verhouding tot China en VS die beide de EU voorbijstreven. In 2010 begon dit artikel met Apple dat alles goedkoop in China laat assembleren (daarom zijn ze zo rijk geworden), maar China maakt inmiddels alles zelf en goedkoper: elektrische auto’s, telefoons, beveiligingsapparatuur, zonnepanelen, batterijen, alles (alleen de hoog technologische chipmachines hebben ze zelf niet daarom mag Nederlands ASML zien niet exporteren (van de VS). China deed hetzelfde als Japan en Zuid-Korea in de jaren 1970: eerst alles namaken, daarna zelf goedkoper een kopie maken. Door Westers offshoring is China na 15 jaar groot, rijk en welvarend geworden (het blijft een autocratie zonder (pers)vrijheid, vakbonden, de president heeft zichzelf een levenslange ambtstermijn gegeven (net als Grote Roerganger Mao Zedong na WO2). Met name de Duitse auto-industrie heeft veel concurrente van China. Wat verzwegen wordt is dat de Duitse auto-industrie jarenlang uitstekende cijfers haalde door export van auto’s naar China (vooral Mercedessen voor de vermogenden daar, er zijn miljonairs en miljardairs), bovendien hoorden we dat de duitse auto’s in China worden gemaakt. Kortom, nu klagen over China is vreemd, want dit waren economisch-politieke keuzes van het Westen zelf.
Via een Chinese website kan kleding en prullaria voor een paar euro wereldwijd gekocht worden (zonder keuringen), het is dumping. Ze begrijpen in China nu heel goed wat kapitalisme is.
Update 09.03.2025 (15 jaar later)
China kijkt toe wat Amerika doet en wacht af. De onvoorspelbaarheid van president Donald Trump is groot, hij zegt iedere dag wat anders. De door mij in 1992 geconstateerde handelsoorlogen zijn in volle gang. Handelsoorlogen komen voort uit liberaal-kapitalisme met globalisering en vrije markt. China is door het westen groot en rijk gemaakt (net als Rusland) door de globalisering en ze trekken nu hun eigen plan. Rusland wil Oekraïne bezetten en China wil Taiwan innemen en profiteren van de wereldeconomie. Europa is te verbrokkeld om een tegenmacht te zijn, maar er wordt nu wel veel aan gedaan om macht te vormen. Turbulente tijden waarin een individu niets te zeggen heeft en op de golven van internationale ontwikkelingen meedobbert.
Update 08.04.2025
Apple (zie boven 15 jaar geleden) moet de prijs voor hun telefoons in de VS verhogen of genoegen nemen met minder winst door de importheffingen die de VS aan China heeft opgelegd. De handelsoorlog (schreef er in 1992 al over) is inherent aan liberaal-kapitalisme met haar globalisering van de wereldhandel. De president van Noord-Amerika Trump en zijn adviseurs komen nu terug op 30 jaar globalisering. Globalisering met offshoring (buiten het eigen land (goedkoop) produceren/assembleren) heeft er voor gezorgd dat al de banen die vroeger binnenlands waren naar het buitenland zijn vertrokken. Trump wil dit nu terugdraaien. Dat zal heel moeilijk zijn want het is een breuk met decennia beleid. In zijn vorige ambtstermijn wilde Trump al dat Apple weer in de VS zou gaan produceren, maar dat willen ze niet vanwege de kosten. We leven in een dolgedraaid kapitalisme waar de verantwoordelijken geen oplossingen meer hebben. Waar dit toe gaat leiden is onbekend.
Update 07.06.2025
China stopt met de export van zeldzame aardmetalen die gebruikt worden voor vitale industrieën (oa auto) sommige productielijnen moesten al worden stilgelegd. Men spreekt nu van de nadelen van decennia vrijhandel/globalisering waardoor afhankelijkheid is ontstaan. De monopolie positie van China zorgt ook voor hun macht om de prijzen te verhogen. China wil de Nederlandse chipmachines kopen die ze nu niet krijgen door sancties.
Update 20.09.2025
Goede reportage van Nieuwsuur over China waar veel in terug komt wat boven beschreven is: Nieuwsuur over China China gaat het Westen voorbij. Het is de wet van de remmende voorsprong, China liep achter en kon alles met de nieuwste technologieën aanpakken. Maar ook de vergelijking met Japan en Zuid-Korea is bruikbaar. Japan liep in de jaren 1970 achter, ze gingen eerst producten namaken en later deden ze het beter en goedkoper. Idem Zuid-Korea in de jaren 1980 samen met Taiwan, Singapore, Hong Kong (toen nog zelfstandig) zij werden de ‘Aziatische Tijgers’ werden genoemd. Dat Zuid-Korea een dictatuur was was geen bezwaar, in het Westen werd er met bewondering naar gekeken.
Update 01.11.2025
In hartje Parijs opent een Chinese winkel en Parijzenaars zijn boos. In China weten ze wat kapitalisme is: goedkoop produceren in een economisch systeem zonder vakbonden en vrijheid (zie boven 2010, 15 jaar geleden) en concurreren met en dumpen op de wereldmarkt.
Chinese webwinkels leveren wereldwijd niet gekeurde producten vol met verboden stoffen.
Bij Chinese bedrijven kan rechtstreeks besteld worden als men elders op de wereld een winkel wil beginnen. Eigen onderzoek leverde een bedrijf op waar fluitketels besteld kunnen worden in het gewenste aantal. 1000 fluitketels voor een paar euro per stuk, per container laten bezorgen en hier verkopen voor 25 euro. Ook ziet men in de Nederlandse winkelstraten steeds meer winkels met prullaria, men laat een container uit China komen en de winkels is vol, belasting betalen doet men niet en na een jaar is de winkel weer dicht. In Nederland noemt de politiek dit economisch handelen.
Update 04.12.2025
Goede analyse in de Volkskrant over China, ze streven naar werelddominantie (net als Amerika/VS), schreef er 15 JAAR geleden al over. Een land zonder vakbonden en rechtbanken, wel met staatssteun voor bedrijven, het Westen kan hier niet mee concurreren. China is rijk en machtig gemaakt in de globalisering die door het Westen zelf is gepropageerd. De douane kan de grote pakjes die het land binnenkomen en die besteld zijn via Chinese webwinkels niet meer controleren.
Update 14.02.2026
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Goederentrein met containers rijdt door station Breda.
(Geschreven in 2016) (Met Update 2026, 10 jaar later)
“Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht“. (2016).
Geschiedenisles.
2016. Er is vandaag een nieuwe partij bijgekomen die mee gaat doen aan de verkiezingen. De naam noemen is verspilde moeite. Er gaan 20 partijen meedoen in maart 2017.
Waar het om gaat is natuurlijk wat ik eerder al schreef: al die dilettanten (amateurs) en partijen gebaseerd op deelbelangen in de politiek van vandaag hebben we te danken aan het falen van al die partijen die regeringsverantwoordelijkheid hebben gedragen sinds een jaar of 15 tot 20 (VVD, CDA, PvdA, D66).Er is een brede onvrede in de maatschappij ontstaan die Pim Fortuyn als een van de eerste kanaliseerde. Daarna Rita Verdonk en Geert Wilders. Zie: De Boze Burger en het ‘populisme’
Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht.
“Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht”, uit 2016. We leven nu al in een klucht. Er is in de tussentijd een nieuwe partij bijgekomen (ze zijn in de Eerste Kamer de grootste, de leider en de aanhangers ontkennen dat er een klimaatprobleem is). 2 andere mensen hebben zich van hun eigen partij losgemaakt en zitten in de Tweede Kamer als onafhankelijk lid (de huidige regeringscoalitie is haar meerderheid kwijt, we zijn een millimeter verwijderd van nieuwe verkiezingen). Getuigt ook van een hoge arrogantie om als eenmans/eenvrouwsfractie door te gaan. Een is pandjesbaas in Amsterdam, hij zal wel bevriend zijn met een Prins die als hobby ook in onroerend goed zit (in Amsterdam is geen betaalbare woning te vinden. Er is in Nederland een tekort van 300.000 woningen, maar door de stikstofcrisis mag er niet gebouwd worden. Hoe erg kan iets zijn. (Zie Dossier Woningnood: Dossier Woningnood (Met Updates)).
Er is ook een nieuwe omroep die het ‘rechtse geluid’ dat ‘niet vertegenwoordigd is’ moet gaan vertolken. Dat er al zo’n omroep is weten ze blijkbaar niet (er werkt overigens een journalistiek talent). Dat de publieke omroep niet genoeg doet is echter wel waar, maar dat zit vooral in achtergronden en verbanden leggen (daardoor is de verwarring ontstaan die tot ‘gecultiveerde machteloosheid’ heeft geleidt, zie Gecultiveerde machteloosheid. De Frans-Duitse zender ARTE doet dit wel door thema avonden uit te zenden met echte onderzoeken en uitdieping, een avond lang die begint op prime-time (iedere dinsdag om 20.15 uur). (In Nederland zenden ze liever een ‘amusementsprogramma’ uit waarin volwassen mensen dirigentje gaan spelen). Maar dat is de nieuwe omroep niet van plan, zij willen een vertaling van 2 politieke partijen naar een omroep. De ‘verzuiling’ van vroeger is helemaal terug: iedereen zijn eigen omroep en politieke partij.
Update 29.06.2020 (4 jaar later)
Er is en nieuwe politieke partij: De ‘Partij voor de Toekomst’. Een politieke partij De Partij voor het Verleden noemen heeft geen zin, wie is er niet voor de toekomst. Deze nieuwe partij bestaat uit politiek ontheemden, politiek thuislozen, voorgekomen uit Partij voor de Dieren, de Ouderenpartij en Forum voor Democratie. Een vreemd samenraapsel van personen die zich van hun eigen partij hebben losgemaakt en een zetel meenamen.
De verkluchtiging (is dat een woord) van de politiek begon met de LPF (Lijst Pim Fortuyn) 20 jaar geleden met eigenbelangebehartiging (is dat een woord) in de politiek met vastgoedmensen die hun toko wilden bevoordelen.
Het is bijzonder knap dat de gevestigde partijen VVD (10 jaar aan de macht), PvdA (lieten zich in het pak naaien door de VVD), D66 (waar is een Hans van Mierlo) en CDA (4 kandidaten voor lijsttrekker) 20 jaar populisme in stand hebben gehouden door hun beleid en daaruitvoortvloeiend de huidige versplintering. Ze zijn er wel bij mee, want een verdeelde oppositie is een groot voordeel bij de komende verkiezingen in maart 2021.
Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht (uit 2016).
De Humanistisch Sociale Partij (HSP 2017) (Humanistisch Sociale Partij) staat in de startblokken, maar eerst moeten andere partijen zich opheffen en aansluiten, want nog een partij erbij heeft geen zin.
Update 02.04.2021 (5 jaar later)
Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht (uit 2016).
De verkiezingen zijn geweest, er deden 37 partijen mee (zie boven), 17 zijn in de Tweede Kamer gekomen, 4 nieuwe, 3 eenpersoonsfracties. Maar liefst 69 nieuwe parlementariërs (Kamerleden), met veel ervaring, vertrokken. (VVDer Dijkhoff (40 jaar jong, ‘de slimste mens’), driedelig pak met gymschoenen eronder (?) gaat met vrienden ‘een bedrijfje beginnen’, hij schreef mee aan het verkiezingsprogramma en gaat zelf weg (dit terzijde). De namen van de partijen die meededen laten al veel ideeënarmoede, verwarring en onzekerheid zien. Op het stembiljet stonden: JA21, BIJ1, CODE ORANJE, Volt, NIDA, Piratenpartij, Libertaire Partij, JONG, Splinter, BBB, NL Beter, OPRECHT, JEZUS LEEFT, TROTS, 30, DE FEESTPARTIJ.
Gisteren de eerste dag van de Kamer direct een historisch debat dat hopelijk geen voorbode is voor de komende jaren. Reconstrueren zou teveel werk zijn, maar mijn vrees dat de democratie kan uitmonden in een klucht zag ik bewaarheid worden. Totale verwarring die niet zonder gevaar is voor de toekomst van de democratie en het land zelf. Over MP Rutte schrijf ik sinds 2011 ( Dossier VVD) hij is de Houdini in de politiek met Machiavelli als handboek. Een waar rookgordijn ontstond tijdens 14 uur vergaderen tot 03.30 uur (ik keek niet).
Decennialang is er al achterkamertjespolitiek in Nederland, ik schrijf er al zo lang over. Een economisch-politieke (ook culturele) elite (ze kennen elkaar nog uit de studententijd: een vrindje van vroeger) ze verdelen de maatschappelijke posities, houdt de lonen laag, zorgen voor onzekerheid op de arbeidsmarkt door flexwerk (noemen dit hervormingen en een verbetering), laat goedkope arbeidskrachten (gastarbeiders in de jaren 1960 en arbeidsmigranten in de jaren 2000 uit de MOE-landen) concurreren met autochtonen en wentelt de problemen af op de oude wijken (hier komt het ‘populisme’ vandaan (vanaf de jaren 1980). De woningnood is structureel (krapte wordt geaccepteerd, want goed voor eigenaren), 60 jaar ‘gratis’ gas uit Groningen halen (miljarden inkomsten, ik las ergens 300 miljard), tot de aardbevingen er een einde aan maken, de bewoners in ontreddering achterlatend en ze wachten nog steeds op vergoeding van de schade. Conflicterend beleid met betrekking tot de landbouw waarbij met enorme subsidiegelden een gigantische productie tot stand is gekomen, maar de stikstofproblematiek de natuur aantast en de woningnood doet voortduren. Een overheid die jarenlang onterecht haar eigen burgers als fraudeurs bestempeld (25.000 gezinnen, 100.000 personen) en tot wanhoop drijft.
Een dan een MP die 10 jaar lang soms ‘ineens’ een selectieve herinnering heeft, zaken die slecht uitkomen zijn ‘vergeten’, ook nieuw Nederlands verzint: ‘verkeerd herinnerd’ (je iets verkeerd herinneren kan niet, het bestaat niet). Bovenal is er na al dit alles een partij die de meeste stemmen krijgt: de bange burgers klampt zich vast aan een ogenschijnlijk betrouwbare politicus in onzekere tijden. Dat is de rechts-conservatieve volksaard van het ‘gecultiveerde egoïsme’ en ‘als ik het niet doe een ander het toch’, lekker 130 rijden in je lease auto en gooi het afval maar in de sloot. Lees het goed.
Waar het om gaat is de achtergrond, het gaat om macht en geld, steeds meer, want we leven in een tijd van de onzekerheid en de verdeling van schaarste (energie, grondstoffen, schoon water, schone lucht enzovoort). Alles staat onder druk en de croronapandemie heeft voor nog meer druk gezorgd. De meeste mensen beseffen het niet, maar de economsche crisis moet nog beginnen.
We leven in een ‘welvaartsillusie’ (mijn woord): decennialang hebben de verantwoordelijken de burger wijsgemaakt dat de onbegrensde groei van productie en consumptie geen prijs heeft. Opvallend dat een kunstenaar onlangs op tv met een scherpe analyse zoveel bijval krijgt. Opvallend dat een tv satiricus (die nu stopt) al jarenlang maatschappelijk relevante onderwerpen op humoristische wijze zeer veel mensen weet te bereiken en meer impact heeft dan gewone journalistiek.
(De ‘Partij voor de Toekomst’ zie boven, hield er na 5 maanden al weer mee op, 2 leden zijn nu van het politieke toneel verdwenen, de derde noemt zich ‘groep’).
Wanhopig klampt de moderne mens zich in een woeste zee vast aan de rand van te volle reddingsboten midden op een ruige zee wachtend op een volgende storm….
Update 23.05.2021
Nu 18 partijen in de Volksvertegenwoordiging, 1 kamerlid heeft ruzie met partij en gaat met die ene zetel zelfstandig verder. Ze moeten bij een debat allemaal spreektijd hebben…..
Programma Tegenlicht laat bestuurskundige Bovens aan het woord. Hij zegt dat tot de jaren 1980, 1990 het aantal academici in de Volksvertegenwoordiging is gestegen van 50% naar 80%. Mijn analyse is dan dat we daardoor misschien wel die 20 jaar 20 tot 30 zetels ‘populisme’ hebben gekregen en die Nederland een bijna onregeerbaar land hebben gemaakt. Veel mensen, vooral jongeren, het is ook een generatiekwestie, herkennen zich niet meer in de gevestigde partijen en zijn op zoek naar iets anders, naar een partij die hen WEL vertegenwoordigd.
Misschien wordt dit bericht nog aangevuld.
Update 20.07.2023 (7 jaar later)
Regering gevallen, nieuwe verkiezingen in november. De ‘puinhopen van Paars’ (1994-2002), de regering van VVD/PvdA/D66, zijn klein vergeleken met de puinhoop die met name de VVD met MP Rutte na 13 jaar nalaat. Ook CDA is mede verantwoordelijk, de PvdA liet zich in Paars 3 (2012-2017) opnieuw inpakken door de VVD, D66 beloofde veel maar ook zij liepen vast in de botte machtspolitiek (“wij hebben gewonnen”, Klaas Dijkhoff een paar jaar geleden) van de VVD.
Update 02.08.2023
Nu 21 Kamerfracties door een afscheiding van de partij die Nederland als bedrijf ziet (een BV, de burger als weknemer) en waarvan de oprichter een pandjesbaas is, het welbegrepen eigenbelang in de politiek, we kennen het nog van de Fortuyn tijd. Pieter Omtzigt denkt ondertussen nog na over een eigen partij, virtueel krijgt hij veel stemmen wat wanhoop, maar ook hoop van de burger laat zien. Dit is iemand met intelligentie en te hopen is dat hij de goede mensen bij elkaar kan vinden voor een partij. Dat zal niet meevallen, want veel mensen kunnen de harde waarheid over welvaart/economie en natuur/milieu/klimaat niet aan en zitten in de ontkenningsfase van de hele problematiek. Ook migratie/vluchtelingen is een heet hangijzer, want iedere kritiek wordt al sinds de jaren 1990 in de rechts-extremistische hoek gedrukt.
De bekende populist met 1.1 miljoen volgers op het voormalige Twitter, nu X, polariseert er lustig op los. Voor veel mensen is hij hoop in bange dagen geworden, terwijl we over een ander onderwerp dan migratie nooit iets zinnigs horen, want ook hier is klimaatverandering-ontkenning en stikstofproblematiek-ontkenning de norm geworden. Bovendien, ik schreef het in 2017, moeten wij ons helemaal niet met de godsdienstbeleving in Pakistan of een ander land bemoeien zolang wij er geen last van hebben. Dit trekt onnodige aandacht naar Nederland en zorgt ervoor dat de voorman van deze partij zonder leden niet meer zonder beveiliging kan. Helaas, niets meer tegen te doen, we zitten nu met een erfenis van 40 jaar beleid (jaren 1980) en er zijn onomkeerbare processen in gang gezet.
Op wereldschaal gezien is de wereld op drift geraakt, de door mij in de jaren 1990 al geconstateerde migratiestromen zijn onbeheersbaar geworden en welvaartsverschillen te groot, we leven in de tijd van meerdere transities. Oude uitgangspunten zijn niet meer bruikbaar, arme landen, vaak voormalige koloniën, zijn geëmancipeerd en eisen hun deel op. Kolonialisme is in de vorige eeuw overgegaan in postkoloniale uitbuiting en daar moet nu een prijs voor betaald worden. De inval van Rusland in Oekraïne is, naast de machtspolitiek van Poetin en zijn in decennia opgebouwde clan van rijken, ook een mondiale strijd tussen de grootmachten (VS/EU/Japan ea en China en Rusland) om het beheersen van wereldmarkten en het verkrijgen van welvaart.
Interessant is de bevolkingsgroei en huidige aantallen (bij benadering): Afrika ruim 1 miljard mensen, vooral jong; China ruim 1 miljard mensen, vergrijzend; India ruim 1 miljard mensen, jong; het ‘westen’ (VS/Europa/Japan/Zuid-Korea ea 1 miljard mensen, vergrijzend; Rusland slechts 144 miljoen mensen, vergrijzend, bovendien het grootse land in oppervlak op aarde (een van de redenen voor hun gedrag, ik schreef erover in Dossier Geopolitiek). Dit zijn de grote tegenstellingen in de wereld en waar dit toe gaat leiden is ongewis.
Update 02.09.2023
Zelden zo’n politieke week gezien als afgelopen week. Alles en iedereen buitelt over elkaar heen, een grote herschikking van het politieke landschap is gaande, dit kan positief of negatief uitpakken. Een (korte) analyse.
Nederland is een conservatief land, het zit in de volksaard, zat er al in in de VOC tijd, de dominee en de koopman die de wereld over gingen. Vooral handel drijven en daar is op zich niets mis mee. De prestaties waren ook groot, echter met de moraal van de huidige tijd zijn we anders naar de geschiedenis gaan kijken (lees Geschiedenis en morele groei) en komen nu tot de conclusie dat ook veel leed is toegebracht. Excuses zijn niet nodig, wel nu anders handelen met meer empathie. Conservatisme heeft altijd in de politiek gezeten tot op de dag van vandaag, want afgezien van de jaren 1970 met Joop den Uyl (met de tijdloze en goede benadering van ‘spreiding van kennis, macht en inkomen’) is Nederland nooit links geweest en met name toen in de jaren 1990 de PvdA met de VVD ging regeren en een liberale koers is gaan varen is links op de achtergrond geraakt (lees Dossier PvdA / SP). Wat 20 tot 30 jaar, maar eigenlijk al sinds de jaren 1980 (Hans Janmaat) zo verstorend heeft gewerkt is de invloed van gastarbeid, asielproblematiek en arbeidsmigratie en het feit dat er geen kritiek op mogelijk was en er altijd een overlapping is geweest met verwerpelijk rechts-extremisme. Al de partijen sindsdien met elkaar afwisselende personen hebben weinig opgeleverd en de regerende partijen hielden stug vast aan hun politiek. De gevolgen zien we nu, multiple crises die ook in verband met elkaar zijn: woningnood (niet anticiperen op demografische ontwikkelingen, geen huizen voor statushouders en arbeidsmigranten), stikstofcrisis (landbouw/veeteelt op industriële wijze), hoog consumptieniveau dat botst met de klimaatcrisis (Schiphol) enzovoort. Dit alles heeft geleid tot polarisatie en versplintering.
Zonder te idealiseren is de nieuwe partij van Pieter Omtzigt misschien een goede ontwikkeling en in het licht van bovenstaande het maximale wat in Nederland politiek mogelijk is: een nieuwe partij, een sterke middenpartij. De aanpak van Omtzigt in veel dossiers heeft laten zien dat hij een andere benadering van de relatie burger-politiek wil. Hij moet echter wel de hete aardappel die 20 jaar in de politieke keel zit doeltreffend wegweken en het nutteloze populisme uitschakelen, dus een koppeling tussen migratie/arbeidsmigratie en woningbouw: geen huizen geen migratie en arbeidsmigratie, ook als internationale verdagen moeten worden opgeschort. Tegelijkertijd een goed internationaal ontwikkelingsprogramma voor Afrika (hier schreef ik zelf in 1993 over….30 jaar geleden). Omtzigt moet de goede mensen uit andere partijen vragen toe te treden tot zijn partij, want als zijn partij Nieuw Sociaal Contact (NSC) (bekt overigens niet goed) de grootste wordt zal het een probleem worden de goede mensen te vinden. Te vrezen is dat er Lijst Pim Fortuyn (LPF) taferelen gaan ontstaan. Alle regerende partijen zullen moeite gaan doen Omtzigt klein te houden, VVD’er Henk Kamp is er al mee bezig, dit zit ook in de afgelopen 25 jaar politiek. (Ik schreef er al zo vaak over).
Update 14.06.2024
Uit 2016, 8 jaar geleden: “Als we niet oppassen mondt de democratie uit in een klucht“. Inmiddels is het zover, politiek in Nederland is een klucht geworden. Maanden na verkiezingen is een regering, maar voordat ze überhaupt iets gedaan hebben, is er al crisis.
Update 28.03.2026 (10 jaar later)
10 JAAR oud. De partij van Pieter Omtzigt Nieuw Sociaal Contract is al weer verdwenen. We mogen Omtzigts NSC wel dankbaar zijn voor het in stand houden/bewaken van de rechtsstatelijkheid in Nederland. Ze hebben de klappen opgevangen van in 25 jaar toegenomen rechts-populisme. De verkiezingsuitslag van 2023 met 37 Kamerzetels voor de PVV en 20 zetels voor NSC (een nieuwe middenpartij met redelijke standpunten) liet geen andere mogelijkheid dan de formatie van toen. De regeerperiode die volgde leidde tot hun ondergang.
Wat bovenstaande zegt is dat er in Nederland een permanente en structurele spanning in de maatschappij is die voor onrust zorgt. Een hoogleraar bestuurskunde zei in 2025 dat er wel regeringen zijn, maar ze nemen geen besluiten. Elders is geschreven over KLEM waar Nederland zich in bevindt. De huidige regering ervaart hetzelfde. Aangezien er wel verkiezingen zijn ontstaat de klem door de burger zelf die niet begrijpt dat een hoog welvaartsniveau niet zonder problemen is. Bovendien is het een verdeling van schaarste en niemand wil minderen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
Dit bericht is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
Onthoofdingsvideo’s bekijk ik niet. De video’s zijn een triest en verbijsterend verschijnsel waarvan we niet vermoed hadden dat we dit ooit zouden moeten meemaken en moeten aanschouwen: het op middeleeuwse wijze afslachten van mensen. We moeten ons in de eerste plaats afvragen waar die diepe haat tegen het ‘Westen’ vandaan komt. Mijn inziens is die haat het resultaat van decennia armoede, deprivatie en onderdrukking van grote delen van de wereldbevolking.
Het doet me denken aan het nummer New Dark Age van de band The Sound uit 1981 van een van de beste LP’s uit de jaren 1980 met de titel From the Lions Mouth.
Frontman, zanger, gitarist en tekstschrijver was Adrian Borland (Londen, 1957-1999). De muziek valt onder de categorie post-punk/new wave die begin jaren 1980 na de echte punk (Sex Pistols) populair was. De deprimerende maatschappelijke stemming van de jaren 1980 met werkeloosheid, woningnood en de dreigende (atoombom) oorlog zorgde voor populariteit van deze band. Borland kan gezien worden als de Kurt Cobain (1967-1994) van zijn tijd en beide stierven door eigen hand.
LP hoes
Update 13.12.2024
Bovenstaand de LP hoes, Daniël in de Leeuwenkuil van Briton Rivière (1840 – 1920). Het verhaal komt uit de christelijke bijbel (Daniel 6: 1 tot 29).
In het kort: Daniël kan een droom van een koning uitleggen en de koning neemt hem in dienst. Er komt een andere koning en nieuw personeel wil Daniel weg hebben (uit jaloezie). Ze zorgen voor een wet dat er niet tot God gebeden mag worden. Daniel doet dat toch en wordt in een kuil met leeuwen gegooid. God red hem, de leeuwen doen niets en hij wordt beloond. De koning straft de andere adviseurs en ook zij en hun hele familie worden in een kuil met hongerige leeuwen gegooid, ze worden allemaal opgegeten.
De Band: (Adrian Borland rechts op de foto).
Adrian Borland rechts op de foto.
De Nieuwe Middeleeuwen (Eigen vertaling)
In de donkerste tijden donkerste angsten worden gehoord van de veiligste plaatsen komen de moedigste woorden sommigen leven een rustig leven om de angstige oude wereld op afstand te houden honden huilen buiten op straat ze sluiten de gordijnen, hopen dat ze verdwijnen er is druk van alle kanten dringt door tot in onze oren we zitten vast in een kamer zonder deuren weggekrast in de muren jaren geleden alles wat we hoeven laten zien is het stof op de vloer
en hier komen, hier komen de nieuwe middeleeuwen..
ik vang je blik op voor je naar de grond kijkt we komen tijd en adem te kort we gaan naar de afgrond we verbranden heksen op de strafheuvel stervend bewijs van de macht van het gezag om haar wil uit te voeren we hebben onze vingers gebroken ons geloof gebroken ons hart gebroken, zo vaak gebroken dat het niet meer gebroken kan worden weggekrast in de muren jaren geleden alles wat we hoeven laten zien is het stof op de vloer
en hier komen, hier komen de nieuwe middeleeuwen..
(Originele tekst van Adrian Borland)
In the darkest times Darkest fears are heard From the safest places Come the bravest words
Some make a quiet life To keep this scared old world at bay The dogs are howling on the street outside So they close the curtains, hope they go away
And it's pressure from all sides Coming down around our ears Stuck in this room without a door Scratched away at the walls for years All we've got to show is the dust on the floor And here it comes, a new dark age
I catch your eyes Before they fall to the ground We're running out of time, breath and steam We're running down
They're burning witches Up on punishment hill Dying proof in the power of authority To exact it's will
And it's pressure from all sides Coming down around our ears Stuck in this room without a door Scratched away at the walls for years All we've got to show is the dust on the floor And we've broken our fingers Broken our faith Broken our hearts so many times They can't be broken anymore Scratched away at the walls for years All we've got to show is the dust on the floor And here it comes, a new dark age Here it comes...
(Geschreven in 2012) (Met Update 2026, 14 jaar later)
“Kortom, de PvdA met de VVD, geen goed idee!“. (Geschreven in 2012).
“De Partij van de Arbeid heeft spijt” (2018)
Geschiedenisles.
2012. Diederik Samsom ziet een nieuwe samenwerking met de VVD als mogelijk. Veel van de problemen van vandaag zijn echter begonnen tijdens de twee Paarse regeringen (1994 – 2002) met de VVD, PvdA en D66. Wim Kok plukte de ideologische veren van de PvdA (en er bleef een kale kip achter), ze werden een middenpartij en gingen een semi-liberale koers varen met de VVD en D66.
In de Paarse tijd is de modieuze trend van ‘liberalisering’, ‘privatisering’, de ‘terugtredende overheid’ en vrij baan voor de ‘vrije markt’ begonnen, geheel volgens de VVD beginselen. Bijna 20 jaar later weten we dat betekent. De financiële markt is ontspoord, het aandeelhouderskapitalisme heeft gezorgd voor het primaat van het bedrijfsleven, kredietbeoordelaars regeren en bepalen de politieke agenda. De overheid zelf heeft een schuldenberg laten ontstaan waarvan de omvang op dit moment voor velen nog niet geheel duidelijk is. We zijn totaal ‘verschuldet’ zoals de Duitsers zeggen, we zitten tot over onze oren in de schulden. Het zijn de politici die in de heilige termijn van 4 jaar denken, tot de volgende verkiezingen, en de schulden laten groeien, jaar op jaar. De burger wordt verleid tot het op zich nemen van grote schulden voor het kopen van een huis of voor consumptiegoederen en dat is dan ook grif gebeurd. Vandaag is bekend geworden dat de financiële schuld door rood staan bij een bank 10 miljard bedraagt. Een hypotheek krijgen en nooit afbetalen(?), het mocht. Gisteren bleek dat de ‘redding’ van de banken in 2008 en 2009, waaronder een nationalisatie (de natte droom van iedere communist) net zoveel miljarden (ruim 30 miljard) heeft gekost als de bezuinigingen waar het Catshuisberaad al 5 weken, of zijn het er al 6, mee bezig is. De genationaliseerde bank is de ABN Amro, Gerrit Zalm is er sinds 2009 voorzitter van de raad van bestuur……..
Gerrit Zalm (12 jaar minister van financiën) en Wim Kok (8 jaar minister-president) zijn verantwoordelijk voor het toelaten van Griekenland tot deelname aan de euro. Griekenland, een land zonder goed kadaster, zonder goede belastingdienst, een land waar de rijken geen belasting betalen (Griekse reders, 15% van de wereldhandel, betalen geen belasting), een land waar doden een uitkering kregen, enzovoort. Kortom een land dat nooit bij de euro had gemogen, de verantwoordelijken dachten dat het allemaal wel goed zou komen, hadden alleen een interne markt van 500 miljoen consumenten voor ogen en ondertussen werd er flink geëxporteerd naar Griekenland, leenden de Europese banken het geld daarvoor en maakte Griekenland in 2004 goede sier met de Olympische Spelen (de stadions staan te verkrotten) (zie Dossier Griekenland: Dossier Griekenland (Met Updates)). Die banken zijn in de problemen gekomen en moeten nu met Europese steun, dus geld van de Europese burger, geholpen worden.
Tijdens Paars stonden de grenzen open en er kwamen een aantal jaren achtereen gemiddeld 50.000 asielzoekers per jaar het land binnen. Of het economische of politieke vluchtelingen waren werd nooit duidelijk want de asielprocedures waren niet goed en duurden lang. Mensen werden in tenten ondergebracht want de asielzoekerscentra waren vol (zie Dossier Vluchtelingen: Dossier Vluchtelingen/Migratie (Met Updates)). De procedures duurden zó lang dat er 10 jaar later een generaal pardon nodig was om 27.000 mensen, die redelijkerwijs niet meer terug gestuurd konden worden, te laten blijven. In 2012 is deze problematiek nog steeds niet opgelost. Deze hele gang van zaken is mede de voedingsbodem geweest voor Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Geert Wilders, meer dan 10 jaar politieke onvrede en onrust in Nederland. (Zie statistiek onder).
Keuzes uit het verleden zijn verantwoordelijk voor de situatie van vandaag. De 8 jaar (2002 – 2010) regeringsverantwoordelijkheid van de heer J.P. Balkenende (samen de PvdA), hebben alles waar Paars mee is begonnen voortgezet. We wachten nog steeds op ‘het zoet’ dat na ‘het zuur’ zou komen. Kortom, de PvdA met de VVD, geen goed idee!Bij de verkiezingen binnenkort zal wel blijken of Paars mogelijk wordt, waarschijnlijk wel, want de partij die het meest heeft bijgedragen aan de problemen van vandaag, de VVD, staat al tijden op winst en Diederik Samsom ziet het dus ook wel zitten. Fouten uit het verleden worden herhaald en niet gezien.
Update 03.06.2012
De Eerste Kamer begint op maandag 5 juni 2012 met een onderzoek naar de privatisering van de afgelopen 20 jaar bij het spoor en in de energiemarkt. Personen die worden opgeroepen hierover te komen praten zijn de oud-ministers Zalm, Vermeend, Jorritsma en Brinkhorst. Andere mensen die komen zijn: oud-vicepresident Tjeenk Willink van de Raad van State, SER-voorzitter Rinnooy Kan en Rekenkamer-president Stuiveling. Er zal veel gepraat worden, maar ieder zal zeggen dat hij het goed gedaan heeft. In 2008 zei voorzitter van de banken Boele Staal het zo: er zijn dingen fout gegaan, maar er zijn geen fouten gemaakt. (?)
Update 30.03.2015
Statistiek van COA over asielzoekers. Paars regeerde van 1994 tot 2002:
Grafiek asielzoekers.
Update 05.06.2017 (5 jaar later)
“Kortom, de PvdA met de VVD, geen goed idee!”, (zie boven).
5 jaar later….lees het nog eens….. Waar is hr Samsom nu?…(hij trad af in december 2016).
(Over dat onderzoek naar privatisering hebben we nooit meer iets gehoord. Hr Boele Staal is tijdelijk ergens burgemeester, hij mag weer meedoen).
Update 05.05.2018 (6 jaar na het eerste bericht)
Vandaag op NPO Radio 1 in Nieuwsweekend een item over de herwaardering van de jaren 1990. De moeite waard om te beluisteren. Politiek analist Kees Boonman (een van de weinigen met een consequent heldere analyse) had het goed, hij gebruikt enkele van dezelfde argumenten die ik in 2012 schreef (zie boven).
In Nederland ontbreken vaak echte lange termijn analyses. Keuzes van gisteren hebben vandaag hun uitwerking, keuzes van vandaag hebben over 20 jaar hun uitwerking.
Er is wel veel discussie, maar in de praktijk blijkt dat ‘de politiek’, daarmee wordt de gevestigde politiek van VVD, CDA, PvdA en D66 bedoeld, zich niets van argumenten aantrekt, daarom regeren ze al 40 jaar in Nederland. Het gaat om de macht krijgen en de macht houden. Iedere nieuwkomer wordt direct bestreden: Fortuyn, Verdonk, Wilders, Baudet (zonder het met hen eens te zijn). Wat er toen met Pim Fortuyn is gebeurd voor hij werd vermoord is na 20 jaar nog steeds niet duidelijk. Maar ook de SP wordt op onzichtbare manieren tegengewerkt, want links mag het in Nederland nooit voor het zeggen hebben. Groen Links is het toegestane ‘links’: ongevaarlijk, modieus en hip, iedereen is nu voor het milieu(in tegenstelling tot vroeger toen we de VVD en het CDA het woord milieuschade nooit hebben horen uitspreken, want heilige koe economische groei ging altijd voor). Als regeringspartijen steun nodig hebben is Groen Links altijd bereid die te geven (Afghanistan).
De VVD heeft de PvdA de klappen van de bezuinigingen laten opvangen (de PvdA is gedecimeerd) en regeert nu vrolijk verder met het CDA, D66 en de Christen Unie. In het Dossier PvdA / SP (Met Updates) en Dossier VVD (Met Updates) zijn uitgebreide analyses te lezen over de gang van zaken.
De meeste mensen eisen liever het recht op om bedrogen te worden dan dat ze nadenken.
Lees hier het partijprogramma van de Humanistisch Sociale Partij (HSP 2017), de politieke partij voor de 21e eeuw: Humanistisch Sociale Partij.
Update 24.10.2018
“Een hypotheek krijgen en nooit afbetalen(?), het mocht”, (zie boven). Dat is de erfenis van Paars in de jaren 1990. Banken zijn nu een campagne gestart om mensen aan te sporen hun hypotheek af te lossen, want dat kan problemen op gaan leveren, 30 jaar later. Mensen met een goed pensioen kunnen het waarschijnlijk wel betalen, maar anderen moeten dan misschien hun huis uit…. In totaal betreft het 2 miljoen mensen. Website NOS: NOS website met een artikel.
Diederik Samsom heeft een nieuwe goede baan, hij begon ooit als milieuactivist bij Greenpeace, werd politicus en is nu klimaatspecialist in het kader van de zogenoemde energietransitie. Dit soort mensen zijn nooit eens werkeloos met een paar jaar bijstandsuitkering, of moeten ander werk gaan doen dan waar ze voor opgeleid zijn….
(Verder wordt er geen zin of letter veranderd of aangepast in dit stuk dat ik in 2012 schreef, 6 jaar geleden en voorspellende waarde had).
Update 01.11.2018
Treffend, PvdA Europarlementariër Paul Tang heeft een boek schreven en in dagblad Trouw 31.10.2018 staat een interview met hem. Veel van wat hij zegt schreef ik ook, maar dan niet in 2018, maar in 2012 en zelfs 20 jaar geleden al.
Enkele zinnen uit het interview: “… de Derde weg van Wim Kok, Gerhard Schröder en Tony Blair is een dwaalspoor geweest”. ”’…het tweede Paarse kabinet van Wim Kok heeft het draagvlak gecreëerd voor Pim Fortuyn”. …”we zijn het verhaal van de werkende klasse vergeten te vertellen’. “…maar inmiddels hebben de aandeelhouders de macht overgenomen, het aandeel van de lonen gaat achteruit”. “….ja er is sprake van grotere ongelijkheid waarin 99% het aflegt tegen 1%” (dit is wat de Occupy beweging in 2011 zei). Enzovoort. Mijn analyse is dat hij bij de verkeerde partij zit.
Update 28.11.2018
Een erfenis van de samenwerking PvdA en VVD van 2012 -2017 is dat tijdens de crisis veel mensen tegen hun zin zzp-er (zelfstandige) werden. Ze werden tijden de crisis ontslagen en mochten als zzp-er terugkomen (voor een lager loon, vooral bouwvakkers, er werden er 100.000 ontslagen), maar hadden geen pensioenverzekering omdat ze dat niet konden betalen. In de huidige discussie over hervorming van het pensioenstelsel heeft men het er over dat hiermee de armoede van de toekomst is geschapen.
Update 23.03.2019 (7 jaar later)
‘Deze hele gang van zaken is mede de voedingsbodem geweest voor Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Geert Wilders, meer dan 10 jaar politieke onvrede en onrust in Nederland’ (uit 2012).
Forum voor Democratie heeft de verkiezingen gewonnen en is de grootste partij van het land (in de komende Eerste Kamer). Voorman Thierry Baudet is de politiek leider. De vergelijking met Fortuyn wordt gemaakt en dat is terecht, het is 1 groot Déjà Vu (we hebben het al eens gezien), bovendien voorspelde ik het. Al de gevestigde partijen hebben meer dan 20 jaar lang halsstarrig vastgehouden aan hun koers, zonder te reageren op een groeiende en structurele onderstroom die een ander beleid wil, vooral op immigratiegebied (waar we 20 jaar over hetzelfde praten: verandering van bevolkingssamenstelling, verandering van wijken, toelatingsbeleid, asielprocedures, kinderpardon, besnijdenis van vrouwen, uithuwelijken, eerwraak enzovoort). Inmiddels is er argwaan en scepsis op bijna alle gebieden (zoals klimaatverandering, hr Baudet ontkend het) en er is een verregaand cynisme ontstaan dat in potentie gevaarlijk kan worden, er zit veel ressentiment (wrok) achter (dat zien we in andere landen). Tevens is er een gevaarlijke vermenging met rechts-extremisme.
Vogelaarwijken zijn niet genoeg. Ze dachten door even wat geld in de achterstandwijken te stoppen het ‘populisme’ tegen te kunnen gaan, maar zo werkt dat niet. Het land is nu in rep en roer. Als je 20 jaar bijna niets doet en je wacht af, ontkend, negeert en hoopt dat het probleem vanzelf weggaat, dan krijg je de deksel op je neus. De politiek moet altijd oogsten wat zij zelf heeft gezaaid (ik schreef het eerder).
Het is ook een generatiekwestie,een nieuwe generatie heeft niets meer met PvdA, CDA, VVD, D66 en ziet terecht dat deze partijen hun beloftes hebben verbroken (de opportunisten van de VVD voorop (MP Rutte). Er is heel veel werk voor sociologen om dit te onderzoeken.
Begrijpen is moeilijker dan veroordelen, maar wel noodzakelijk.
In meerdere Dossiers schreef ik uitgebreide analyses, zie onder de zijbalk rechts.
Update 20.11.2019
In 25 jaar zijn de verantwoordelijke politieke partijen (met name de VVD, PvdA, D66, CDA) er niet in geslaagd de asielprocedures te verkorten en te verbeteren. Of het vluchtelingen met een economisch of politiek motief zijn is net als in de jaren 1990 vaak niet duidelijk (zie boven 2012). Vluchtelingen met een economisch motief willen niet vertrekken en de landen van herkomst willen ze niet hebben. De asielcentra zijn overvol. De druk op de woningmarkt blijft hoog (voor staatsburgers en statushouders, er is een tekort van 300.000 woningen en er mag niet gebouwd worden vanwege de stikstofcrisis…..kan het nog erger). Gisteren bleek dat er miljoenen euro’s moeten worden betaald aan asielzoekers die te lang moeten wachten op de procedure, zij kunnen dan naar de rechter voor een schadevergoeding (advocaten hebben ook weer werk). Lees hier: Dossier Migratie/Immigratie.
Update 06.03.2020 (8 jaar later)
De Partij van de Arbeid heeft spijt (NOS/Nieuwsuur website): De PvdA heeft spijt. Mijn analyse/constatering/voorspelling van 8 jaar geleden is uitgekomen.
Update 16.01.2021 (9 jaar later)
Een implosie, niet alleen van de PvdA maar van de maatschappij als geheel. Alle crises komen samen en vormen een onontwarbare kluwe en culmineren in een stuurloos land, een schip dat op een woeste oceaan zonder kapitein ronddobbert.
Update 19.01.2022 (10 jaar later)
Geen wijzigingen of aanpassingen. Lees boven een tijdloze, onafhankelijke, politieke analyse. De geschiedenis herhaalt zich (met andere hoofdrolspelers), maar de problematiek blijft hetzelfde: woningnood, werk, asielproblematiek ed.
Waar zijn toch al die mensen uit de jaren 1990 vertegenwoordigers van privatisering, liberalisering, de terugtredende overheid, het ‘Einde van de Geschiedenis’, het einde van de Koude Oorlog ed. ?
Lees ook Dossier PvdA / SP over hoe de PvdA haar eigen graf heeft gegraven.
Update20.07.2023 (11 jaar later)
Regering gevallen, nieuwe verkiezingen in november. De ‘puinhopen van Paars’ (1994-2002), de regering van VVD/PvdA/D66, zijn klein vergeleken met de puinhoop die met name de VVD met MP Rutte na 13 jaar nalaat. Ook CDA is mede verantwoordelijk, de PvdA liet zich in Paars 3 (2012-2017) opnieuw inpakken door de VVD, D66 beloofde veel maar ook zij liepen vast in de botte machtspolitiek (“wij hebben gewonnen”, Klaas Dijkhoff een paar jaar geleden) van de VVD.
Update 31.10.2023
Verkiezingen op komst 22 november. PvdA sluit VVD niet geheel uit….
Update 27.04.2024
12 jaar later, de tijd verstrijkt, populisme won de verkiezingen maar een regering is er na 5 maanden nog niet en de kans is ook niet groot dat het slaagt een regering te vormen (nieuwe verkiezingen waarna nog meer populisme. Ook de EU verkiezingen in juni voorspelen niet veel goeds). Ondertussen zijn alle crises verdiept, woningnood, stikstof, migratie (asiel en arbeid), jongeren zijn depressief, maar hulp is er te weinig enzovoort. DMP Rutte, 14 jaar in functie en verantwoordelijk voor de crises (alle partijen die regeerden volgden hem en zijn partij de VVD (zoals ze al 30 jaar doen, zie boven), wil promotie naar een internationale functie (NAVO SG). De Koude Oorlog is terug zoals ik 10 jaar geleden voorspelde en vreesde (Dossier Geopolitiek).
Update 14.05.2024
2 deskundige journalisten schreven een nieuw boek met als titel ‘Het raadsel Rutte’, er is geen raadsel Rutte, deze politicus is een machtspoliticus pur sang, ‘een politieke Houdini met Machiavelli als handboek’ uit mijn Dossier VVD. Met politiek hou ik mij niet bezig, wel analyseer ik (geschiedenis gestudeerd hebbende) en zoek de patronen en verbanden in politiek en economie. Veel mensen zijn te naïef over politiek, politiek gaat ALTIJD om macht (en geld) vanaf de Egyptenaren, de Grieken, de Romeinen, de koningen en koninginnen in de Middeleeuwen, de ‘communistische heilstaat’ tot en met de moderne tijd. (Lees het goed).
Update 07.04.2025 (13 jaar later)
Politicus Timmermans heeft een toekomstvisie geschreven voor de fusie PvdA met GroenLinks. Er staan veel goede ideeën in. De PvdA heeft grote fouten gemaakt in het verleden, dit begon al in de jaren 1990 toen ze met de VVD gingen regeren (1994-2002 Wim Kok) en in 2012 opnieuw (onder leiding van politicus Rutte die politicus Samsom volledig inpakte). Timmermans komt nu op veel zaken terug. Meer overheid en minder kapitalismeis nodig, schreef er zelf 30 jaar geleden al over. Hij wil een middenpartij en links zijn, dat gaat moeilijk samen. Migratiebeleid (arbeidsmigratie, 1 miljoen werkers die na al die jaren onmisbaar zijn geworden maar het zal toch moeten veranderen en asielmigratie (eerst zorgen voor opvanglokaties en huizen, daarna toelaten) dat al 30 jaar ieder debat overschaduwd zal moeilijk zijn. We wachten af.
Dit is de Humanistisch Sociale Partij: Humanistisch Sociale Partij, niet links, niet rechts maar rechtvaardig-vooruitstrevend.
Update 27.03.2026
PvdA en GroenLinks zijn samengegaan in Progressief Nederland, afgekort PRO. Met de SP (verloor dramatisch) en de Partij voor de Dieren (te eenzijdig) erbij zou er een linkse partij zijn. In Nederland is het echter water naar de zee dragen. Wen er maar aan.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft de onderwijsbevoegdheid voor beide vakken.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
(Geschreven in 2012) (Met Update 2026) (Deze analyse is 14 jaar oud)
Uit 2016: “Het is een democratie in crisis”, “We mogen wel uitkijken dat de democratie geen klucht wordt”.
Uit 2017: “…maar we zijn in Nederland in een impasse gekomen, misschien wel in een klem. Zelfs goede argumenten doen er vaak niet meer toe, want het gaat om emoties, (onderbuik)gevoelens, feitenvrije meningen, hypes, het bespelen van de media en vooral om geld en macht. Ondertussen blijven de woningnood, de flex-economie, de milieuvervuiling, de discriminatie, de volle treinen, de werkdruk, het nepotisme, de grote welvaartsverschillen enzovoort”.
Uit 2015: “In de peilingen staat de PvdA op 9 zetels (38 zetels in 2012)”.
Geschiedenisles.
2012. De SP van vandaag is de PvdA van vroeger. Daar bedoel ik mee: 1) de PvdA is geen linkse partij meer, maar een partij voor de middenklasse; 2) de SP is niet zo links als men denkt, maar eigenlijk de nieuwe sociaaldemocratische/sociale partij die opkomt voor werkers en mensen die door de maatschappij op een zijspoor zijn gezet door werkeloosheid of ziekte.
Men vraagt zich af hoe het toch zo gekomen is dat de SP de rol van de PvdA heeft overgenomen. Een korte analyse.
Het begint in de jaren ’90, het CDA heeft er een regeerperiode van 12 jaar op zitten (1982 – 1994) met Ruud Lubbers als minister-president. Nederland komt uit de crisisjaren ’80 toen de werkeloosheid steeg met 15.000 (!) mensen per maand. Het beleid wat in de jaren ’80 wordt gevoerd heet ‘no nonsense’. Over de hele wereld is een conservatieve stroming met in de Verenigde Staten president Ronald Reagan (‘Reaganism’) en in Engeland prime minister Margaret Thatcher (‘Thatcherism’). In 1994 kwam er voor het eerst sinds 1918 een regering zonder het CDA of de christelijke voorlopers daarvan. Iedereen was blij en de zogenoemde ‘Paarse’ regering begon onder leiding van Wim Kok, een voormalige vakbondsman. De PvdA ging regeren met de VVD (en D66), links met rechts, wie had dat voor mogelijk gehouden. De economie groeit, de internetbubbel is ook aan het groeien, maar dat weten we dan nog niet. Het is Wim Kok persoonlijk die in 1995 op rigoureuze wijze de grondbeginselen van zijn partij loslaat, wat het ‘afschudden van de ideologische veren’ is gaan heten. Hij zei het zo: “een werkelijke vernieuwing van de PvdA begint (…) met een definitief afscheid van de socialistische ideologie; met een definitieve verbreking van de ideologische banden met andere nazaten van de traditionele socialistische beweging.” Men vraagt zich af wat de reden hiervoor kan zijn geweest, wellicht het idee dat de socialistische beweging na de Tweede Wereldoorlog haar einddoel had bereikt met de verzorgingsstaat. Toch is hier de neergang begonnen. Regeren met de VVD betekende een middenpartij worden, geen linkse partij meer zijn.
(5 jaar geleden zei ik al dat er na het plukken de ideologische veren een kale kip overbleef, maar dat tussen haakjes).
Wim Kok is een tragische held, van eenvoudige komaf, intelligent, vakbondsman worden, minister van financiën, minister-president van het land. Het goede willen doen, maar toen hij na zijn ministerschap in de raad van commissarissen van ING, Shell en de KLM ging zitten (en nog veel meer functies) en de exorbitante salarissen zelf goedkeurde, terwijl hij jaren daarvoor had gesproken over ‘exhibitionistische zelfverrijking’ in het bedrijfsleven, dat komt zacht gezegd niet geloofwaardig over. Bij de verhoren van de commissie de Wit in januari 2010 noemde hij dit ‘een duivels dilemma.’
Vandaag de dag staat de PvdA in de peilingen (wat op zich niet veel zegt) op een verlies van 12 zetels (18 zetels) en de SP op een winst van 17 (!)(32 zetels, net zoveel als de VVD). Dat ze bij de PvdA nu beseffen dat het linkse gedachtegoed weer terug moet, blijkt uit de opmerking van partijvoorzitter Hans Spekman. Hij zei dat de PvdA een ‘SP-light’ moet worden, tevens laat hij uit zijn kledingkeuze zien dat hij de gewone man en vrouw, zoals dat heet, wil aanspreken en hij wil het partijkantoor uit de grachtengordel van Amsterdam hebben. Aangezien de meningen over al deze zaken binnen de partij verdeeld zijn is niet te zeggen waar de PvdA heen gaat met de koers, dat zal afhangen van de nieuwe fractievoorzitter.
Het is onmogelijk om de klok 15 jaar terug te zetten en de ideologische veren weer op te plakken. De SP heeft het linkse gedachtegoed nu onder beheer (opgestaan plaats vergaan), heeft inmiddels veel meer politieke ervaring en ze staan heel dicht bij de mensen door jarenlange inspanningen in steden en wijken. Fractievoorzitter Emile Roemer doet het in de media heel goed, draagt een pak met een stropdas en heeft een sterk verhaal dat hij met humor brengt.
Om de situatie van vandaag te begrijpen moeten we de grote lijnen zien: ruim 1 jaar minister-president Mark Rutte (VVD, 2010-heden), 8 jaar minister-president Jan Peter Balkenende (CDA, 2002-2010), 8 jaar minister-president Wim Kok (PvdA, 1994-2002), 12 jaar minister-president Ruud Lubbers (CDA, 1982-1994). Deze kabinetten en mensen van de afgelopen 30 jaar hebben het Nederland van vandaag gevormd.
Update 11.03.2012 De Socialistische Partij is in de wekelijkse opiniepeiling op zondag de grootste partij van het land met 32 zetels aangezien de VVD is gezakt.
Update 11.03.2013 (1 jaar later)
De SP staat in de peilingen op 22 zetels (+ 7 zetels) , de PvdA is gezakt van 38 bij de laatste verkiezingen naar 19 (-19, een halvering). Mijn analyse is dat toen vorig jaar bleek dat de SP op 35 zetels stond, alle krachten zich hebben gericht op het verhinderen van een grote winst van de SP. Van de publieke omroep tot de werkgeversorganisatie, een krant en de politieke partijen, de PvdA voorop, hebben alles in het werk gesteld om de SP tegen te werken. We herinneren ons de uitzending van het tv programma De Wereld Draait Door (met een presentator die ruim twee maal het salaris verdient van de minister-president, wat veel zegt over prioriteiten in dit land) waarin Emile Roemer gefileerd werd (ondervraging in politiestijl door de bekende politiek journalist Peter R. de V.). Diederik Samsom heeft een uitstekende campagne gevoerd, op pure adrenaline heeft hij de debatten naar zich toe getrokken en sociaal verhaal gehouden. Het verhaal is echter na een paar maanden ingezakt als een kaassoufflé die te snel uit de oven is gehaald. De laatste illusie was dat een er een ‘Oranjeakkoord’ zou komen en alles zou goed komen, allemaal eensgezind in de BV Nederland op 30 april bij de troonswisseling.
We hebben nu twee kabinetten, een van de VVD en een van de PvdA, ze spreken allebei hun voorkeuren uit en hopen op betere tijden terwijl de werkeloosheid stijgt, er een record is aan faillissementen en er 5 jaar na het begin van de crisis bijna niets gedaan is aan de oorzaken. De veelgeprezen voorzitter van banken de heer Boele Staal neemt na 7 jaar afscheid, precies de tijd waarin de crisis ontstond. Hij blonk uit in het ontkennen van ieder probleem in de bankensector. Op de afscheidsreceptie(s) zal hij geprezen worden, alle bekenden (heer N. Wellink, heer H. Hogervorst, heer B. Wientjes e.a.) zullen aanwezig zijn en ze zullen met een glas goede wijn in de hand genieten van een mooie dag.
Update 26.03.2014 (2 jaar later)
Arnold Heertje schrijft vandaag in de Volkskrant over de teloorgang van de PvdA: “De Partij van de Arbeid is ongewild aan de verkeerde kant van de geschiedenis terecht gekomen”, “In 1995 rekende Wim Kok af met de ideologische veren de sociaal democratie en, na achteraf blijkt, ook met de intellectuele veren van de eens zo kleurrijke beweging”. Verder geeft hij een heel goede analyse van de huidige situatie. De vraag is natuurlijk wel wat ongewild is: het is vooral te bezien als het maken van de verkeerde keuzes.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen leed de PvdA een groot verlies van meer dan een halvering
Deze week in de media: de PvdA loopt leeg. De Statenverkiezingen komen volgend jaar en het vertrouwen binnen en buiten de partij is laag. Vandaag in de Volkskrant een artikel waarin staat wat ik twee jaar gelden al zei: de PvdA is een middenpartij geworden.
Update 19 maart 2015 (3 jaar later)
De PvdA heeft bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten veel kiezers verloren. Vooral de uitwerking op de zetels in de Eerste Kamer kan voor problemen voor de regeerbaarheid van het land gaan zorgen. De Eerste Kamer kan wetten tegenhouden die in de Tweede Kamer een meerderheid hadden.
Meer dan de helft van de stemgerechtigden heeft geen gebruik gemaakt van het stemrecht. Dit zegt vooral dat veel mensen het geloof in de politiek hebben verloren en thuisblijven. Dit is een groot probleem voor de democratie zelf, maar er wordt in nabeschouwingen geen enkele aandacht aan gegeven.
Waarschijnlijk zoekt de PvdA de komende twee jaar een goed standpunt om een kabinetscrisis uit te lokken om toch iets van de partij over te houden, want de SP heeft de positie van de PvdA overgenomen. Dan zijn we terug bij het begin van dit artikel uit 2012.
Update 11 april 2015
De doodsstrijd van de PvdA gaat verder. Op een ledenvergadering likt men zijn wonden en verbijt men teleurstelling. Er is een manifest met de titel ‘Met vertrouwen linksom’ en men wil ineens een linkse samenwerking. Ze begrijpen nog steeds niet dat al de keuzes uit het verleden tot decimering hebben geleidt en de SP de nieuwe linkse partij is. De tijd van de PvdA is voorbij….
Overigens was ondergetekende in 1993 voor een geheel nieuwe linkse partij: de LSP, de liberaal-sociale partij. Het communisme was dood (1989), het kapitalisme niet in staat om voor een rechtvaardige samenleving te zorgen. Maar dat is 22 jaar geleden…..
Ondertussen gaat de afbraak van de samenleving gewoon door. Er is wetgeving die flexwerkers en uitzendkrachten meer rechten moeten geven per 1 juli. ING wil nog even snel zoveel mogelijk personeel lozen zodat ze geen verplichtingen hebben. In de bankensector verhoogt men met gemak het loon met 100.000 euro en zegt dat ze de afgelopen jaren hebben ingeleverd.
De ergste crisis sinds de jaren 1930 (een triple dip, drie crises in korte tijd) duurt al 7 jaar. Het is in de eerste plaats echter een morele crisis waar de menselijkheid ondergeschikt is geworden aan economische belangen, ik noem dit zelf de ‘totale economisering’. Dit zal niet veranderen zolang er niet meer mensen NEE zeggen, zo’n maatschappij willen we niet, in zo’n maatschappij willen we niet leven.
Update 31.05.2015
In de peilingen staat de PvdA op 9 zetels (38 zetels in 2012).
Update 18.07.2015
De PvdA minister Jeroen Dijsselbloem, van financiën, is een rijzende ster geworden, niet alleen in Nederland, maar ook in Europa. Hij doet het goed in de media, blijft altijd rustig en schijnt heel goede feitenkennis te hebben. Toch belichaamt hij het PvdA dilemma tot uitdrukking gekomen in een opmerking van VVD MP Rutte: hr Rutte vertelt zijn liberale en christelijke collega’s in Europa dat Dijsselbloem ‘weliswaar een sociaal-democraat is, maar een Nederlandse sociaal-democraat. Die zijn te vertrouwen’. Dit is wat men noemt een kus des doods. Iemand het graf in prijzen.
Ondertussen hopen ze bij de PvdA dat nu de economie weer wat aantrekt ze uit het dal zullen klimmen. Dat de armoede is toegenomen en er bijna geen vaste contracten meer gegeven worden, maar tijdelijke baantjes normaal zijn, horen we niet.
Update 17.01.2016 (4 jaar later)
Hans Spekman wordt geïnterviewd in tv programma Buitenhof. De PvdA staat in de peilingen op 9 zetels, de PVV op 41, VVD 18, SP 15. Hans Spekman blijft partijvoorzitter (zijn kledingkeuze is onveranderd). Nieuwe inzichten leverde het gesprek niet op: we praten in Nederland al jaren over hetzelfde en de polarisatie is enorm. Over ruim een jaar zijn er verkiezingen (maart 2017), waarschijnlijk is Nederland dan een onregeerbaar land met een diepe verdeeldheid tussen bevolkingsgroepen (autochtoon-allochtoon), religies, arm-rijk, stad-platteland et cetera.
Update 14.04.2016
Hoe hard een partij gemist wordt die actief (in een regering) maatschappelijke ongelijkheid en onrecht tegengaat wordt deze week duidelijk. Voor de goede orde, we hebben nu 8 jaar crisis, want er is absoluut geen sprake van herstel, wat men ook beweerd. Op Europees niveau wordt geprobeerd de economie aan te zwengelen door 0% rente (zelfs een boete voor banken als ze geld niet uitlenen) en door miljarden maandelijks in de economie te pompen, zonder resultaat. De lage rente op spaartegoeden voor een particulier is ook een vreemd iets, men heeft het zelfs over een boete op sparen. Irrationaliteit, mensen dwingen om geld uit te geven. Door de lage hypotheekrente is het kopen van een huis weer terug, de prijzen stijgen, men vreest nu al voor een nieuwe bubbel, want als de rente weer gaat stijgen kunnen mensen het ineens niet meer betalen.
We leven nu onder een donkere wolk van permanente crises. Het kapitalisme is failliet, ieder land heeft schulden, we zijn door en door ‘verschuldet’ zoals de Duitsers dat noemen.
Een opsomming van enkele nieuwsberichten deze week: steeds meer huurders (een half miljoen) kunnen hun lasten niet betalen door de jarenlange huurverhogingen en de huurdersheffing; de werkeloosheid blijft onverminderd hoog, men probeert al een jaar te verkondigen dat de economie weer aantrekt, integendeel, men vreest ondanks alle stimuleringsmiddelen voor een nieuwe crisis, zelfs 0% rente om investeringen op gang te brengen werkt niet; de Panama Papers laten zien, voor wie het nog niet wist, dat vermogenden en staten miljarden verborgen houden voor de officiële controles; alle grote bedrijven zoals Facebook, Apple, Google, Starbucks kunnen door fiscale trucs weinig belasting betalen, speciaal via Nederland waar de Zuidas in Amsterdam een hoofdrol in speelt. Dit is die goeie oude VOC mentaliteit waar ze zo trots op zijn (Toch?, kenners weten waar ik aan refereer). Men benadrukt dat het niet illegaal is en dus mag.
Wat er achter zit is dat de politiek, in tegenstelling tot wat men denkt, niet veel macht meer heeft en/of de macht verkeerd inzet. In 2008 toen de banken failliet dreigden te gaan en genationaliseerd moesten worden zag men dat er wat moest veranderen. 8 jaar later zijn het marginale aanpassingen, vrijwillige codes, kleine beperkingen van bonussen (een stijging van het gewone salaris ter compensatie). Enkele tv presentatoren van de publieke omroep verdienen nog steeds meer dan 2x het salaris van een minister, dat zegt vooral veel over de prioriteiten in Nederland (zie boven tekst uit 2012).
Het is natuurlijk duidelijk dat er in Nederland (in Europa, de VS, Japan en ook in Rusland met zijn oligarchen) een economisch-politieke (en ook culturele) elite is die de lakens uitdeelt. Dit zijn de industriëlen die de politici kennen en elkaar in particuliere circuits tegenkomen. Dit zijn de mensen uit de lijst die de Volkskrant ieder jaar samenstelt in de Top 200 van invloedrijkste Nederlanders en zakenblad Quote met de 500 rijkste mensen. Dit zijn de mensen met netwerken die elkaar adviseren waar het beste belastingparadijs is om je geld buiten de belastingen van de staat der Nederlanden te houden. Tevens is lobbyen een hele beroepstak geworden waar miljoenen in omgaan, dit wordt in het verborgene gehouden.
Update 15.12.2016
Kroniek van een aangekondigde dood. Diederik Samsom is geheel teruggetreden uit zijn partij, de PvdA staat op ca. 10 zetels in de peilingen. Hr Samsom was een bevlogen mens, maar hij krijgt zijn verdiende loon. De SP moest in 2012 worden afgebroken (zie boven) en de PvdA ging weer met de VVD regeren, ze kozen weer voor het midden. 4 jaar bezuinigen hebben veel mensen in de armoede geholpen, er zijn meer daklozen (steeds meer jongeren), de woningnood is enorm, meer mensen in de bijstand enzovoort. Desondanks moet de samenleving ingeprent worden dat het GOED gaat met de economie en dus met deze maatschappij, het gaat GOED. We staan in de de top 10 van de GELUKKIGSTE landen in de wereld. De PVV staat echter in de peilingen echter al een paar jaar op kop en in maart 2017 zal blijken waar dit toe zal leiden. Men krijgt soms het gevoel dat de geest uit fles is in de maatschappij, niet alleen in Nederland. Dit zijn het soort tijden waar verwarring en afkalving van vertrouwen tot rampen kan leiden. Het woord populisme gebruik ik niet (populisme is onredelijke wensen van het volk in de politiek omzetten, maar we hebben te maken met redelijke grieven, geen onredelijke). Het valt ook op dat die grieven (vooral wat betreft de immigratie), jarenlang, decennialang, in Nederland al sinds Fortuyn, zijn ontkend en genegeerd, zelfs nu worden ze nog ontkend). Misschien is het woord scepticisme toepasselijker. Een grote groep ontevreden burgers tegenover een koppig vasthoudende elite die koste-wat -kost vasthoudt aan haar macht.
Update 18.03.2017 (na de verkiezingen)
Kroniek van een aangekondigde dood (zie boven), de PvdA verloor 29 zetels en ging van 38 naar 9. De SP profiteerde niet, andere partijen wel. Conclusie: verrechtsing, polarisatie en versplintering.We kunnen ons nu al ‘verheugen’ op de debatten in de Tweede Kamer tussen de PVV en DENK, hr Wilders en hr Kuzu (en ook hr Baudet). De VVD viert feest met een verlies (-8), het regeringsbeleid is door de kiezer massaal afgekeurd en weggestemd. MP Rutte is de ultieme Machiavellist (zie Dossier VVD onder Artikelen).
Update 07.12.2017 (5 jaar na het eerste bericht)
Een journalist schreef een boek over de PvdA en interviewde veel personen die de afgelopen jaren betrokken waren bij de partij. Ze zoeken nog steeds naar antwoorden op de verkiezingsnederlaag.
Laat het een troost zijn voor de PvdA dat alle sociaal-democratische partijen het moeilijk hebben. Ze hebben allemaal de verkeerde keuzes gemaakt (zie boven) en zijn met de liberale wind gaan meewaaien in de jaren 1990 toen het communisme (terecht) ten onder was gegaan. Wim Kok in Nederland, Gerhard Schröder in Duitsland (Schulz de afgelopen jaren, ze hebben nu dezelfde impasse als in Nederland), Tony Blair in Engeland. Wim Kok had tenminste nog enige integriteit, Schröder (werkt voor een Russisch gasbedrijf) en Blair zijn de ergste opportunisten die er zijn, heel erg.
In Leeuwarden waren tussentijdse verkiezingen en de PvdA verloor slechts 1 zetel en bleef de grootste partij. Hier klampt men zich nu aan vast. Maar wat opvalt is dat de lijsttrekker mevrouw Lutz Jacobi toch eigenlijk gewoon een SP-er is in aanpak en handelen….
De SP heeft niet geprofiteerd van de achteruitgang van de sociaal-democratie. In 2012 begon ik daar wel mee (zie boven).
Het probleem is in de eerste plaats dat deze partij nooit los van een problematisch verleden gekomen is (uit de begintijd). Tevens hebben ze heel lang een uitstekende voorman gehad (Jan Marijnissen) die moeilijk te vervangen is. Politiek is hard en je moet als politicus hard zijn om een tegenwicht te kunnen bieden, zachtmoedige naturen zullen het nooit redden. Maar zoals boven al gezegd: het links dat we in Nederland hebben is het toegestane links, het politiek systeem houdt alles klem binnen een bepaald kader. Tevens is de Nederlandse volksaard rechts en conservatief (van oudsher al), er zal hier nooit een linkse regering komen (Den Uyl (PvdA) heeft het geprobeerd, maar dan praten we over 1973-1977 en dat is 40 jaar geleden. Spreiding van kennis, macht en inkomen is uit die tijd. Kom er maar eens om in deze tijd). Daarom hebben we nu een christelijk-rechtse regering en de meeste mensen vinden dat goed.
Maar wat ook een grote rol speelt is dat veel kiezers naar rechts gegaan zijn vanwege de vluchtelingencrises. Misschien zijn veel mensen het in sociaal-economisch opzicht wel eens met de SP (en ook de PvdA) ze hebben gekozen en kiezen in de eerste plaats tegen teveel asielzoekers. Daarom zijn er de PVV en FvD. Ik heb al vaak opgeschreven dat we dat hele ‘populisme’ te danken hebben aan al die gevestigde partijen die sinds Fortuyn regeringsverantwoordelijkheid hebben gedragen. Vooral de VVD, het CDA, D66 en de PvdA hebben hier grote fouten gemaakt. Dat is al begonnen in de jaren 1990 (‘Paars’ 1994-2002, VVD/PvdA/D66) toen er een paar jaar lang gemiddeld 50.000 asielzoekers het land binnenkwamen (moesten toen in tenten worden ondergebracht), terwijl de asielprocedures niet deugden (ze duurden te lang). Dit heeft de Nederlandse politiek sindsdien beïnvloed. (Lees Dossier Vluchtelingen en Dossier Migratie Immigratie).
Wat we in Nederland (en elders) echter nodig hebben is een Humanistisch Sociale Partij. Het gaat in de komende eeuw om het vinden van nieuwe wegen, geen utopische heilstaten die in nachtmerries eindigen, waar ik de kapitalistische heilstaat ook onder reken (zie Het Einde van het kapitalisme onder Artikelen rechts). De oude recepten zijn uitgewerkt, de oude partijen zijn belegen en verstoft. De nieuwe partijen die er zijn gekomen door het falen van de gevestigde partijen voedden versplintering en polarisatie. Dit leidt nergens toe, fel debatteren in de Tweede Kamer lost niets op.
Uit de missie: “Streven naar een seculiere maatschappij gebaseerd op humanistische waarden en normen (en geen religieuze). Respect voor mens, dier en milieu. Soberheid en solidariteit. Beleid op de lange termijn (langer dan een regeerperiode) op het gebied van milieu, onderwijs, werkgelegenheid, woningbouw, openbaar vervoer, gezondheidszorg e.a. Tegengaan van de consumptiemaatschappij. Hergebruik wordt de norm in een circulaire economie. Verkleining van de welvaartsverschillen, nationaal en internationaal”.
Update 13.12.2017
“zachtmoedige naturen zullen het nooit redden”, zie boven. Emile Roemer vertrekt bij de SP, een aimabel man met goede analyses, maar dat is niet genoeg. De PvdA verloor enorm, maar de SP bleef ongeveer hetzelfde aantal Kamerzetels houden, dat roept toch vragen op. Lilian Marijnissen, dochter van, volgt op. Zij heeft een sterke presentatie, maar we zijn in Nederland toch in een impasse gekomen, misschien wel in een klem. Zelfs goede argumenten doen er vaak niet meer toe, want het gaat om emoties, (onderbuik)gevoelens, feitenvrije meningen, hypes, het bespelen van de media en vooral om geld en macht. Ondertussen blijven de woningnood, de flex-economie, de milieuvervuiling, de discriminatie, de volle treinen, de werkdruk, het nepotisme, de grote welvaartsverschillen enzovoort enzovoort. Prettige kerst!
Update 11.03.2018 (6 jaar later)
Er hoeft in bovenstaande tekst niets veranderd of aangepast te worden. We hebben een regering met 1 zetel meerderheid in de Tweede Kamer, er hoeft maar íetste gebeuren en we hebben een regeringscrisis.
“We kunnen ons nu al ‘verheugen’ op de debatten in de Tweede Kamer tussen de PVV en DENK, hr Wilders en hr Kuzu (en ook hr Baudet)”.Vandaag de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag (gisteren). We zien precies gebeuren wat ik boven voorspelde op 18.03.2017. De PVV en Denk spraken in woorden van: Rot op naar Turkije en rot zelf maar op.De VVD doet nu ook mee in de harde debatten, want deze partij is door de jaren heer telkens een stukje verder opgeschoven naar fermere bewoordingen die geheel in lijn met het ‘Gesundes Volksempfinden’ liggen.De nieuwe ‘ster’ van de VVD heet Klaas Dijkhoff (hij won die ‘razend moeilijke’ quiz De Slimste Mens), is intelligent, zeer gevat en ad rem. Hij wil mensen in probleemwijken harder straffen dan in andere wijken. Iedere advocaat zal direct zeggen dat dat niet kan: je straft mensen voor wat ze doen, punt.
De maatschappij schuift als geheel telkens een beetje op naar, naar wat? Het gaat nu zogenaamd goed met de economie, maar in twee angstwekkende documentaires op de zender ARTE konden we gisteren zien dat de situatie van de wereldeconomie misschien nog wel slechter is dan toen de crisis in 2008 begon. Enorme staatsschulden, hoge private schulden, bedrijven en banken werken wereldwijd, hebben nu meer macht dan overheden, ze doen wat ze willen, betalen geen of weinig belasting, de vermogenden stallen hun geld in belastingparadijzen. We leven nu in de tijd van het recht van de sterkste…..
Update 01.11.2018
Treffend, PvdA Europarlementariër Paul Tang heeft een boek schreven en in dagblad Trouw 31.10.2018 staat een interview met hem. Veel van wat hij zegt schreef ik ook, maar dan niet in 2018, maar in 2012 en zelfs 25 jaar geleden al.
Enkele zinnen uit het interview: “… de Derde weg van Wim Kok, Gerhard Schröder en Tony Blair is een dwaalspoor geweest”. ”’…het tweede Paarse kabinet van Wim Kok heeft het draagvlak gecreëerd voor Pim Fortuyn”. …”we zijn het verhaal van de werkende klasse vergeten te vertellen’. “…maar inmiddels hebben de aandeelhouders de macht overgenomen, het aandeel van de lonen gaat achteruit”. “….ja er is sprake van grotere ongelijkheid waarin 99% het aflegt tegen 1%” (dit is wat de Occupy beweging in 2011 zei). Enzovoort. Mijn analyse is dat hij bij de verkeerde partij zit.
Update 06.03.2020
De Partij van de Arbeid heeft spijt: website NOS/Nieuwsuur: De PvdA heeft spijt. Mijn analyse/constatering/voorspelling van 8 jaar geleden is uitgekomen.
Update 16.01.2021
Een implosie, niet alleen van de PvdA maar van de maatschappij als geheel. Alle crises komen samen en vormen een onontwarbare kluwe en culmineren in een stuurloos land, een schip dat op een woeste oceaan zonder kapitein ronddobbert.
Update 18.03.2021
De uitslag van de verkiezingen volgens de prognoses laten kort samengevat meer verrechtsing, meer versplintering en meer polarisatie zien. 20 jaar 20 tot 30 Kamerzetels populisme sinds Fortuyn. Dat belooft nog wat te worden als de gevolgen van de coronacrisis gaan beginnen.
Update 09.04.2022 (10 jaar later)
Bijna de helft van de stemgerechtigden bleef thuis bij de gemeenteraadsverkiezingen afgelopen maart. We zullen er de komende 4 jaar niets meer over horen en Nederland zal een voorbeelddemocratie zijn. Onderzoeken zullen gedaan worden ‘hoe het toch komt dat burger en politiek zo uit elkaar gegroeid zijn’.
Update 28.05.2022
De PvdA wil gaan samenwerken met Groen Links. Ze begrijpen dat ze alleen niet verder meer komen.
Update 15.10.22
Ad Melkert begrijpt na 20 jaar niet wat hij verkeerd heeft gedaan en ziet Pim Fortuyn als voorloper van Donald Trump (van Teletekst).
Wat hij en de PvdA verkeerd hebben gedaan is: 1) een liberale koers gaan varen in de jaren 1990, samenwerken met de VVD en haar achterban in de steek laten. De VVD heeft gewonnen en de PvdA heeft verloren.2) Er is nooit een koppeling geweest tussen immigratie (gastarbeiders, vluchtelingen, arbeidsmigranten) en speciaal daarvoor beleid wat betreft woningbouw (ea.) en niet solidariteit aan burgers vragen die in de oude wijken wonen (waar de goedkope huizen zijn) en aan mensen die het in sociaaleconomisch opzicht moeilijk hebben, want zelf heeft de politiek-economische klasse nergens last van want ze wonen buiten de steden in lommerrijke buitengebieden. Zelfs in deze tijd moet DWANG bij gemeenten worden toegepast om 30 jaar falend asielbeleid te maskeren.
Donald Trump is de buitencategorie van slechtheid,hij wilde in de ‘voorbeeld democratie’ VS eigenhandig een staatsgreep plegen, die, als we het goed hebben begrepen, bijna zelfs geslaagd was.
Update 26.03.2023
Een aardverschuiving in de politiek. Bij de Provinciale Statenverkiezingen wint de Boer Burger Beweging met voorvrouw Van der Plas in het hele land, ook in de waterschappen. Het zijn geen Tweede Kamerverkiezingen, maar de tendens is duidelijk. Ook de populariteit van Pieter Omtzigt is heel groot. Het laat in de eerste plaats de afkeer zien van de partijen die de afgelopen jaren, zeker 13 jaar VVD-MP Rutte, zien. De PvdA komt weer iets terug, de SP zakt. Misschien wordt dit uitgewerkt als er tijd voor is.
In De Boze Burger en het populisme schreef ik in 2016: “Het is een democratie in crisis” en “We mogen wel uitkijken dat de democratie geen klucht wordt”….
Update 13.04.2024 (12 jaar later)
De PVV werd de grootste partij bij de verkiezingen, de VVD verloor. Een nieuwe regering is er nog niet, dit is de impasse.
Update 11.10.2024
Bij de PvdA zijn interne zorgen over het samengaan met GroenLinks en het mogelijk verdwijnen van de partij. De SP is bezig te herpakken, maar zoals in 2017 geanalyseerd zijn de woorden links, socialisme en communisme voorgoed besmet, mensen hebben een aversie tegen links (waarbij ze meestal helemaal niet weten wat links is). GroenLinks is uitgeteld, men ziet de moedeloosheid over de gang van zaken.
De PVV regeert, we zien een herhaling van 2002 toen de LPF (de Pim Fortuyn partij die verweesd achterbleef na de moord op de oprichter), 87 dagen regeerde. Politieke dilettanten en opportunisten die hun eigenbelang dienen (boeren) en die bovendien intellectueel tekort schieten. De multiple crises die veroorzaakt is door slecht beleid van alle partijen die 13 jaar onder aanvoering van de VVD en ex-politicus (nu NAVO hoofdman) zijn te groot geworden. Ieder beleidsterrein is in crisis. Vooralsnog is de oppositie machteloos. Van tweet naar schandaal, naar verontschuldigingen. De woningnood is wel het meest urgente, wonen is nu voor mensen met geld (gemiddelde huizenprijs 468.000), mensen met geld gaan overbieden en winnen, anderen verliezen. (Lees als er tijd voor is Dossier Woningnood begonnen in 2009). Ook de jeugdzorg is in crisis, een maatschappij waarin jongen het geloof in de toekomst verliezen is verloren. Jongeren moeten bijna een jaar wachten op een gesprek.
Update 07.04.2025
Politicus Timmermans heeft een toekomstvisie geschreven voor de fusie PvdA met GroenLinks. Er staan veel goede ideeën in. De PvdA heeft grote fouten gemaakt in het verleden, dit begon al in de jaren 1990 toen ze met de VVD gingen regeren (1994-2002 Wim Kok) en in 2012 opnieuw (onder leiding van politicus Rutte die politicus Samsom volledig inpakte). Timmermans komt nu op veel zaken terug. Meer overheid en minder kapitalismeis nodig, schreef er zelf 30 jaar geleden al over. Hij wil een middenpartij en links zijn, dat gaat moeilijk samen. Migratiebeleid (arbeidsmigratie, 1 miljoen werkers die na al die jaren onmisbaar zijn geworden maar het zal toch moeten veranderen en asielmigratie (eerst zorgen voor opvanglokaties en huizen, daarna toelaten) dat al 30 jaar ieder debat overschaduwd zal moeilijk zijn. We wachten af.
Update 04.06.2025
Frans Timmermans van de PvdA is op de goede weg terug naar een linkse partij, of het genoeg is om samen met GroenLinks de komende verkiezingen te winnen en de grootste partij te worden is de vraag. Het programma moet nog flink aangescherpt worden.
Update 26.08.2025
Uit 2016, 9 jaar geleden. “Het is een democratie in crisis”. “We mogen wel uitkijken dat de democratie geen klucht wordt.” Het land kraakt nadat de partij NSC uit een reeds gevallen kabinet stapte. Ze weten niet meer hoe het verder moet in een nog niet eerder voorgekomen situatie.
Update 05.11.2025
De verkiezingen zijn geweest, GroenLinks/PvdA en SP verloren. De PVV verloor maar rechtspopulisme gezamenlijk won, de VVD (een rechtse partij) verloor maar bleef groot. Nederland is een diep conservatief rechts land, vanaf de VOC tijd, er is een politiek-economische klasse die altijd de dienst uitmaakt. Helaas, niets tegen te doen, maar bovenstaande analyse blijft.
Update 27.03.2026
PvdA en GroenLinks zijn samengegaan in Progressief Nederland, afgekort PRO. Met de SP (verloor dramatisch) en de Partij voor de Dieren (te eenzijdig) erbij zou er een linkse partij zijn. Voeg er een progressief (gebruik het woord links niet) programma bij dat lijkt op HSP 2017 uit 2017, dan gaat het ergens heen. In Nederland is het echter water naar de zee dragen. Wen er maar aan.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
Tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
Dit blog is onafhankelijk en niet verbonden aan een partij.
Bushokje mei 2002 met verkiezingsposter van Ad Melkert (PvdA) na de moord op Pim Fortuyn. (Foto (C) Ronald Puma)
(Geschreven in 2015) (Met Update 2026)(11 jaar later)
‘Piketty schreef zijn boek in 2013, sindsdien is de situatie verslechterd: de rijken zijn rijker geworden, de armen blijven arm. Filantropie is de nieuwe mode van de rijken’. (Geschreven in 2020).
(C) Ronald Puma
Het gaat om de ideeëngeschiedenis die achter economische systemen zit. Het kapitalisme cultiveert het in de mens inherent aanwezige egoïsme en individualisme. Adam Smith heeft hiervoor de onderbouwing gegeven. Karl Marx was een reactie op de uitbuiting die met de industriële revolutie was ontstaan en ging uit van collectivisme. In de praktijk die na de Russische revolutie (1917) is ontstaan werd het collectieve belang opgelegd in de marxistisch-leninistisch totalitaire bevelsmaatschappij met kampen en miljoenen doden tot gevolg (ook in China ea.). Na ruim 70 jaar implodeerde de Sovjet-Unie. Velen dachten dat met het mislukken van het communisme eind jaren 1980 het liberaal-kapitalisme had overwonnen, zoals Fukuyama met zijn Einde van de Geschiedenis. Sindsdien wordt bijna de hele wereld door het vrije markt principe gedreven. We hebben sinds de jaren 1980 Reganomics, Thatcherism en No Nonsence gehad, onderbouwd door oa. Milton Friedman, Ayn Rand (Alan Greenspan was een volger, 20 jaar FED). De sociaal-democratie heeft de echt scherpe kanten van het kapitalisme afgeslepen met de verzorgingsstaat in de Westerse wereld (uitgezonderd de VS met 50 miljoen mensen die voedselbonnen nodig hebben). Maar in de globale wereld die met internet is ontstaan kunnen de slimme mensen en bedrijven zich onttrekken aan iedere controle door een overheid. Daardoor zien we ons geconfronteerd met de ontsporingen die Joris Luyendijk goed liet zien in het VPRO programma Tegenlicht (iemand die bij een bank werkt kijkt 5 minuten vooruit; je kunt iedere dag onverwacht ontslagen worden). In een mondiale wereld zijn de verliezers o.a. de mensen die de armoede willen ontvluchten en verdrinken in de Middellandse Zee, sinds begin jaren 1990 tienduizenden…..
Daarom zijn Naomi Klein en Piketty zo belangrijk, we moeten zoeken naar een economisch systeem met respect voor de mens en de natuur en ons niet laten dwingen in een kapitalisme tegenover communisme discussie.
18 januari 2015 VPRO Tegenlicht over Thomas Piketty en Naomi Klein, 2 mensen met analyses waar we wat aan hebben.
In 1992 schreef over de noodzaak het kapitalisme in te dammen, maar niet af te schaffen in het artikel ‘De geschiedenis herhaalt zich’: De geschiedenis herhaalt zich
Update 03.07.2015
Het kapitalisme zal ooit als een irrationeel en absurd economisch systeem worden gezien. Dit kan nog decennia duren, misschien een eeuw en dan zal men tot de conclusie komen dat het kapitalisme een verwoestend effect heeft gehad op de mens en de natuur.
Op de mens vanwege dezelfde analyse van Karl Marx van vervreemding, uitbuiting en onrechtvaardigheid. De oplossing ligt niet in het opgelegde collectivisme (zoals in de Sovjet-Unie is gedaan, zoals ik in 1991 al schreef in mijn artikel ‘Het einde van het communisme’), maar in een mengvorm van egoïsme en altruïsme, eigenbelang en gemeenschappelijk belang.
Op de natuur vanwege de ecologische kortzichtigheid die tot uitdrukking is gekomen in grootschalige aantasting van de natuur en het ecosysteem door energie en grondstoffengebruik en massaconsumptie. De wereld heeft momenteel 7 miljard bewoners die allemaal dezelfde welvaart en consumptie willen als nu een klein deel van die 7 miljard. De groei van de wereldbevolking gaat door. Alleen als er energievormen wordt gevonden die de aarde niet aantasten, bijvoorbeeld met behulp van water, zon en wind is welvaart van al die miljarden wereldbewoners mogelijk.
Update 16.02.2020 (5 jaar later)
Piketty schreef zijn boek in 2013, sindsdien is de situatie verslechterd: de rijken zijn rijker geworden, de armen blijven arm. Filantropie is de nieuwe mode van de rijken, filantropie geeft zo’n goed gevoel. Jeff Bezos van Amazon, het bedrijf dat zijn personeel uitbuit, is een van de rijkste mensen op aarde, geeft 10 miljard dollar (van zijn ruim 100 miljard, verdiend over de ruggen van zijn personeel) om iets tegen klimaatverandering te doen. Zijn woordgebruik drukt wanhoop uit: ‘We kunnen de aarde redden’. Ook de verantwoordelijke politici laten blijken dat ze het niet meer weten.
Mijn conclusies uit 2015 blijven staan: ‘Het einde van het kapitalisme’:http://wp.me/p1hqtv-po
Update 2023 (10 jaar na het boek van Piketty)
Niets veranderd, niets verbeterd.
Update 27.03.2026 (13 jaar na het boek van Piketty)
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is onafhankelijk en komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding.
Oorlog is vrede, Vrijheid is slavernij, Onwetendheid is kracht, 2 + 2 = 5. (Orwell)
“We moeten echter heel goed uitkijken dat democratische rechten en vrijheden niet beperkt worden onder het mom van terrorismebestrijding“. (Uit 2016)
“…wantrouwen is als het virus van een pandemiede wereld overgegaan”. (2024)
2016. Afgelopen zomer 5 boeken herlezen na 25 tot 30 jaar om te zien wat ze nog waard zijn: George Orwell: 1984 en Animal Farm, Aldous Huxley: Brave New World, Voltaire: Candide en Amusing Ourselves to Death van Neil Postman. Dit blijven allemaal klassiekers met voorspellende waarde.
George Orwell (1903-1950) beschreef in 1948, toen hij het boek 1984 schreef (toen nog heel ver weg in de toekomst), de totalitaire staat (gebaseerd op het communisme in de Sovjet-Unie en het verslagen fascisme/nationaal-socialisme van Nazi-Duitsland). Het individu is ondergeschikt aan de staat, privacy is er niet want in ieder huis is een beeldscherm voor de staatspropaganda en een camera (we zouden nu webcam zeggen) voor de controle. Beide kunnen niet uitgezet worden en iedere hoek van het huis is zichtbaar, alleen in een heel klein hoekje kan de hoofdpersoon in een schriftje schrijven. Hier komt het beroemd geworden ‘Big Brother is watching you’ vandaan.
Waarheid bestaat niet meer, de geschiedenis wordt tot in details herschreven in het voordeel van de staat. Er is een nieuw gebruik van taal, de Newspeak (Nieuwspraak). Het ministerie van Waarheid heeft voor een omkering van betekenis van woorden gezorgd, dus: Oorlog is vrede, Vrijheid is slavernij, Onwetendheid is kracht en 2 + 2 = 5. Het gaat altijd goed met de economie (je leest hier de beroemde 5-jarenplannen van de Sovjet-Unie in waarin de productiecijfers altijd rooskleurig waren terwijl er schaarste was). Er is altijd oorlog met een buitenlandse vijand, maar dit kan van de ene op de andere dag een andere vijand zijn.
Een man en een vrouw onttrekken zich aan het systeem, zij willen zichzelf zijn en niet de staat dienen. Er is een vermoeden van het bestaan van een verzetsgroep. Ze vinden een schuilplaats waar ze af en toe naar toe kunnen. Maar de staat is niet te verslaan,wint altijd en beide worden niet alleen onderworpen, uiteindelijk houden ze zelfs van van Grote Broer en accepteren dat 2 + 2 5 is.
Als je het boek uit hebt wil je het nog een keer lezen, je vraagt je telkens af: hebben wij dat in deze maatschappij ook niet. De controlestaat is er, maar hij is niet totaal. Tenminste daar gaan we van uit op dit moment, maar er is een race om de techniek gaande. Staten zullen nooit laten weten wat ze kunnen, Snowden heeft laten zien dat de VS wereldwijd telefoonverkeer kan scannen en ze doen het ook. De botsing ontstaat daar waar democratische rechten en privacy geschonden worden om bijvoorbeeld terroristen op te sporen. We moeten echter heel goed uitkijken dat democratische rechten en vrijheden niet beperkt worden onder het mom van terrorismebestrijding (in andere landen gebeurt dit al).
Ook het begrip Newspeak zie je in deze tijd. Bezuinigingen noemen ze altijd ‘hervormingen’, liefst de ‘noodzakelijke hervormingen’. Stijging van de huizenprijs is goed. Prijsstijgingen in het algemeen, ook wel inflatie genoemd, zijn goed. Veel consumeren is goed. Geld lenen is goed. Schulden zijn geen probleem. etc.
Het tweede boek van Orwell is Animal Farm, De Boerderij der Dieren in de vertaling. Gepubliceerd in 1945. Dit boek is een komisch geschreven, maar tragisch, verhaal over de ontsporing van het communisme in de Sovjet-Unie. De revolutie in 1917 (volgend jaar dus 100 jaar geleden) beloofde veel, maar mondde uit in wreedheden, kampen en een nieuwe elite. De hoofdpersonen uit het boek zijn dieren. Het begint met een gelijkheidsideaal, maar eindigt in: Alle dieren zijn gelijk, maar sommige dieren zijn meer gelijk dan andere dieren.
Orwell stierf jong aan een ziekte (46 jaar), het einde van het communisme zou nog 39 jaar op zich laten wachten (in 1989). Of de controlestaat waarheid is geworden is niet duidelijk. In ieder geval heeft iedereen nog de keuze om de tv weg te doen, geen webcam te gebruiken en de telefoon thuis te laten….
1984 wordt ook wel een dystopie genoemd, de tegenhanger van een utopie, een schrikbeeld van de toekomst. Het woord utopie komt van Thomas More en zijn boek Utopia, dit jaar is het boek 500 jaar oud (1516). Dit ben ik nu aan het lezen, het boek is een omissie op mijn leeslijst, heb het vreemd genoeg vroeger nooit gelezen.
(Vreemd dat zowel de woorden Big Brother en Utopia zijn gekaapt door de zogenaamde ‘amusementsindustrie’. Dit laat een ander soort cultuurrelativisme zien dan waar we gewoonlijk aan denken: hogere en lagere cultuur (ja, die bestaan) zijn in deze tijd op één hoop gegooid. Iemand die niets kan, nog nooit een boek heeft gelezen, er aantrekkelijk uitziet en in het ware leven geen uitdagingen meer heeft, maar wel de onbenulligheid heeft om in een tv format te willen optreden en onzin uit te kramen, tussen de reclameblokken door, kan rekenen op veel aandacht).(Maar dat terzijde).
Big Brother en de controlestaat zijn werkelijkheid geworden in China. De controle van de burger is totaal (of bijna totaal), algoritmes bepalen wie de wet zou kunnen gaan overtreden, Een paar keer door een rood stoplicht lopen en er volgt een negatieve aantekening in het sociale paspoort. Gezichtsherkenning op straat. Angstwekkend. (Lees ook Dossier China (Met Updates))
Maar het is niet allen China, dit is een cultuurverschijnsel: de technologie is de moraal gaan bepalen (ik schreef er in 1993 over) en het individu heeft steeds minder inzicht en invloed op zijn eigen bestaan. Zichtbare en onzichtbare controlesystemen gaan levens bepalen en beïnvloeden. In een digitale wereld kan alles met alles worden verbonden, het mag niet maar het kan wel: nummerborden, Burgerservicenummers, belastinggegevens, postcodegebieden enzovoort. Soms komen er ook goede toepassingen bijvoorbeeld in medische aangelegenheden. Ook het individu heeft met technologie meer mogelijkheden gekregen, maar er is een wedloop tussen overheden en burgers en burgers onderling.Bij dit laatste valt te denken aan mensen met geld die door internet hun vermogens buiten controle van een staat kunnen beheren (vroeger gingen deze mensen met een koffertje met contanten met de auto naar Zwitserland of Liechtenstein), mensen zonder geld hebben niets om op terug te vallen.
Er is een tegenstelling gegroeid tussen mensen die over de middelen beschikken om hun leven in te richten zoals ze willen (zolang ze maar hun deel belasting betalen) en anderen die ondergeschikt zijn gemaakt en gedwongen worden de grillen van de liberaal-kapitalistische markt te ondergaan. Hierdoor is het populisme ontstaan, de problemen in verschillende samenlevingen komen terecht bij diegenen die er het minst verantwoordelijk voor zijn. Hieruit is de Brexit voortgekomen en ook de rechts-radicale partij Alternatieve für Deutschland (AfD) (in de VS president Trump).
Bedrijven hebben zich met de komst van internet en de globalisering meer macht toegeëigend dan overheden. Hun moraal is geld verdienen. Ze hebben meer geld dan overheden en betere mensen in dienst. Ze hebben nog meer gegevens van het individu dan overheden en het meest zorgwekkende is dat mensen die vrijwillig afstaan door het gebruik van hun producten, waarbij door het accepteren van algemene voorwaarden persoonsgegevens handelswaar zijn geworden. Het vrijwillig meewerken is van Aldous Huxley’s Brave New World waarover het mooie citaat van Neil Postman gaat (zie De geschiedenis herhaalt zich).
Orwell (geschreven in 1948) en Huxley (geschreven in 1932) hebben allebei gelijk gekregen.
We moeten veel kritischer zijn tegenover deze technologieën, het is de reden dat ik tot nu toe geen smartphone heb gekocht (wel een mobieltje), maar men wordt er bijna toe gedwongen….
Update 25.06.2020
De coronapandemie met de daaruit voortgevloeide economische en sociale crisis geeft overheden steeds meer mogelijkheden om de burger in de gaten te houden, dat alles met het (deels terechte) argument dat de pandemie zo beter onder controle gehouden kan worden. De vraag is of de controle in de toekomst zal verdwijnen. De technologie heeft de mens in haar greep, ontsnappen is onmogelijk.
Op YouTube is een verfilming van 1984 (gemaakt in 1956) te zien die in al zijn eenvoud een beklemmend beeld van een controlestaat geeft.
Update 13.12.2021
NOS: ‘De autoriteiten in de Zuid-Koreaanse stad Bucheon gaan positief geteste mensen vanaf januari volgen met behulp van bijna 11.000 beveiligingscamera’s, gezichtsherkenning en kunstmatige intelligentie. Het systeem bekijkt de bewegingen van positief geteste mensen, houdt in de gaten of ze contact hebben met anderen en of ze wel een mondkapje dragen, meldt persbureau Reuters’. In wat voor maatschappij komen wij terecht?
Update 12.03.2022
Rusland is buurland Oekraïne binnengevallen vanwege geopolitieke redenen.
Wat opvalt is de Newspeak(Nieuwspraak) van Orwell in Rusland. De volledige omkering van de betekenis van woorden en de indoctrinatie van een bevolking door gecontroleerde staatsmedia is te zien. Huiveringwekkend en mogelijk gemaakt door de alomtegenwoordige media, in Rusland met name de televisie. De inval van Oekraïne (een oorlog tegen een buurland om geopolitieke redenen (zie Dossier Geopolitiek) wordt een ‘speciale militaire operatie’ genoemd. Als een gebouw is gebombardeerd wordt in de Russische media gezegd dat ze het zelf gedaan hebben. Op het gebruik van het woord ‘oorlog’ staat 15 jaar gevangenisstraf. Demonstreren is verboden. Politieagenten mogen in een telefoon kijken of er geen staatsvijandige berichten in staan. Persvrijheid is afgeschaft, de staat bepaald wat waarheid is. Een foto van een bebloede vrouw wordt als een in scene gezette foto afgedaan. Internet met westerse sociale media wordt uitgezet (net als in China).
Onder onze ogen is Rusland met president Poetin (vooral na 2014) in een dictatuur veranderd. (Lees ook Dossier Geopolitiek, er zit een lange geschiedenis achter).
Update 19.01.2024
In de huidige tijd worden feiten betwijfeld door velen, wantrouwen is als het virus van een pandemiede wereld overgegaan. Er is een overstelpende hoeveelheid nieuws en informatie door de mogelijkheden van alle (sociale) media. Van Trump tot Poetin worden massa’s gemanipuleerd met leugens. Trump zou herkozen kunnen worden, Poetin en zijn clan stoppen niet….het is 2024.
De EU (Europa) wil strenge wetten tegen AI kunstmatige intelligentie en de macht van de Amerikaanse technologiebedrijven (Big Tech). Men is bang dat democratieën ondermijnd gaan worden door fakenews (nepnieuws, verzonnen teksten en foto’s). (Lees ook als er tijd voor is: Dossier Kunstmatige Intelligentie (AI)).
Update 21.01.2025 (9 jaar later)
De sterfdag van George Orwell (in 1950).
Update 22.03.2026
Er is een documentaire gemaakt met de titel ‘Orwell: 2+2=5’ (regie Raoul Peck). Soms iets teveel van-dik-hout-zaagt-men-planken, maar wel indrukwekkend. Eigenlijk laat de film de Condition Humaine zien, want de geschiedenis is een eindeloze herhaling van hetzelfde gedag van de mens. In deze tijd zijn de extremen zichtbaar van dictatoren en onderdrukten, de afgelopen 35 jaar was het verhuld.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma (tekst en foto’s).
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
(Begonnen in 2011) (Met Updates 2026 15 jaar later)
“Macht is macht, maar GEZAG moet men verdienen door jarenlang goed beleid. Alle politici streven naar gezag, maar de meesten zullen het nooit bereiken. Ze willen allemaal graag een Winston Churchill (vastberaden tijdens WO2), Willy Brandt (Duits politicus) of Robert Schuman (oprichter EU) zijn, maar ze zullen slechts kruideniers en boekhouders blijven”. (2023)
“Voor deze MP geldt: hoogmoed komt voor de val“.(Uit 2016).
“De VVD met MP Rutte verloor weer, ze verliezen sinds 2012: 2012 41 zetels, 2017 33 zetels, 2021 34, nu 24”. (2023)
Kerstfilm 2010.
De kerstfilm van 2010 is in 2011 waarheid geworden. Vandaag hebben het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een rapport gepubliceerd waaruit blijkt dat er dit jaar 70.000 mensen zijn bijgekomen die onder de armoedegrens leven. Het aantal mensen dat minder dan 1000 euro in de maand te besteden heeft is nu ruim 1 miljoen en de verwachting is dat dit in 2012 verder zal stijgen.
Update 07.12.2011
Minister-president Mark Rutte ziet in Nederland geen armoede en wil het woord armoede daarom niet gebruiken.
(De link die hier stond van het CBS is op de website vervallen).
Update 14.01.2012
Minister-president Mark Rutte riep op tot het stellen van vragen via Twitter aan hem. De vragen werden beantwoord in een 10 minuten durend filmpje op YouTube. De vragen waren goed, maar de MP blonk uit door het debiteren van nietszeggende algemeenheden. Mijn vraag was: “Is een sociaal-liberaal beleid niet beter geschikt om Nederland door de crisis te loodsen?” Helaas werd de vraag niet beantwoord.
Update 10.02.2012
Het Europees statistiekbureau Eurostat heeft berekend dat bijna 25% van de Europese bevolking onder de armoedegrens leeft. Het percentage is gestegen van 23,1 naar 23,4. In Nederland is volgens dit erkende onderzoeksbureau 15% van de bevolking arm. Deze cijfers zijn van 2010, dat betekent dat de armoedecijfers aanzienlijk zullen stijgen met de aanhoudende crisis.
Griekenland is het voorland van armoede in Europa, in Griekenland wordt het minimumloon, dat lager is dan in Nederland, met 20% verlaagd. Griekenland is een land dat als eerste geofferd wordt. De schulden zijn zo groot dat die de komende decennia niet meer afbetaald kunnen worden.
Update 12.02.2012
De ZZP-er is de dagloner van deze tijd, zo bleek uit het tv programma Buitenhof vandaag. De Zelfstandige Zonder Personeel, de 1 pitter, is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en heeft vaak geen verzekeringen en wordt onderbetaald. Ze horen tot de ‘werkende armen’, de ‘working poor’ (die ook in de Verenigde Staten van Amerika zo’n groot deel van de beroepsbevolking uitmaken). Mensen worden voor de keuze gesteld hun werk te verliezen of als ZZP-er terug te mogen komen, uiteraard tegen minder loon en niet verzekerd. Wat vroeger een bouwvakker was met een contract, is nu een ZZP-er, geen werk, geen geld.
Er komen steeds meer mensen die van een minimuminkomen moeten rondkomen volgens de brancheorganisatie van de Schuldhulpverlening (NVVK). Nieuw is dat steeds meer mensen met de betere inkomens in de problemen komen.
Update 19.12.2015 (4 jaar later)
Minister-president Mark Rutte zit er nog steeds. Afgelopen week was er een Kamerdebat over een deal van 15 jaar geleden met een crimineel (door iemand die toen officier van justitie was en staatssecretaris is geworden, hij is inmiddels afgetreden). Op zich al vreemd, of laat dit juist een lange tijd omspannende structuur zien. MP Rutte is verbaal erg begaafd, misschien wel de meest begaafde van allemaal. Als een politieke Houdini (de bekende boeienkoning die zich uit iedere situatie wist te redden) heeft MP Rutte zich weten te bevrijden uit een wirwar van keuzes en fouten uit het verleden. Hij gebruikte weer prachtige volzinnen en beeldspraken. Hij zei oa ‘dat hij meer op de bal had moeten zitten’ in de zin van beter moeten handelen. Veel mensen begrepen deze uitdrukking niet. Dit doet mij denken aan een Nederlandse voetballegende die ook een verbale kunstenaar is. Kortom, MP Rutte is de Johan Cruijff van de Nederlandse politiek.
Wat ook niet meer ter sprake komt is de opmerking van MP Rutte over vluchtelingen in het voorjaar van dit jaar. Hij zei toen dat Italië de vluchtelingenstroom zelf moest oplossen ‘omdat het daar nu eenmaal ligt’. In mijn artikel over vluchtelingen heb ik hier ook over geschreven. Begin september is de vluchtelingencrisis in alle hevigheid zichtbaar geworden. Europees beleid was er niet, de buitengrenzen zijn niet bewaakt, een goed voorbeeld van falend Europees bestuur. Nog steeds maakt men geen onderscheid tussen vluchtelingen met economische redenen en vluchtelingen met politieke motieven om naar Europa te komen.
Update 11.01.2016 (5 jaar na begin van dit bericht)
MP Rutte werd in het tv programma Buitenhof geïnterviewd (10.01.2016). Soeverein pakte hij de drie interviewers in met vlotte volzinnen. In Engeland werd Tony Blair ‘Teflon Tony’ genoemd, alle kritiek kon hij van zich af laten glijden. Wij hebben onze ‘Teflon Mark’, Mark ‘Teflon’ Rutte, hij is pas 48 en zal dus nog decennia in de politiek of het bedrijfsleven zijn stempel op de Nederlandse maatschappij drukken.
Update 13.02.2016
Kopie van 12.02.2012: De ZZP-er is de dagloner van deze tijd, zo bleek uit het tv programma Buitenhof vandaag. De Zelfstandige Zonder Personeel, de 1 pitter, is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en heeft vaak geen verzekeringen en wordt onderbetaald. Ze horen tot de ‘werkende armen’, de ‘working poor’ (die ook in de Verenigde Staten van Amerika zo’n groot deel van de beroepsbevolking uitmaken). Mensen worden voor de keuze gesteld hun werk te verliezen of als ZZP-er terug te mogen komen, uiteraard tegen minder loon en niet verzekerd. Wat vroeger een bouwvakker was met een contract, is nu een ZZP-er, geen werk, geen geld.
Het tv programma EenVandaag weidde vandaag een hele uitzending aan de ZZP-er met dezelfde conclusies die ik 4 jaar geleden al trok…..(verbijsterend).
MP Rutte deed afgelopen week mee aan een zogenoemd correspondentendiner, een komisch bedoelde avond met de minister-president en journalisten. Het ging hem goed af, zoals boven al gezegd hij is de Johan Cruijff van de Nederlandse politiek. Hij kon even oefenen voor het volgende interview waarbij hij journalisten weer met boter en suiker zal inpakken.
Update 29.02.2016
Het aantal mensen met een bijstandsuitkering blijft groeien. Eind 2015 waren het er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek 450.000. Dat zijn er 16.000 meer dan een jaar eerder. Vooral meer jongeren en 45-plussers zijn vorig jaar in de bijstand terechtgekomen. Cijfers van het CBS. Als mensen werkloos worden, krijgen ze eerst een WW-uitkering. Daarna komen ze in de bijstand terecht. Al sinds 2009 stijgt hun aantal gestaag. Dat was te voorspellen dus, want de werkgelegenheid stijgt niet. Het valt te verwachten dat de werkeloosheid gaat stijgen, hele landelijke winkelketens sluiten momenteel.
Update 01.03.2016
Vandaag in de Volkskrant een artikel over de sterk toegenomen armoede in Nederland, gebaseerd op een onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)
Het opnoemen van de feiten is voldoende:
Door de crisis is het aantal mensen die langdurig in armoede leven gestegen.
In 2013 waren er 1,25 miljoen armen, de helft hiervan leefde minstens 3 jaar onder de armoedegrens (1061 euro netto per maand voor 1 persoon, 2000 voor een gezin met twee kinderen).
De helft van de armen heeft werk, maar krijgt niet genoeg loon.
Het aantal armen zal hoog blijven door de toename van tijdelijke contracten en Zelfstandigen Zonder Personeel (ZZP-ers).
Armen wonen slechter dan anderen.
Sinds 2008, het begin van de crisis, is het aantal armen ieder jaar gestegen.
Hoe langer de armoedesituatie duurt, hoe moeilijker het wordt er ooit nog uit te komen.
Mensen die uit de armoede komen vallen later weer vaak weer terug.
Ouderen met alleen AOW blijven altijd arm. (Zit je in de leeftijdscategorie 55 tot 65 jaar, dan hangt er een grote donkere wolk boven je hoofd. Boven de 55 ben je op de arbeidsmarkt afgeschreven, je heb geen ‘rendement’ meer, maar de pensioenleeftijd is opgetrokken tot 67 jaar, veel ZZP-er hebben geen pensioen kunnen opbouwen en zullen alleen AOW krijgen).
66% van niet-westerse immigranten met minderjarige kinderen kinderen is langdurig arm. (Vooral dit laatste is verontrustend, dit is de groep waarvan we al decennia zien dat ze in de criminaliteit terecht kunnen komen of zich de laatste jaren laten paaien door de extremistische kant van een religie).
De opsomming laat de structuren zien in deze kapitalistische maatschappij. Juist de ontkenning in 2011 dat er geen armoede is, leidt ertoe dat mensen in een beschaafd land ertoe gedwongen zijn een situatie te ondergaan die niet nodig is. We moeten zoals ik al vaker heb geschreven de samenhang zien. Na 8 jaar crisis (men spreekt nu al weer over de volgende crisis, het recept van geld in de economie pompen en lage rentes is uit gewerkt, het kapitalisme is nu zelf failliet en we zijn in een staat van permanente crisis) is er nagenoeg niets veranderd in de maatschappelijke verhoudingen.
De cijfers zijn uit 2013, we zijn al weer 3 jaar verder…..
Iedereen die iets van de geschiedenis weet is zich ervan bewust dat een maatschappij een kantelpunt heeft waar sociale onrust zal ontstaan. Het tragische is dat de meeste mensen de verkeerde schuldigen aanwijzen, dit is wat men de zondeboknoemt die alle schuld krijgt. Dit zien we in deze tijd ook, waar een partij zonder leden met een charismatische leider die grossiert in eenvoudige oplossingen, sommige bevolkingsgroepen over een kam scheert. Het verbaasd niet dat deze partij het in peilingen goed doet, het zal tot meer polarisering leiden. Maar we moeten vooral niet vergeten dat we deze partij te danken hebben aan al de partijen die sinds 15 tot 20 jaar, sinds Pim Fortuyn en Rita Verdonk, niets gedaan hebben om een brede onderstroom in de maatschappij te erkennen als een feit waarmee rekening gehouden moet worden.
Update 03.03.2016
Het aantal daklozen is toegenomen met 74 procent, het zijn er ruim 30.000. Er zijn er 13.000 bijgekomen in 6 jaar tijd. De economische crisis wordt als belangrijke factor gezien, mensen worden hun huis uitgezet als ze de huur niet meer kunnen betalen. Er is bezuinigd op de geestelijke gezondheidszorg waardoor mensen eerder dan vroeger geen behandeling meer krijgen. Vooral het aantal allochtone daklozen neemt toe. Dat is verdubbeld van bijna 6.500 naar 13.000. Onder allochtone Nederlanders is meer werkloosheid en meer armoede dan onder autochtonen. Als ze werk hebben, zijn het vaak de slechter betaalde banen. Bovendien hebben niet alle immigranten een sociaal netwerk om zich heen. Als ze dan werkloos raken, vangt niemand ze op. De crisis heeft niet-westerse allochtonen sterker geraakt dan autochtonen. (Cijfers van het CBS).
De werkeloosheid, de armoede en het aantal daklozen is toegenomen in de regeerperiode van MP Rutte die sinds 2010 (6 jaar) in wisselende kabinetten verantwoordelijkheid draagt, dat is in ieder geval een feit.
Update 05.09.2016
De MP was te gast bij het tv programma Zomergasten.
In Nederland is er geen journalist die deze MP intellectueel aankan. Misschien zou Paxman (journalist uit Engeland) hem aankunnen. Mede door deze avond, waar de MP het deed voorkomen alsof hij boven de partijen staat, zal de VVD het verlies beperkt weten te houden bij de komende verkiezingen, de PvdA zal worden weggevaagd, de PVV zal winnen en de grootste partij worden. We hebben dan een versplinterd en gepolariseerd land, onregeerbaar en een herhaling van de LPF tijden (2002) met vastgoedjongens en andere dilettanten in de politiek. (Bijna iedere bevolkingsgroep heeft nu zijn eigen partij). En dat na 8 jaar crisis en een onrechtvaardige bezuinigingspolitiek waarvan de MP 6 jaar regeerde.
Op deze avond dacht ik aan het boek De Heerser van Machiavelli (1469 -1527):
“Een verstandig heerser (politicus) kan nog mag zijn woord houden wanneer dit hem schade berokkent en wanneer de redenen die hem tot zijn belofte gebracht hebben, zijn weggevallen.”
Over de politicus “Wanneer men hem ziet en hoort, moet hij een en al barmhartigheid, betrouwbaarheid, oprechtheid en godsdienstigheid schijnen.
“De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe behoeften dat iemand die bedriegt altijd wel iemand vindt die zich wil laten bedriegen.”
Kort samengevat.
Deze MP komt sympathiek over en doet het uitstekend in de media, we moeten echter naar de feiten kijken, 6 jaar MP: meer armoede (die hij ontkent), daklozen en mensen in de bijstand; hogere BTW en accijnzen, de verhuurdersheffing (een extra belasting); meer flexibilisering (dus onzekerheid) op de arbeidsmarkt, minder vaste contracten, de werkeloosheid is gestegen; uitzendbureaus laten Polen en andere werkers uit MOE-landen voor lage lonen werken; banken gaan grotendeels op oude voet verder na de crisis, betalen geen rente meer op spaargeld, maar rekenen zelf wel rente; belastingparadijs Nederland blijft grote internationale bedrijven bevoordelen (voor arme landen betekent dat minder inkomsten en mede hierdoor stijgt het aantal economische vluchtelingen); voortdurende woningnood mede door de zogenoemde statushouders (ontstaan door de ongecontroleerde instroom van vluchtelingen sinds 2015); vergroting van de kloof arm-rijk (het aantal vermogenden nam toe tijdens de crisis); meer luchtvervuiling door 130 km toe te staan (dus fijnstof, een doodsoorzaak); jarenlang geen pensioenindexatie enzovoort enzovoort.
Dit is de man die in april 2015 zei dat Italië het vluchtelingenprobleem zelf moest oplossen ‘omdat het daar nu eenmaal ligt’, 6 maanden voor de vluchtelingencrisis (impliciet aangevend dat er geen Europees beleid is); de man die zei ‘geen visie’ te hebben want dat hindert maar; de koopman MP die oproept ‘kóóp toch die auto’; de man die beloftes doet en na de verkiezingen breekt (1000 euro erbij, geen geld naar Griekenland, geen beperking van aftrek hypotheekrente) en nu excuses aanbiedt; de man met excellente verbale technieken die nooit antwoord geeft op vragen maar alleen zegt wat hij kwijt wil (in Buitenhof van 10.01.2016 pakte hij moeiteloos 3 interviewers tegelijk in); de man die door zijn beleid en van zijn partij de VVD wegbereider is voor de PVV door een brede onderstroom in de maatschappij te negeren (samen met al die andere partijen die de afgelopen 20 jaar regeringsverantwoordelijkheid hebben gedragen). In Engeland hadden ze ‘Teflon Toni’ (Toni Blair, bekend om zijn niet speken van de waarheid tav Irak), Nederland heeft Mark ‘Teflon’ Rutte.
We kunnen inmiddels ook over president Rutte spreken, want hij heeft zich boven de partijen verheven.
Er zijn wat barstjes in zijn imago gekomen. Hij gebruikt formuleringen die laten zien dat hij het gevoel heeft de greep kwijt te raken. Voor deze MP geldt: hoogmoed komt voor de val.
Update 16.01.2017 (6 jaar later).
De MP werd in het programma Buitenhof door 3 journalisten geïnterviewd (15.01.2017), net als een jaar geleden (zie boven). Moeilijk kreeg hij het niet. Uit het korte verhaal ‘Een interview met de MP’: ‘Interviews vond hij leuk om te doen, hij wist inmiddels dat hij in Nederland iedere journalist de baas was.’ (Een interview met de MP (Kort verhaal)
Update 20.03.2017 (Na de verkiezingen)
Wat hr Rutte en de VVD gedaan hebben is knap, erg knap, het is politiek bedrijven op hoog niveau. Wel jammer dat de uitkomst zo desastreus is, maar dat terzijde. De VVD verloor dus 8 Kamerzetels en is de grootste partij met 33 zetels, de PvdA verloor 29 Kamerzetels (houd er 9 over, zie Dossier PvdA/SP), het gevoerde beleid is dus massaal weggestemd. Iemand, weet niet meer wie, ik geloof hr Kamp, zei iets in de trant van: ‘het gaat goed met de economie, maar de mensen ervaren het niet zo’. We weten dus niet dat het goed gaat en daarom stemden we niet voor het gevoerde beleid. De VVD heeft een deel van het jargon van de PVV overgenomen en veel mensen hebben strategisch op de VVD gestemd om de PVV buiten de deur te houden. ‘Iedereen’ is nu blij dat de PVV niet de grootste geworden is en ik heb nog nooit een partij gezien die zo snel is afgeserveerd, hoewel, misschien de SP in 2012, die partij is toen kapot gemaakt door alles en iedereen. Dat is politiek, de VVD gaat nu met hr Rutte regeren in Rutte 3, ze zeggen het niet maar je weet dat ze binnenskamers denken: “we rule this country”. Ze vergeten dat de PVV gegroeid is. Dat komt een keer terug.
Maar de VVD is toch die partij die de afgelopen jaren uitblonk in vriendjespolitiek, nepotisme en zwakke en falende ministers? Complete wetten die niet werken, liegen in de Tweede Kamer en een kruideniersmentaliteit (“koop toch die auto”) etc.
Wat we zien in Nederland is verrechtsing, meer polarisatie en meer versplintering. In het parlement zullen de debatten fel worden tussen DENK (‘allochtonen’) en de PVV (en hr Baudet, Forum voor Democratie, een vreemd amalgaam van standpunten, met een advocaat als tweede man). Iedere bevolkingsgroep heeft nu haar eigen partij, inclusief de dieren.
De Republiek van Weimar had er ruim 10 jaar geharrewar en chaos opzitten tot er een verkapte staatsgreep plaatsvond in 1933 (die Adolf Hitler aan de macht bracht).
Update 09.02.2018 (Update die bevestigd wat ik in 2011, 7 jaar geleden schreef, zie boven)
Het aantal daklozen is de afgelopen 7 jaren bijna verdubbeld tot 30.000 (Bron: EenVandaag 08.02.2018). Oorzaak is mede de woningnood en de stijging van de huurprijzen. Afgezien van EenVandaag is dit geen nieuws meer, dit is in een beschaafd en welvarend land volkomen irrelevant geworden. We hebben nog steeds dezelfde MP als 7 jaar geleden.
Update 21.03.2018
Minister-president Rutte is sinds gisteren Wilders-light geworden. Hij regeert 8 jaar, heeft de woningnood verergerd door verkoop van sociale huurwoningen en de verhuurdersheffing, maar betrok in het verkiezingsdebat voor de gemeenteraadsverkiezingen (op NPO Nederland Kiest 20.03.2018) ineens de vluchtelingen (statushouders) erbij die voorrang krijgen bij de toewijzing van een woning en dat dat moet worden afgeschaft. Het woord populisme wordt vaak verkeerd gebruikt, maar hier is het wel van toepassing, dit is populisme van het erge soort. Je eigen fouten op anderen afwentelen.
Een paar jaar geleden heb ik al gezegd dat een politicus met visie in 2015, toen er een onverwachte vluchtelingenstroom op gang was gekomen uit Syrië (naast de vluchtelingenstroom uit Afrika via Italië, al 25 jaar aan de gang, zie Dossier Vluchtelingen), direct had gezegd: “Er komen veel vluchtelingen die onze hulp nodig hebben, we beginnen direct met een grootschalig woningbouwprogramma om de woningnood voor autochtone Nederlanders niet te laten oplopen”.Door dit te zeggen wordt het ‘populisme’ de wind uit de zeilen genomen, want veel mensen willen wel solidair zijn, maar niet als ze het zelf moeilijk hebben (dit is al duidelijk sinds Pim Fortuyn, 20 jaar geleden). Dit is een structureel probleem gebleken in Nederland in de afgelopen decennia: Men vraagt solidariteit van mensen die het zelf niet breed hebben, die hun wijken zien veranderen terwijl ze er niet om gevraagd hebben. Zelf heeft die economisch-politiek elite er geen last van, want ze wonen in de beste gebieden van het land. Het woningbouwprogramma zou overigens betaald moeten worden met een extra heffing op de hoge inkomens, de tegenhanger van de verhuurdersheffing die is opgelegd aan mensen die in een sociale huurwoning wonen.
We zijn natuurlijk al jaren te laat, dat is duidelijk, de polarisatie, de versplintering en het ‘populisme’ zitten diep in de samenleving.
Update 26.04.2018
Een Kamerdebat over de dividendbelasting en of de MP de Tweede Kamer wel goed heeft geïnformeerd. De Mark ‘Teflon’ Rutte was in vorm, hij kan praten als Brugman en zou iemand een rolstoel kunnen verkopen en diegene laten geloven dat het luxe auto is en dat is een gave. We schieten er niets mee op, de woningnood blijft, de armoede blijft, de tijdelijke baantjes blijven, de werkdruk is hoog waardoor veel mensen, zelfs jongeren, stress en een burn-out hebben, in de zorg en het onderwijs zijn grote problemen en te weinig mensen die er willen werken enzovoort.
Een motie van afkeuring haalde het niet, het is het wachten op het wegvallen van die ene zetel meerderheid en dan zijn er nieuwe verkiezingen.
Update 28.05.2018
Veel zin om hier nog wat aan te voegen heb ik niet. Voor mij is het wel duidelijk: het gaat om macht en geld.
De VVD heeft een voorjaarscongres gehouden. Ze zien zich als winnaar. Klaas Dijkhoff (37 jaar jong, fractievoorzitter in de Tweede Kamer) zei het zo: “We hebben strijd gevoerd. Nu zijn we de dominante stroming. We hebben gewonnen”. Een krachtige uitspraak. Komt hoogmoedig over en meestal gaat het een paar jaar later bergafwaarts.
Gisteren in tv programma Buitenhof een discussie over armoede en mensen met schulden. (zie boven in 2011, 7 jaar geleden).
Update 24.08.2018
“…het is het wachten op het wegvallen van die ene zetel meerderheid en dan zijn er nieuwe verkiezingen”, zie boven. Er is een Kamerlid van de VVD en die bezit 100 huizen voor de verhuur in Amsterdam. Op zich al ongelofelijk,hij heeft fouten gemaakt in zijn verhuur en dat wordt onderzocht. Laat dit nu net die ene zetel zijn die het kabinet overeind houdt! Het was een maand geleden aan de orde, we hebben er niets meer over gehoord. Ze moeten hem wel heel veel beloofd hebben, of gesmeekt hebben, om bij de VVD te blijven en niet over te stappen met die ene zetel naar Forum voor Democratie van hr Baudet…..
Update 03.10.2018
De armoede is sterk toegenomen onder werkende mensen, ‘werkende armen’ (‘working poor’ zoals dat in de VS heet) tot 320.000. Sinds 2000 is er een toename van 60%. Onderzocht door het Sociaal en Cultureel Planbureau. Vooral zelfstandigen, zzp’ers en schoonmakers zitten in de armoedesituatie. Een van de redenen is de toename van flexcontracten, 0-uren contracten, tijdelijk werk enzovoort. De cijfers zijn van 2014, midden in de crisis. Het is geen toeval dat de VVD met MP Rutte al 8 jaar regeert, de lonen zijn al die jaren kunstmatig laag gehouden onder het mom van herstel van de economie (zie boven in 2011, 7 jaar geleden, dat is het voordeel als je Dossiers over een lange tijd bijhoudt). Positief is dat de middenklasse na 10 jaar wakker is geworden, er zijn demonstraties!
Update 22.03.2019 (8 jaar later)
Mark ‘Deadalus’ Rutte verzamelde veren die hij samenbond met touwtjes en bijenwas en op deze manier maakte hij vleugels. Deadalus waarschuwde Klaas ‘Icarus’ Dijkhof om niet te hoog in de lucht te gaan en ze bonden de vleugels vast, maar Icarus luisterde niet en vloog steeds hoger de lucht in en hoogmoed maakte zich van hem meester en hij riep: “We hebben gewonnen!”. In de hitte van de zon echter smolt de bijenwas en Icarus stortte in zee. Deadalus leefde ongelukkig verder. (Uit de Griekse mythologie 4000 jaar oud).
Update 23.08.2019
Het aantal daklozen is in de periode VVD en MP Rutte (sinds 2010) verdubbeld. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft dit vandaag bekend gemaakt: CBS. Schokkend maar niet verbazingwekkend (zie boven vanaf 2011). Een van de oorzaken is de ook toegenomen woningnood, in Dossier Woningnood (Met Updates) staat de analyse over de structurele woningnood sinds de Tweede Wereldoorlog.
De maatschappij van vandaag is het resultaat van de keuzes van gisteren. Meer daklozen, meer armoede, meer voedselbanken, meer woningnood, lerarentekort enzovoort zijn het resultaat van de beleidskeuzes sinds 2010 van de VVD en MP Rutte, het CDA, D66 en PvdA.
Moeilijker moeten we het niet maken, wel duidelijker.
Update 13.09.2019
Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft berekend dat bijna de helft van de bevolking in 2017 en 2018 er financieel op achteruitis gegaan. Dus twee jaar waarin gezegd werd dat iedereen er op vooruit zou gaan
In de categorie ongelofelijk maar waar: grote bedrijven gaan in 2021 winstbelasting betalen. Dat deden ze dus niet.
Het Koningshuis heeft 30 jaar een dubbele vergoeding gekregen voor onderhoud van meubilair.
Enzovoort.
Een fotoreportage over armoede in Nederland is hier te zien.
Update 23.10.2019
Je zult maar 10 jaar geregeerd hebben en beleid hebben gemaakt zoals de VVD, of lid van deze partij zijn, of er op gestemd hebben.
Iedere maatschappelijke sector (oa. onderwijs, zorg, politie) is momenteel aan het protesteren of gaat in staking.
Het aantal daklozen is toegenomen (geschat op 40.000 mensen die geen huis hebben en op straat verblijven).
Er is een tekort van meer dan 300.000 woningen (oa door de verhuurdersheffing en de verkoop van sociale huurwoningen, mensen zijn wanhopig op zoek naar een plek om te wonen die bovendien betaalbaar is, gebouwd kan er niet worden vanwege de stikstofcrisis.
Er is een ernstige milieucrisis (CO2, stikstof, PFAS) die heeft gezorgd voor acute problemen in de landbouw en de bouw.
Tijdelijk werk is de norm geworden, er zijn steeds minder vaste contracten (uitzendbureaus floreren hierdoor, veel illegale uitzendbureaus want controle is er niet).
De werkdruk is overal hoog, veel mensen zijn ziek van de maatschappij. De oplossing is oa. een cursus mindfulness, want het probleem ligt bij het individu.
Zelfs de sectoren die de VVD bedient zijn ontevreden. De moraal van deze partij is eigenbelang eerst,meerdere integriteitskwesties hebben dit laten zien.
MP Rutte heeft 10 jaar alles weggelachen, ‘koop toch die auto’gezegd, gratis gas uit de Groningse bodem gehaald (50 jaar lang, een hele provincie is in rep en roer), economische groei als doel gesteld zonder de nadelen aan de mensen te vertellen (wij weten wel wat goed voor u is) enzovoort.
Update 13.02.2020 (9 jaar later)
Een staatsman zal deze MP nooit worden, meer dan een boekhouder en kruidenier is hij niet (wel een intelligente) inclusief zijn partij, de partij van het welbegrepen eigenbelang die zovelen in Nederland ondersteunen…..
Update 07.08.2020
De beleidsmakers zijn al een tijd aan het stikstofkwartetten: koeienpoep inruilen voor woningbouw (de boeren zijn daarom boos en protesteren en demonstreren). Dit is de technocratische economische politiek die ‘aan de knoppen draaien’ genoemd wordt. De illusie van een oplossing van bijna alle politici (vooral op rechts), hele generaties moeten aan hun kinderen en kleinkinderen uitleggen dat papa en opa het eigenlijk verkeerd heeft gedaan en ze niet alleen aan economische groei hadden moeten werken maar meer aan sociaal welzijn en milieu en natuur.
De coronapandemie is gaande. China is een kapitalistische dictatuur (zie Dossier China) de massaconsumptie van vlees, inclusief ‘culturele ‘gebruiken’, is net als in het westen normaal geworden. De autoriteiten hebben om de economische belangen niet te schaden de uitbraak van het nieuwe virus verzwegen en deden in het begin (in 2019) niets. China is de assemblagehal van de hele westerse industrie geworden, zo goedkoop mogelijk produceren daarom is weinig kritiek op het land en mag het virus nooit het China of Wuhan virus heten. Hieruit voortvloeiend is de dolgedraaide wereldhandel waardoor zeer veel containerschepen de wereld rond varen (af en toe verliest er een een paar honderd containers in een storm, zoals vorig jaar boven de Waddeneilanden, ze zijn nu nog aan het opruimen). Ook bleek dat alle medische zaken inclusief geneesmiddelen in China gemaakt worden en er dus een grote afhankelijkheid is gegroeid. Naast het menselijk leed van de pandemie stelt de coronacrisis het hele liberaal-kapitalisme op de proef, de gevolgen zullen ongekend zijn en decennia doorwerken. Een systeemcollaps van de hele kapitalistische ordening is zeker niet uit te sluiten.
Voor deze MP (en de VVD) geldt: hoogmoed komt voor de val, (2016).
De toeslagenaffaire (waarbij bijna 30.000 burgers onterecht tot fraudeurs werden bestempeld en tot wanhoop werden gedreven) zou wel eens de nagel aan de doodskist van MP Rutte en de VVD kunnen worden. Morgen zal het blijken.
Alles in dit bericht is gelezen en geaccordeerd, er hoeft na 10 jaar niets teruggenomen te worden. De coronacrisis en de milieu-klimaatcrisis (etc) zullen de polarisatie, de armoede, de versplintering doen toenemen (misschien wordt dit nog aangevuld).
Update 17.03.2021
Verkiezingen vandaag. De VVD met MP Rutte staat op winst. Verbazen zal het niet als dat ook uitkomt. In onzekere tijden zoals deze willen mensen graag een leider die hen bij de hand neemt en hun (eigen)belang verdedigd, dan komen ze bij de VVD, de partij van het welbegrepen eigenbelang en het gecultiveerd egoïsme die moraal als iets voor anderen ziet. “De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe behoeften dat iemand die bedriegt altijd wel iemand vindt die zich wil laten bedriegen.” (Machiavelli, zie boven). Maar filosofisch gezien krijgt iedere tijd de politici die het verdiend, er is een organische samenhang en wisselwerking tussen bevolking en politiek.
Update 18.03.2021 (10 jaar later)
De uitslag van de verkiezingen volgens de prognoses laten kort samengevat meer verrechtsing, meer versplintering en meer polarisatie zien. 20 jaar 20 tot 30 Kamerzetels populisme sinds Fortuyn. Dat belooft nog wat te worden als de gevolgen van de coronacrisis gaan beginnen.
Update03.04.2021
Een historisch 14 uur durend Kamerdebat. De MP wankelde, maar bleef overeind voor zolang het duurt. Hij is een politieke Houdini met Machiavelli als handboek (ik schreef er 6 jaar geleden over in 2015). Ruim 2 miljoen mensen stemden op de VVD, bijna 2 miljoen op MP Rutte als persoon, 2 miljoen mensen kunnen zich niet vergissen (toch?).
Niet dat het zin heeft er iets over te schrijven, maar een opvallende verdediging van de MP van de VVD staat op NOS website: ‘Ze erkennen dat er fouten zijn gemaakt. Maar “waar het om gaat is dat de intenties oprecht zijn…”Goede bedoelingen zijn echter niet genoeg, niet in de politiek, niet in het leven zelf. Er komen 2 parlementaire enquêtes aan (Gronings gas en toeslagen), de woningnood is structureel (door stikstofbeleid kan er minder gebouwd worden, er zijn meer daklozen, mensen zonder huis, starters en eenpersoonshuishoudens zitten klem ed.), de arbeid is geflexibiliseerd, de lonen zijn laag gehouden, alle maatschappelijke sectoren zijn ontevreden, een paar jaar geleden was 130 kilometer rijden het streven ongeacht de gevolgen voor het milieu, de BTW is op de eerste levensbehoeften is 2x verhoogd enzovoort De VVD regeerde bijna 11 jaar. Moet er nog meer gezegd worden?
Zoals te verwachten was hebben veel mensen geen onderscheid gemaakt tussen MP Rutte en de coronacrisis en 10 jaar VVD beleid. Want je moet er niet aan denken dat zijn voorganger MP was geweest in de coronacrisis (toch?).
2 miljoen mensen kunnen zich niet vergissen (toch?).
Politicus Rutte werd geïnterviewd bij Nieuwsuur, conclusie: hij komt er weer mee weg, ondanks de goede interviewer. Zoals boven gezegd (en in Een interview met de MP (Kort verhaal)) er is geen journalist die hem aankan. Deze persoon werkt vanuit het brein, de intelligentie, die iedere situatie in zijn eigen voordeel weet te pareren en om te buigen. Dit kunnen niet veel mensen, alleen uitzonderlijke staatslieden (Churchill, Brandt), maar hij zal nooit een staatsman worden, daarvoor is hij teveel kruidenier en boekhouder, teveel poldermodel.
Absurditeit komt naar voren in de politiek van vandaag, de voortgang van de kabinetsformatie hangt nu af van Pieter Omtzigt van het CDA die deed wat een kamerlid moet doen: de regering controleren. Dit wordt als ongewenst gezien vanuit de macht (het kwam toevallig naar buiten door een foto waarop een tekst te lezen was). Hij zit ziek thuis, politicus Rutte wil met hem spreken, want zonder CDA geen regering. Ze weten niet meer hoe het verder moet, dit is mijn ‘Het is een democratie in crisis’ en ‘Nederland is een onregeerbaar land’ uit 2016 in De Boze Burger en het ‘populisme’ De door politicus Rutte beloofde nieuwe aanpak is een ongeïnspireerde pleister op de wonde (burger moet meer te zeggen krijgen), hij zal niet ‘alles anders gaan doen’ en is bovendien ‘trots’ op 10 jaar regeren: er zijn meerdere crises: wooncrisis (door de verhuurdersheffing en verkoop sociale huur lees Dossier Woningnood), klimaatcrisis (economische groei met consumeren en produceren als doel), flexibilisering van het werk, de stiksofcrisis en de uit de hand gelopen agrarische sector (alles voor de export) enzovoort enzovoort. Daar kan men niet trots op zijn. Het is een klucht geworden. Dat komt ervan als na Fortuyn er 20 jaar lang 20 tot 30 zetels ‘populisme’ is waar niets mee gedaan wordt en er vanuit achterkamertjes geregeerd wordt, inclusief de vakbonden met het ‘polderen’.
Overal in al die achterkamertjes zitten ze nu te delibereren, hoe moet het nu verder, hoe blijf ik aan de macht, kun je niet dit zeggen morgen in het debat of beter dat zeggen. Al die goedbetaalde adviseurs en spindoctors die bespreken hoe de massa te bespelen.
Ik zeg nog steeds: Hoogmoed komt voor de val.
De huidige politiek gaat uit van macht, het is echter veel moeilijker politiek te bedrijven met gezag. Gezag kan een politicus opbouwen, dat duurt jaren en velen willen het, weinigen zullen er in slagen.
(Misschien wordt dit bericht aangevuld).
Update 16.07.2021
Nieuw geformuleerd: ‘Het verschil tussen macht en gezag is dat macht is gebaseerd op kracht en gezag op argumenten en moraliteit. Macht roept spanningen op. Gezag moet worden opgebouwd en kan lang aanhouden terwijl macht even snel vergaat zoals een bos bloemen in een vaas’.
‘Als er 1 ideologie gefaald heeft in afgelopen decennia is het wel het liberalisme (in Nederland VVD, Rutte, Dijkhoff ea maar ook internationaal) met zijn gecultiveerde egoïsme, eigen verantwoordelijkheid en de vrije markt die alles beter zou doen’.
(Misschien wordt dit bericht aangevuld).
Update 12.08.2021
Als je bij de VVD jarenlang goed hebt gefunctioneerd en altijd trouw bent geweest aan de leider en het partijprogramma hebt verdedigd, vooral op radio en tv (Goedemorgen Nederland), ja, dan wordt je beloond met een hogere functie zoals minister, staatssecretaris of iets anders.
De vaste positie van MP Rutte binnen zijn partij doet denken aan die van Trump en zijn Republikeinse Partij: ze laten hem niet vallen, wat hij ook doet.
Update 29.08.2021
DMP Rutte (demissionair, maar regeert gewoon door) gaat binnenkort een nieuw plan lanceren om extra huizen te bouwen voor statushouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning) net zo als zijn voorgangers MP Lubbers in de jaren 1980, MP Kok in de jaren 1990 en MP Balkenende in het eerste decennium van deze eeuw om zo het populisme de wind uit de zeilen te nemen, want het is niet gewenst dat autochtone Nederlanders in een tijd van woningnood en wooncrisis nóg langer op een woning moeten wachten en om solidariteit te vragen aan mensen die het in de maatschappij al moeilijk hebben (door de pandemie verergerd). Door de crisis in Afghanistan komen er momenteel veel nieuwe vluchtelingen bij, er worden nieuwe opvanglocaties gebouwd. Door gebrek aan doorstroming naar huizen blijven statushouder (momenteel 11.000 mensen) lang in volle asielcentra wonen en gemeenten kunnen niet meer doen door de woningnood, want er zijn ook veel andere mensen met urgentie.
De populistische partijen hebben sinds Fortuyn (20 jaar) 20 tot 30 Kamerzetels. De schuld van de woningnood wordt door hen bij immigratie gelegd (waar veel over te zeggen is, in Dossier Migratie/Immigratie schreef ik er over, dit begon al in de jaren 1980) en niet bij het hele liberaal-kapitalistische naoorlogse woningbouwbeleid waar het echte probleem ligt.
Een nieuwe regering is op komst. Veel ambitieuze plannen, maar fundamentele verhoudingen en uitgangspunten blijven hetzelfde dus al de in de afgelopen 11 jaar (niet toevallig het begin van dit bericht toen MP Rutte ontkende dat er in Nederland armoede was terwijl dat bewezen door het CBS wel zo is) ontstane en veroorzaakte crises door het VVD/MP Rutte beleid zullen voortduren: de wooncrisis, de stiksofcrisis, de klimaatcrisis, de grote welvaartsverschillen enzovoort, enzovoort. De MP zelf is nog steeds ‘trots’ op zijn prestaties en zei dat ‘er ook veel dingen goed gegaan zijn‘ toen hij kritisch bevraagd werd (een ietwat kinderlijke verdediging).
Interessant is dat MP Rutte (1967), eindelijk na 11 jaar, zijn intellectuele meerdere gaat tegenkomen in de politiek in het algemeen en in de regering in het bijzonder in de persoon van Robbert Dijkgraaf (1960) die directeur van een van de meest gerespecteerde universiteiten in de VS was (Pinceton), een aimabel man die zachtmoedig overkomt (gaat onderwijs, cultuur en wetenschap doen voor D66). Dijkgraaf zal het echter toch moeilijk krijgen tegenover Rutte die in het grootste deel van zijn leven in de politiek werkte, helemaal niets anders in het leven heeft en dus natuurlijk alle politieke trucs kent, dat heeft hij laten zien met zijn selectieve geheugen dat alles onthoud wat nuttig is en alles vergeet (‘verkeerd herinneren’) dat niet van pas komt. Dit zijn de mensen die van het politieke schaakspel houden en de VVD wil hem daarom ook niet kwijt ongeacht wat hij doet. (Het niet zo bekende gezegde is ‘wie nooit liegt hoeft ook weinig te onthouden’, ik voeg daar aan toe dat als je veel liegt veel moet onthouden en dus heel intelligent moet zijn, want je moet precies onthouden wat je gezegd hebt en tegen wie).
Update 21.02.2022
We mogen wel uitkijken dat de coronapandemie 11 jaar VVD-Rutte beleid niet gaat verhullen: wooncrisis, stikstofcrisis, vertrouwenscrisis, toename flexwerk, laag houden minimumloon, problemen in de jeugdzorg (wachtlijsten), asielcrisis (er zijn geen woningen voor statushouders waardoor de opvangcentra vol zijn) (et cetera).
Niet uit bovenstaand bericht wordt verwijderd of aangepast.
Update 18.03.2022
We mogen wel uitkijken dat de coronapandemie en de vluchtelingencrisis 12 jaar VVD-Rutte beleid niet gaat verhullen: de wooncrisis/woningnood, de stikstofcrisis, de vertrouwenscrisis, afname vertrouwen in de politiek zelf (50% opkomst van kiezers, de helft blijft thuis), toename flexcontracten, laag houden van minimumloon, problemen in de jeugdzorg (wachtlijsten), asielcrisis (er zijn geen woningen voor statushouders waardoor de opvangcentra vol zijn) (et cetera). Bij de VVD zijn ze het stadium van gevoelig zijn voor kritiek al jaren voorbij, het maakt ze niet uit zolang ze maar de grootste partij zijn, simpel machtsdenken. Maar zoals eerder gezegd is macht iets anders dan gezag, macht is eenvoudig, gezag en respect moet je verdienen en is maar voor heel weinigen weggelegd…..
Update 13.05.2022
Je moet de tijd ‘lezen’. Zelden zal een partij en haar leider zo’n antipathie hebben opwekt als de VVD met MP Rutte. Ze mogen wel uitkijken dat de onvrede niet uit de hand loopt.
Update 28.07.2022
Het land staat in brand (letterlijk langs en op de snelwegen door de boeren ‘protesten’. In de jaren 1980 werd het leger ingezet tegen demonstranten, de krakers, er was toen woningnood, dezelfde woningnood als heden). Alle crises die in de afgelopen jaren zijn ontstaan zijn samengekomen, beïnvloeden elkaar en versterken elkaar tot een giftige cocktail: stikstofcrisis, natuurcrisis (verlies biodiversiteit) wooncrisis, vluchtelingencrisis (geen huizen voor statushouders = volle aanmeldcentra), klimaatcrisis, Schipholcrisis ea. Maar ook crisis in de jeugdzorg, de gezondheidszorg, eigenlijk overal is er crisis. De croronapandemie en de oorlog in Oekraïne spelen weliswaar een rol, maar kunnen geen excuus zijn.
Ondertussen maakt minister-president en VVD leider Mark Rutte zich op voor het jubileum van langst zittende minister-president dat tot nu toe in handen was van MP Lubbers (CDA 1982-1994)…..Overigens zegt het langst zittende MP meer over de Nederlandse bevolking dan over de MP zelf, want de persoon is uiteindelijk toch een pragmatisch bestuurder die flexibel en intelligent met de tijdgeest meegaat, maar de VVD is nog steeds de grootste partij van het land. Nederland is in diepste wezen een conservatief land, dit stamt al uit de VOC tijd: de koopman en de dominee gaan hand in hand om handel te drijven (Max Weber/kapitalisme/calvinisme) en de hele wereld over te gaan, BID EN WERK en de VOC mentaliteit (Balkenende), het is nooit veranderd.
Update 01.08.2022
Bij de VVD weten ze momenteel het beste wat machtspolitiek is, beter dan andere partijen, ‘We rule this country’. (CDA had deze mentaliteit vroeger: Lubbers (MP 1982-1994, de langst zittende tot morgen). Klaas Dijkhoff (toen 37 jaar jong) zei in 2018 op het VVD voorjaarscongres: “We hebben strijd gevoerd. Nu zijn we de dominante stroming. We hebben gewonnen”. Vroeg mij wel af of de MP lid is geweest van een corps…waar al die maniertjes worden aangeleerd die later woorden gebruikt (en ze komen elkaar later in de maatschappij telkens tegen en doen wat voor elkaar (wederdienst).
Update 24.01.2023 (12 jaar later)
Cultuursociologisch gezien heeft liberalisme in de vorm van liberaal-kapitalisme-neoliberalisme afgedaan als ideologie en gefaald. Het huidige tijdperk met multiple crises laat dat zien. De vrije markt met haar individualisme en ‘gecultiveerde eigenbelang’ (geschreven in 1992) dat door overheden wordt ondersteund, is niet adequaat. Er is woningnood (onoplosbaar, men spiegelt illusies voor van een oplossing over 7 jaar in 2030), werkonzekerheid (tijdelijk minder door krapte op de arbeidsmarkt, voor het eerst in tijden hebben werkers macht), onbeheersbare migratiebewegingen (ik schreef erover in 2015 in Het Einde van het Kapitalisme) met de asielcrisis als gevolg (men spiegelt oplossingen voor die er niet zijn), jongeren (de toekomst) zijn pessimistisch over de toekomst (de jeugdzorg is slecht), de klimaat-milieucrisis is diep en ernstig (economische groei zonder milieu en natuur er bij te betrekken heeft tot de huidige situatie geleid: van crisis naar crisis, van klimaatramp naar klimaatramp). De armoede (waarmee dit artikel begon in 2011) is toegenomen, de rijken zijn rijker geworden (ondanks de crises, er is vermogensongelijkheid en inkomensongelijkheid (dit wordt altijd ontkend door de VVD), de armen armer. Rijken wonen aan de rand van de steden en in de buitengebieden, armoede is in de steden. Er zijn meer voedselbanken (die de vraag niet aankunnen). (ea).
Liberalisme met democratie als enig overgebleven staatsvorm waar Fukuyama over schreef (1992) en waar ieder land zich toe zou bekeren (na de terechte val van het communisme) was een wensdroom. Ik zag het in 1992 (maar sprak mijzelf wel tegen). Rusland en andere landen laten zien dat er altijd machthebbers zullen zijn die lak aan democratie hebben. Maar ook democratieën staan onder druk, dat laat de Verenigde Staten van Amerika zien waar een president eigenhandig een staatsgreep wilde plegen (die mislukte). Toch wil hij het opnieuw proberen, terwijl hij een rancuneus warhoofd is en veel aanhang heeft. Dit is de ‘voorbeeld democratie’ voor de wereld. (in Dossier Amerika (VS) meer).
Daar tegenovergesteld zeg ik dat we van individueel belang naar sociaal-gemeenschappelijk belang zullen gaan met meer rechtvaardigheid. De tegenkrachten zijn echter heel groot. De mensen die dit betreft houden hun mond (zij hebben wat te verliezen) en bij anderen zien we machteloze verontwaardiging die zich uit in (veel) goede tv programma’s, goede artikelen en nutteloze sociale media activiteit die allemaal niets zullen veranderen. Bovendien reageren mensen de schier onoplosbare kluwe van problemen inmiddels op elkaar af op de sociale media en dat is triest. Ook het populisme is hier voor een deel uit te verklaren (lees De Boze Burger en het populisme).
Update 31.01.2023
Ondertussen komt de VVD met een heel oud verstoft angstbeeld over links, ze weten niets beter meer te verzinnen. De VVD = MP Rutte inmiddels zijn ze de schaamte voorbij en hebben bovendien geen eergevoel. Ze laten zich alles zeggen, van ene belediging naar de volgende, het maakt ze niets uit, alles voor de macht. Dat we naar Provinciale verkiezingen gaan is blijkbaar niet helder, dit gaat om provinciaal bestuur (en later de Eerste Kamer).
Update 18.02.2023
Mijn analyse van jaren geleden staat vandaag in de Volkskrant: de MP (Rutte) heeft inmiddels een presidentiele aanpak (volgens politicologen). Hij reist de wereld over en bemoeit zich overal mee. Op een foto is hij te zien voor ca 30 journalisten die allemaal naar hem luisteren. In Nederland is echter al jaren sprake van door zijn partij veroorzaakte multiple crises (woningnood, stikstof, asielcrisis, jeugdzorg, basisbeurs enzovoort). Hij is een overschatte politicus, welswaar hoogbegaafd, maar hij bediend zijn eigen achterban (telefoonnummers van ondernemers in zijn mobieltje, ze kennen elkaar allemaal van vroeger, de studietijd en het bedrijfsleven).
Wat ook opvalt is dat we van deze persoon in 12 jaar niets hebben gehoord met enige diepgang, een gedachte, een overpeinzing (alleen iets met een ‘vaasje’). Verder kenmerkt hij zich door het ieder jaar hebben van een andere mening. Bekend is zijn opvatting (2015) dat Italië (dat aan de buitengrens van de EU ligt waar al die vluchtelingen naartoe gaan (en Spanje, Griekenland) het vluchtelingenprobleem zelf moest oplossen (daardoor is dat populisme zo toegenomen), nu is hij voor meer hulp uit de EU. Beter is mijn analyse in 1992 toen ik de huidige vluchtelingencrisis zag aankomen en schreef dat Afrika economisch ontwikkeld moest worden en migratie moest worden tegengegaan. Dat is 31 jaar geleden….
Macht is macht, maar GEZAG moet men verdienen door jarenlang goed beleid. Alle politici streven naar gezag, maar de meesten zullen het nooit bereiken. Ze willen allemaal graag een Winston Churchill (vastberaden tijdens WO2), Willy Brandt (Duits politicus) of Robert Schuman (oprichter EU) zijn, maar ze zullen slechts kruideniers en boekhouders blijven.
Update 04.06.2023
De VVD heeft een congres, de kritiek op MP Rutte komt nu ook uit eigen gelederen. Wat ze nog niet begrijpen is dat ze een probleem hebben als hij gaat terugtreden, dan valt de partij in een diep zwart gat. Rutte heeft 20 jaar lang alle energie naar zich toegetrokken, binnen en buiten zijn partij, voor anderen was geen plaats.
Update 10.07.2023 (13 jaar later)
Eigenhandig forceerde MP Rutte een kabinetscrisis (hoewel de asielproblematiek een harde, maar geheel andere, aanpak vergt, lees Dossier Vluchtelingen). Een staaltje botte machtspolitiek, wat we niet vaak zien in Nederland (in het buitenland wel, bijvoorbeeld Orban in Hongarije en in Polen (rechters zelf benoemen ed.). Zijn partij de VVD staat vierkant achter hem, want ze zijn tevreden met hem en ze hebben niemand anders. Het begint bij meer mensen te dagen dat schijn bedriegt, wat Machiavelli zegt, een politicus moet in de eerste plaats een beeld van betrouwbaarheid uitstralen. Dat heeft de MP altijd gehad, hij komt sympathiek over, ziet er fris uit (eet een appel op de fiets) en spreekt makkelijk.
Er is psychologie voor nodig om iemand te ontleden: wat is iemands persoonlijk profiel, achtergrond, karakter en dergelijke. Dat de MP hoogbegaafd is schreef ik eerder, maar bij hoogbegaafdheid liggen hoogmoed en arrogantie op de loer. De politicus denkt dat hij alles aankan. Tot het moment van de waarheid. Iedereen komt in het leven een keer een MEESTER tegen. We zullen vandaag zien hoe dit gaat eindigen.
10.30 uur.We zijn na 13 jaar verlost van een politieke kwelgeest die met zijn liberaal-kapitalistische-neoliberale partij zorgde voor multiple crises: meer armoede (zie boven 2011), woningnood, asielproblematiek, toeslagenschandaal, Gronings gas kwestie, enzovoort enzovoort, bovendien voor populisme (maakt de politiek ruim 20 jaar onwerkbaar), polarisatie en versplintering. Over 10 jaar begrijpen mensen het pas.
Zelfs de aankondiging van zijn terugtreden uit de politiek (VOOR het debat) is strategie, hij ‘deed alles voor het land’, de weg is nu vrij voor een hoge internationale functie (EU, NAVO, VN ed.).
NB. Bij mij gaat het niet om politiek, het gaat om intellectuele zuiverheid en de kracht van argumenten.
Update 06.09.2023
Zelden zoveel verandering in de politiek gezien als afgelopen tijd. Een generatiewisseling na verkiezingen KAN een verbetering zijn, maar het is niet zeker. De maatschappij, de wereld, is op drift geraakt en drijft als een ijsbeer op een losgeraakte ijsschots de zee op….
Update 21.09.2023
Een interview met de MP in de Volkrant laat zien dat er parallele analyses zijn over de stand van het land, want het meeste gaat goed in NL volgens de MP.
Wat MP Rutte en zijn partij de VVD achterlaten na 13 jaar: een wooncrisis (400.000 woningen te kort, de bouw neemt af), een asielopvangcrisis (de opvang is vol, er zijn geen huizen voor statushouders), een stiksofcrisis (agrarische sector op ‘industriële’ wijze als beleid), een bestuurscrisis (vertrouwen in politiek en bestuur is gedaald, veel mensen zijn pessimistisch), armoede is toegenomen, een verdubbeling van het aantal daklozen (ook door wooncrisis), klimaatcrisis (decennia ontkennen van klimaatprobleem, economische groei zonder de impact op klimaat/natuur/milieu/gezondheid mee te nemen), flexibilsering van werk als beleid, laag houden van minimumloon (na 2016, 10% erbij bij een laag loon is verwaarloosbaar), de zorgsector wordt door investeerders overgenomen (niet mijn deskundigheid), ouderenzorg, onderwijs, personeelstekort (‘vergrijzing‘ was 30 jaar geleden al te voorzien in de bevolkingspiramide), de politiek na 2014 tegenover Rusland (ze hebben allemaal hun ‘Chamberlain-Appeasement moment gehad).
De ‘Puinhopen van Paars’ (Pim Fortuyn na 8 jaar VVD/PvdA/D66, 1994-2002), zijn klein vergeleken met de huidige situatie.
Update 28.10.2023
MP Rutte (demissionair) heeft vandaag gezegd dat hij TE LANG is aangebleven. Typerend, zijn opvolger had dit al eerder gezegd, wat kan men dan het beste doen als je toch gaat vertrekken: beamen. We zullen deze MP vooral herinneren op de momenten dat het NIET over politiek ging (want dat deed hij goed). Tevens liet hij weten toch een internationale functie te willen en geen leraar te worden. Typerend, ieder jaar wat anders zeggen. Momenteel is het belangrijkste in Nederland bij de komende verkiezingen dat zijn partij de VVD niet meer de grootste wordt en haar macht wordt gebroken (het CDA waar ze vroeger ook altijd zeiden ‘we run this country‘ (Lubbers jaren 1980) heeft haar eigen graf al gegraven. De vernieuwing moet komen van de partij van Pieter Omtzigt (NSC) die heeft laten zien de intelligentie te hebben voor een andere aanpak. Het is weliswaar een middenpartij, maar meer zit er in Nederland, een door en door conservatief land, niet in.
Update 29.11.2023
Lees De Boze Burger en het populisme voor een analyse na de verkiezingen november 2023. De VVD met MP Rutte verloor weer, ze verliezen sinds 2012: 2012 41 zetels, 2017 33 zetels, 2021 34, nu 24, hier zwijgen ze liever over, want ze bleven de grootste partij tot deze verkiezingen. Rutte heeft met zijn machtspolitiek het land 13 jaar gegijzeld doordat ze wel altijd de grootste partij bleven. De VVD laat een ongekende puinhoop achter, van vergeten bonnetjes tot Gronings gas tot uithuisplaatsing van kinderen door de toeslagenkwestie. Enzovoort.
Update 28.01.2024 (13 jaar later)
Een VVD congres, ze weten niet meer hoe het verder moet. Gisteren gaf ik 5 euro aan de dakloze man die ik vorig jaar fotografeerde. (zelf heb ik ook geen geld, maar wel meer dan een dakloze). Grote welvaartsverschillen blijven in NL buiten discussie, men accepteert bij de VVD armoede zoals in 2010 al geconstateerd (zie boven). Elders op dit blog de constatering dat de maatschappelijke onvrede bij de verkeerde partij is terechtgekomen, we zullen er nog jaren mee bezig zijn.
Update 07.02.2024
De balans: 13 jaar VVD/Rutte beleid:
Kinderen uit huis geplaatst door toeslagenschandaal, mensen werden onterecht beticht van fraude en kwamen in de schulden, kinderen konden niet meer thuis blijven wonen, het ergste dat een kind kan overkomen. 60.000 kinderen. Ex minister Henk Kamp staat nog achter het hele beleid. Hij werd erelid van de VVD.
Mensen wonen in verzakte huizen in Groningen, NA de aardbevingen werd de gaskraan opengedraaid vanwege het geld dat nodig was na de economische crisis van 2008. 100.000 getroffenen (die nu nog bezig zijn met schadeherstel van huizen).
Migratiecrisis: asiel: er is te weinig opvangcapaciteit en er zijn geen woningen voor statushouders, hierdoor nog vollere opvang en mensen sliepen buiten bij Ter Apel
Migratiecrisis: arbeidsmigranten, het zijn er 800.000, huisjesmelkers kopen huizen en onttrekken zo woningen aan de krappe woningmarkt.
Stikstofcrisis, de natuur (biodiversiteit) staat onder druk door alle economische bedrijvigheid: industrie, landbouw en veeteelt, verkeer, bouw etc. Alles tegelijk kan niet, lees ook: Economisch beleid in Nederland
Jongeren zijn depressief, de wachtlijsten voor jeugdzorg zijn lang (soms 1 jaar wachten op een gesprek)
De woningnood is structureel, beloften worden niet waargemaakt. (Dossier Woningnood
Enzovoort.
Conclusie: het is net als in het bedrijfsleven, iemand die het werk niet goed doet krijgt nooit promotienaar een hoge internationale functie.
Update 02.09.2024
Bovenstaande resulteerde in brede matschappelijke onvrede die in verkiezingen tot uiting kwam, eerst de BBB en in november 2023 de grote winst voor de PVV. Wat de hieruit voortgekomen regering gaat doen is afwachten, de ontstane problematieken zijn te groot om snel op te lossen. Er worden nu boeken en documentaires over ex-politicus Rutte gemaakt.
De VVD en ex-politicus Rutte zijn momenteel de enigen die denken dat het land na 13 jaar hoofdverantwoordelijk voor beleid in goede orde is overgedragen. Het afscheidsfeest van de ex-MP kostte 150.000 euro waar 30.000 normaal is.
Update 06.01.2025 (14 jaar later)
Het kerstreces voor politici is volgende week voorbij. Armoede neemt toe (veel bedelaars op straat in de steden), woningnood is extreem (gemiddelde koopsom bijna 5 ton (meer dan een miljoen in guldens), vergeefse pogingen polarisatie tegen te gaan, etc. We moeten naar een geheel andere aanpak met hoge belastingen voor vermogenden, minder consumptie, meer woningbouw, meer openbaar vervoer in plaats van particulier vervoer, beperken immigratie (arbeidsmigratie en asielmigratie) en dergelijke.
Update 04.07.2025
De nieuwe partijleider van de VVD overtreft de vorige in opportunisme. Ondertussen slepen alle crises zich voort: stikstof, migratie, biodiversiteit. Omdat na decennia de migratie problematiek een onontwarbare kluwe, een Gordiaanse Knoop van ‘Schengen’ (open grenzen voor handel en goedkope werkers) en ‘Dublin’ (eerste asielaanvraag, verdeling over Europa) en de VN/EU vluchtelingen verdragen is geworden is symptoomaanpak het gevolg (hulp aan illegalen strafbaar, statushouders geen voorrang bij sociale huur). Op 29 oktober zijn verkiezingen en NL staat op een kruispunt van rechts-populistische politiek (met Hongaarse/AfD toestanden) of op een niet-xenofobe wijze de hele migratie kwestie opnieuw bezien.
Update 25.08.2025
De maatschappij zit op een hellend vlak (naar beneden). Hypes en hysterie laten het dagelijkse patroon zien. Verbazen doet het niet, lees bovenstaande tekst vanaf 2011.
De VVD staat op flink verlies in de peilingen.
Update 31.10.2025
Uit 2023:
“Lees De Boze Burger en het populisme voor een analyse na de verkiezingen november 2023. De VVD met MP Rutte verloor weer, ze verliezen sinds 2012: 2012 41 zetels, 2017 33 zetels, 2021 34, nu 24, hier zwijgen ze liever over, want ze bleven de grootste partij tot deze verkiezingen. Rutte heeft met zijn machtspolitiek het land 13 jaar gegijzeld doordat ze wel altijd de grootste partij bleven. De VVD laat een ongekende puinhoop achter, van vergeten bonnetjes tot Gronings gas tot uithuisplaatsing van kinderen door de toeslagenkwestie. Enzovoort”
De VVD verliest weer, (min 2) tot 22 Kamerzetels met Yesilgoz (niet meer de grootste partij).
Vanaf 2012 gerekend is de VVD gehalveerd.
Rechts-populisme neemt toe, links verliest. 25 jaar na Fortuyn 20 tot 30 Kamerzetels, nu boven de 40 Kamerzetels. Vol met warhoofden (reptielendenkers), klimaatverandering ontkenners en dieners van het eigenbelang.
Nederland is als natie rechts-conservatief, het zit in de volksaard vanaf de VOC tijd 500 jaar geleden.
Update 07.12.2025
Pokeren in de politiek, dat is de huidige VVD opstelling. De fractievoorzitter is een vrouwelijke Rutte, intelligent en carrière jager. Jarenlang om 07.00 uur in de tv studio in Hilversum het VVD verhaal van Rutte uitdragen en beloond worden met promotie. Zij heeft persoonlijk het adagium van partijgenoot Rutte waargemaakt: mensen moeten zich ‘invechten’ (met name burgers met een buitenlandse afkomst). Dat zorgt voor de verharding op alle gebieden in de maatschappij. Helaas, niets meer tegen te doen.
Een uit de jaren 1990 stammende analyse (van mij) was dat we een Babylonische spraakverwarring krijgen, mensen zullen elkaar niet meer begrijpen en samenlevingen zullen uiteenvallen. De Babylonische spraakverwarring komt uit de Bijbel (Genesis 11). Mensen wilden een toren tot in de hemel bouwen, maar God zag dit als hoogmoed en strafte de mensen, die tot dan toe 1 taal spraken, door ze verschillende talen te laten spreken zodat ze elkaar niet meer begrepen en de bouw van de toren werd gestopt. (Schilder Pieter Bruegel de Oude maakte er een buitengewoon schilderij over (2 versies) in 1563). Kapitalisme is de menselijke hoogmoed van de afgelopen 250 jaar. Kapitalisme is de Toren van Babel, iedereen weet waar het eindigde. Een louter door winst gedreven systeem kan niet functioneren, zorgt voor sociale uitbuiting en armoede (Karl Marx zag het al in 1848, maar zijn alternatief het communisme werkte niet) en ecologische vernietiging. (NB. ben zelf niet religieus).
De mensheid zit momenteel in een diepgaand proces van ontnuchtering waarvan de loop niet bekend is. IEDERE dag zien we nu de gevolgen van uitbuiting en klimaatverandering. Ook de verantwoordelijken weten geen oplossingen meer. We zullen geheel nieuwe uitgangspunten voor maatschappij inrichting moeten vinden die veel verder reiken dan alledaagse politiek. Centraal staat de analyse dat als men lang, decennialang, het verkeerde doet alles uiteindelijk tegelijk gebeurt. (Lees ook als er tijd voor is Het Einde van het Kapitalisme uit 2015).
De Babylonische spraakverwarring is er op vele gebieden in politiek en economie in deze tijd, in toenemende mate. Iedere dag zien we voorbeelden. Oorzaken en gevolgen worden omgedraaid en nog eens omgedraaid zodat ieder verband vervaagd. Wetenschap en media worden gewantrouwd. Het overstelpende aanbod van nieuws doet geen goed. (Mediasocioloog Neil Postman schreef er over in de jaren 1980 in zijn boek ‘We amuseren ons kapot’). Nieuws is handelswaar geworden waar geld mee kan worden verdiend.
Ook het multiculturalisme zorgt voor verwarring, een heikel onderwerp (en taboeonderwerp (vanaf de jaren 1980) dat door rechts-populisme gebruikt/misbruikt wordt om verwerpelijke ideeën te ventileren. 100 jaar geleden waren er 2 miljard wereldbewoners, heden ten dage bijna 8 miljard. De wereld is een ‘Global Village’ geworden (Marshall McLuhan in de jaren 1960), een groot dorp (en TwitterX is de dorpspomp). Mensen reizen (scheep- en luchtvaart) de hele wereld over voor hun plezier (toerisme) en voor werk (gastarbeiders, arbeidsmigranten) en als vluchteling en ontheemde uit armoede of door klimaatverandering (droogte).
Migratie is er altijd geweest, maar het is exponentieel toegenomen (er zijn meer 100 miljoen vluchtelingen). Het is voor velen de gedachte en de wens dat alle mensen elkaar respecteren en begrijpen, maar dat is een illusie, culturen verschillen. Mensen voelen zich vervreemd in hun eigen land en wijk, maar beleidmakers in politiek en economie drukken hun aanpak door, verschuilen zich achter internationale verdragen (VN vluchtelingenverdrag) en economische samenwerkingsverbanden (EU verdrag van Schengen) (‘Er is geen alternatief’), bovendien werd en wordt kritiek in de rechts-extreme/xenofobe hoek gedrukt. Dit alles is een van de oorzaken voor de huidige ruk naar rechts (internationaal), samen met sociaaleconomische factoren (angst voor sociale neergang).
Een kort voorbeeld. Het broeikasverschijnsel en klimaatverandering zijn sinds de jaren 1970 bekend (oorspronkelijk 100 jaar bekend in wetenschap), lange tijd is ontkend dat er een verband is tussen het gebruik van fossiele brandstoffen en klimaatverandering. In de eerste plaats ontkenden bedrijven het, want dat zou hun zakenmodel schaden. In deze tijd komt nu alles tegelijk, klimaatrampen en extreem weer. De gemiddelde mens begrijpt hier niets meer van en gaat klimaatverandering ontkennen (‘Het klimaat veranderd altijd’) en discussies ontaarden.
Kunstmatige intelligentie heeft een geheel nieuwe dimensie aan de Babylonische spraakverwarring toegevoegd. Wat is waar, wat is niet waar, dit is elkaar niet meer begrijpen. (Lees als er tijd voor is Dossier Kunstmatige Intelligentie (AI)
Update 15.06.2025 (2 jaar later)
De spraakverwarring van Babylon neemt angstwekkende vormen aan, op ieder maatschappelijk gebeid, nationaal en internationaal. De regering in Nederland viel, verkiezingen over ruim 4 maanden. De argumenten buitelen nu al over elkaar heen. MIGRATIE in totaliteit (arbeidsmigranten, kennismigranten, asielzoekers, studiemigranten) verdeeld de maatschappij al 40 jaar, maar alles loopt nu door elkaar heen.
Internationaal is de verdeeldheid niet meer te overzien, de president van de VS heeft iedere dag een andere politieke aanpak. China wil een grootmacht worden. Rusland speelt een achterhoedegevecht (ze zijn economisch zwak, een oorlogsindustrie brengt geen vooruitgang). Israël is in gevecht met de geschiedenis zelf (schreef er in 2008 over), een existentiële strijd van een getraumatiseerd land. De wereld is met elkaar verbonden, het is 1 organisme geworden, een voorval, een oorlog heeft direct gevolgen voor de hele wereld. Het individu wacht in angst af wat er gaat gebeuren en klampt zich vast aan de mobiele telefoon als reddingsboei.
Update 25.09.2025
Kapitalisme is de Toren van Babel, iedereen weet waar het eindigde.
Update 17.12.2025
Curieus genoeg is er nieuwe technologie op komst die een directe vertaling van een gesprek per telefoon mogelijk maakt….. iedereen begrijpt elkaar! Is dit niet de hoogmoed die boven beschreven is, kapitalisme is de menselijke hoogmoed waarbij alle mensen dezelfde taal spreken, maar een crisis kan het allemaal teniet doen. Er is een multicrisis op veel gebieden zijnde klimaat, milieuvervuiling, honger, armoede. We weten niet waar dit heengaat, misschien is alles over een paar jaar tot rust gekomen, is de mensheid bij zinnen gekomen is de technologie in staat gebleken het bestaan te verbeteren.
Overigens is de god die in de bijbel beschreven is een heel wrede god, in alle verhalen. Dat blijkt goed uit de vertaling van de bijbel naar gewone taal die een paar jaar geleden is verschenen. Door de gewone taal zijn de verhalen, want dat zijn het, beter te begrijpen. God straft mensen die niet in hem geloven en hem niet gehoorzamen. (Dit is iets voor een andere keer). Over religie schreef ik in 1999 voor de eeuwwisseling in: 2000 A.D.
Update 08.03.2026 (3 jaar later)
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is onafhankelijk en komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding.
(Geschreven in 2015) (Met Updates 2026, 11 jaar later)
The End of Capitalism (English language below)
“Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnood, uitstervende diersoorten (verlies aan biodiversiteit), ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen”. (Geschreven in 2015)
“Bedrijven hebben nu meer macht dan overheden, ze werken wereldwijd, hebben veel geld (voor juristen en fiscalisten) en beter gekwalificeerd personeel in dienst”. (2015)
Geschiedenisles.
2015.In deze tijd van wereldwijde permanente crises met de economische crisis, de vluchtelingencrisis, de klimaatcrisis en de toegenomen sociale onrechtvaardigheid binnen westerse landen, moeten we de ideeëngeschiedenis van de achterliggende economische systemen analyseren en de samenhang tussen de crises zien.
Het dominante huidige economische systeem, het kapitalisme, cultiveert het in de mens inherent aanwezige egoïsme en individualisme.Adam Smith (1723-1790) heeft hiervoor de onderbouwing gegeven (wel met grenzen). De ideeën vanKarl Marx(1818-1883) (en Friedrich Engels) waren een reactie op de uitbuiting die met de industriële revolutie was ontstaan (verkapte slavernij, kinderarbeid ed.) en gingen uit van collectivisme (1848 en 1867). In de praktijk die na de Russische revolutie (1917) is ontstaan werd het collectieve belang opgelegd in de marxistisch-leninistische totalitaire bevelsmaatschappij met kampen en miljoenen doden tot gevolg (ook in China e.a.). Na ruim 70 jaar implodeerde de Sovjet-Unie. Velen dachten dat met het mislukken van het communisme eind jaren 1980 het liberaal-kapitalisme had overwonnen, zoals Fukuyama met zijn Einde van de Geschiedenis. Sindsdien wordt bijna de hele wereld door het vrije markt principe gedreven. We hebben sinds de jaren 1980 Reganomics, Thatcherism en No Nonsence gehad, onderbouwd door o.a. Milton Friedman, Ayn Rand, Alan Greenspan (was een volger, 20 jaar FED). De sociaal-democratie heeft de echt scherpe kanten van het kapitalisme afgeslepen met de verzorgingsstaat in de westerse wereld (uitgezonderd (oa.) de VS met bijna 50 miljoen mensen die voedselbonnen nodig hebben). Maar in de globale wereld die met internet is ontstaan kunnen slimme mensen en bedrijven zich onttrekken aan iedere controle door een overheid. Daardoor zien we ons geconfronteerd met de ontsporingen die Joris Luyendijk goed liet zien in het VPRO programma Tegenlicht en in zijn boek (iemand die bij een bank werkt kijkt 5 minuten vooruit; je kunt iedere dag onverwacht ontslagen worden). Thomas Piketty (1971) heeft aangetoond dat rijkdom steeds meer bij een bepaalde groep terechtkomt en armen armer worden. In 2008 ontstond de ernstigste economische crisis sinds de jaren 1930 en duurde 7 jaar.De verliezers zijn miljoenen werkelozen en de gedepriveerden in achterstandswijken die zich tot misdaad of religieus extremisme wenden en de mensen die de armoede willen ontvluchten en verdrinken in de Middellandse Zee, sinds begin jaren 1990 tienduizenden…..
Het kapitalisme zal ooit als een irrationeel, absurd en onrechtvaardig economisch systeem worden gezien. Dit kan nog decennia duren, misschien een eeuw en dan zal men tot de conclusie komen dat het kapitalisme een verwoestend effect heeft gehad op de mens en de natuur. Op demens vanwege dezelfde analyse van Karl Marx van uitbuiting en onrechtvaardigheid. Op de natuur vanwege de ecologische kortzichtigheid die tot uitdrukking is gekomen in grootschalige aantasting van de natuur en het ecosysteem door energie- en grondstoffengebruik en massaconsumptie.De wereld heeft momenteel ruim 7 miljard bewoners die allemaal dezelfde welvaart en consumptie willen als nu een klein deel van die 7 miljard. De groei van de wereldbevolking gaat door (geschat op 9 tot 11 miljard aan het eind van deze eeuw). Alleen als er energievormen worden gevonden die de aarde niet aantasten, bijvoorbeeld met behulp van zon, wind en water is welvaart van al die miljarden wereldbewoners mogelijk.
Wellicht zijn er revoluties en rampen nodig om tot een nieuw economisch systeem te komen met een mengvorm van egoïsme en altruïsme, eigenbelang en gemeenschappelijk belang. Revoluties, aangezien de mondiale economische en politieke elites hun macht nooit vrijwillig zullen opgeven, de moderne technieken (internet) hebben hen onkwetsbaar gemaakt waardoor ze voor hun kapitaal altijd een vrijhaven vinden. Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnoden, uitstervende diersoorten (verlies aan biodiversiteit), ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen. We moeten daarom zoeken naar een economisch systeem met respect voor de mens en de natuur (inclusief de dieren) en ons niet laten dwingen in de aloude kapitalisme tegenover communisme discussie.
Ik schreef er in 1991 en 1992 over dat we het kapitalisme moesten aanpassen (niet afschaffen):
Wellicht zijn er revoluties en rampen nodig om tot een nieuw economisch systeem te komen met een mengvorm van egoïsme en altruïsme, eigenbelang en gemeenschappelijk belang. Revoluties, aangezien de mondiale economische en politieke elites hun macht nooit vrijwillig zullen opgeven, de moderne technieken hebben hen onkwetsbaar gemaakt waardoor ze voor hun kapitaal altijd een vrijhaven vinden. Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnoden, uitstervende diersoorten, ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen(Zie boven).
De verschillende crisissen spitsen zich toe, de klimaatcrisis en de migratiecrisis in het bijzonder.
In Engeland is er een nieuwe beweging met de alarmerende naam Extinction Rebellion (opstand tegen uitsterving). Vooral jongeren zijn zeer bezorgd over hun toekomst, dat kan ook niet anders, want de berichten en rapporten over de klimaatsverandering zijn verontrustend. Er is nog nooit zoveel CO2 in de atmosfeer geweest als nu en dat vergelijkt men dan met de periode voor er mensen op aarde waren (eigenlijk pre-industrieel). Tevens gaat de stijging door ondanks de doelstellingen. Het kan vanaf nu weer honderden jaren duren voordat de hoeveelheid CO2 weer gaat afnemen (de mens heeft ca 250 jaar lang de CO2 doen toenemen door het stoken van fossiele brandstoffen (kolen/olie/gas), er is uitgerekend dat dit 300 miljard ton is). Sommige mensen denken dat het klimaat een soort knop heeft, zoiets als een elektriciteitsschakelaar die je even kunt omzetten en dan stopt de opwarming van de aardatmosfeer. De gemiddelde temperatuur kan in de toekomst 3 graden hoger zijn en de zeespiegel 10 meter hoger….in de slechte scenario’s. Hoe snel dat zal gaan is onbekend, maar als men bedenkt dat een kind dat vandaag wordt geboren aan het eind van deze eeuw 80 jaar oud zal zijn en de klimaatmodellen ook van zo’n termijn uitgaan, moet er toch wel snel duidelijkheid komen of de milieumaatregelen wel snel genoeg gaan. Dit jaar zijn er veel weerextremen geweest met onder andere door droogte veroorzaakte bosbranden. Nederland beleeft een zeldzaam droog jaar met weinig neerslag en problemen voor de landbouw. (zie Dossier Broeikaseffect (CO2) (Met Updates).
We hebben naast klimaatvluchtelingen(mensen die vanwege de zeespiegelstijging hun eilanden moeten verlaten in de oceanen) nu ook klimaatrellen (grootschalige rellen in Parijs tegen verhogingen van de brandstofprijzen, deze worden in het kader van het klimaat opgelegd. De betogers dragen gele hesjes. Ook in België zijn er rellen). In Nederland zal de energietransitie (overschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energie) tot stijging van de kosten leiden en dat doet men door energieheffingen. Deze werken denivellerend, de welvaartsverschillen zullen toenemen tussen mensen die geld hebben en mensen die niet voldoende geld hebben voor een normaal bestaan. Dat kan natuurlijk niet. (zie het Energie en grondstoffen quotum).
De migratiecrisis is gaande. Opvallend is de vluchtelingenstroom in Midden Amerika met economische vluchtelingen die naar de VS lopen (…..). Ze komen allemaal uit de landen die in het verleden door de VS zijn gesteund door rechtse dictators in het zadel te helpen en te houden. Ze willen een beter leven in de VS, maar president Trump heeft gedreigd op de mensen (ongewapende burgers) te schieten. In Afrika worden de vluchtelingen/migranten nu tegengehouden met westers geld. De buitengrens van Europa ligt nu in Afrika zelf. Er is een enorme bevolkingsgroei in Afrika, allemaal jonge mensen die hetzelfde leven willen als ze op tv zien, met auto’s, huizen en luxe (zie Dossier Vluchtelingen/Migratie (Met Updates).
In dagblad Trouw een interview met de voor mij onbekende filosoof Akeel Bilgrami (India, geboren in 1950). Hij heeft goede analyses in het kader van de opkomst van het populisme en het kapitalisme. “Wanneer toekomstige historici schrijven over de geschiedenis van de politieke economie, zullen zij de periode tussen de jaren vijftig en de jaren tachtig beschouwen als een ongekende uitbarsting van het kapitalisme. Een complete aberratie. Terugkijkend zullen zij het zien als de bron van populisme.” Hij ziet de oorzaken voor het het huidige ‘populisme’ als hoofdzakelijk van sociaal-economische aard. (ik schreef er zelf in 2016 over in ‘De boze burger en het ‘populisme’) Het interview is hier te lezen: Akeel Bilgrami
Het broeit in heel Europa….ik zie het op de sociale media, nog niet in de officiële media. Oproepen voor demonstraties in december, het bekende gele hesje is het symbool.
Mijn voorspelling 30 jaar geleden: “De mensen zullen vechten om de laatste restjes welvaart” (……..).
Uit 1992: De geschiedenis herhaalt zich (met een analyse waarom het kapitalisme veel opleverde, maar de nadelen groot zijn).
Uit 2017: Humanistisch Sociale Partij (een poging tot het opstellen van een alternatief om uit de verstikkende beklemming van de illusieloze gevestigde politiek te komen).
Update 21.03.2019
Een mooie bevestiging (in de Volkskrant vandaag) van wat ik (boven) in 2015 al schreef. De rijken worden rijker, de armen worden armer,in Nederland (maar ook elders op de wereld). Hoogleraar Bas van Bavel zegt onder andere dat de kredietcrisis de rijken en vermogenden niet heeft geraakt en dat ze zich onkwetsbaar hebben gemaakt. Er is een erfelijke klasse die zonder al te veel belasting vermogen kan doorschuiven naar de volgende generatie. Ik schreef er boven al over dat dankzij internet en duur betaalde goede boekhouders en vermogensbeheerders rijken hun vermogen overal in de wereld kunnen onderbrengen. De belastingdienst doet veel, maar tegenover dit soort mensen staan ze machteloos.
Historicus Rutger Bregman (30 jaar jong) is onze hoop in bange dagen, in het hol van de leeuw Davos (waar de internationale elite vergaderd over de economische situatie in de wereld) pleitte hij voor meer belastingen en daar schokken ze erg van. Ze houden, vooral in de VS, van filantropie, het geven van veel geld aan goede doelen. Filantropie geeft zo’n warm gevoel, je kunt er zo van genieten om iets goeds voor de wereld te doen…..Ze bezitten eigen eilanden en vliegtuigen en hebben zich onttrokken aan de maatschappij. Sommige rijken (miljardairs) zijn zo rijk dat ze een Afrikaans land zouden kunnen kopen.
Update 12.05.2019
De biodiversiteit neem dramatisch af. De vooruitzichten zijn bij ongewijzigd beleid slecht.
Het ijs op de Noordpool verdwijnt steeds sneller. China ziet dit als positief, ze willen olie en gas gaan winnen en ze willen de noordelijke vaarroute gaan gebruiken om zo hun producten naar Europa te vervoeren.
De dertig rijkste mensen hebben evenveel geld als 3 miljard mensen. Een Engelse journalist heeft een boek geschreven met de titel ‘Moneyland’, een fictief land waar de rijken der aarde hun vermogens onderbrengen (postbusadressen) en buiten iedere controle leven, belasting betalen doen ze niet.
Ik denk nog wel eens aan mijn constatering in de jaren 1990: “We beleven een goed gedocumenteerde ondergang”. Daarmee bedoelde ik toen AL dat de onderzoeken (het zijn er heel veel) een dramatische toekomst voorspelden, maar er niets gebeurde. Is nog steeds hetzelfde, de onderzoeken zijn steeds beter en nauwkeuriger (en dramatischer) geworden, maar de mensheid kijkt als een konijn in de koplampen van een aanstormende auto.
Ook uit de jaren 1990:“De mensen zullen vechten om de laatste restjes welvaart”.
Ik zeg: we moeten soberder gaan leven, de vermogenden eerst, want die dragen het meeste bij aan de achteruitgang. We krijgen een grote herschikking van de welvaart en rijkdom. Mensen die veel bezitten hebben ook veel te verliezen dat is nu eenmaal de logica.Er zal een nieuw gelijkheidsstreven komen, ditmaal niet vanuit een verwerpelijk ideologisch ideaal (de communistische klasseloze maatschappij), maar vanuit een rechtvaardigheidsstreven.
Een nieuwe aanpak voor de 21e eeuw: Humanistisch Sociale Partij om uit de illusieloze gevestigde politiek te komen.
Een lang en boeiend artikel van de: BBC over beschavingen en de gevaren voor ondergang en systeemcollaps.
Update 17.03.2020 (5 jaar later)
Wellicht zijn er revoluties en rampen nodig om tot een nieuw economisch systeem te komen met een mengvorm van egoïsme en altruïsme, eigenbelang en gemeenschappelijk belang. Revoluties, aangezien de mondiale economische en politieke elites hun macht nooit vrijwillig zullen opgeven, de moderne technieken hebben hen onkwetsbaar gemaakt waardoor ze voor hun kapitaal altijd een vrijhaven vinden. Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnoden, uitstervende diersoorten, ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen(Zie boven uit 2015).
Een wereldwijde pandemie is een feit, de gevolgen zijn al zichtbaar, maar dit is nog maar het begin. Bedrijven gaan dicht, winkels moeten sluiten en dat wekenlang. Het zal niets verbazen als er een totale systeemcollaps, een instorting van het hele kapitalistische systeem zich zal voltrekken in de komende tijd, inclusief China en Rusland, want deze landen hebben ook het kapitalisme als economisch maatschappijmodel, staatskapitalisme. Er is met de globalisering in decennia een wankel systeem in opgebouwd. Kapitalisme is zo goedkoop mogelijk produceren met zo weinig mogelijk kosten en zoveel mogelijk winst (De analyse van Karl Marxis nog steeds correct (niet zijn oplossing, ik schreef er in 1991 over in ‘Het einde van het communisme’). Daarom is er kinderarbeid in Azië, is er slavernij in de mijnen in Afrika (voor de smartphones) en komen auto onderdelen uit de hele wereld: dit is de globalisering met de wereldhandel waarbij duizenden containerschepen over de oceanen varen met goederen (soms verliest er een containers in een storm) China heeft zich in 20 jaar ontwikkeld tot de assemblagehal van de hele wereld (inmiddels maken ze zelf ook alle producten tegen lage kosten en dumpen deze over de hele wereld). (Zie Dossier China (Met Updates) China heeft havens over de hele wereld gekocht (oa. Griekenland en in Afrika) en een spoorlijn naar het westen (de Nieuwe Zijderoute) aangelegd.
Het griepvirus heet Corona, COVID-19. Niets op deze wereld is neutraal, ook deze pandemie niet. Goede onderzoeksjournalistiek moet uitzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. De analyse op dit moment is dat arme mensen in China (Corona) en Afrika (Ebola) inferieur vlees slachten en verhandelen op illegale en vervuilde vlees en vismarkten die niet door een overheid gecontroleerd worden, waarbij virussen van dier op mens overgaan. De verantwoordelijken, in China, maar in de hele wereld, willen deze pandemie met enorme economische, sociale en misschien ook politieke gevolgen, aanpakken zonder de de oorzaken te benoemen onder ‘niemand heeft schuld’ en ‘we zijn allemaal verantwoordelijk’ om het economische systeem niet te veranderen en door te gaan op deheilloze weg van productie, consumptie en ecologische vernietiging. Dit moet worden tegengegaan, want dat er per direct zaken moeten veranderen is duidelijk.
Het virus is in China ontstaan. Kritiek op China is er niet, wel lof voor hun aanpak met militaire middelen die ze daar gewend zijn. We moeten niet vergeten dat het mogelijk is dat er geen kritiek op China is omdat alle westerse bedrijven hun producten in China goedkoop laten assembleren, daarom is Apple het rijkste bedrijf van de wereld geworden. Als je een telefoontje in China laat maken voor 300 euro en je verkoop hem in de rest van de wereld voor 900, begrijpt iedereen dat het makkelijk geld verdienen is. In 2010 (10 jaar geleden!) begon ik hierover mijn Dossier China.
Ook actueel is de analyse van Naomi Klein, Amerikaans schrijfster en activist, zij schreef in 2007 onder de titel ‘Disaster Capitalism’ (shockdoctrine/rampenkapitalisme) over het feit dat in tijden van rampen en onzekerheid het kapitalisme zijn greep verstevigd op maatschappijen. Massa-ontslagen zijn dan ‘gerechtvaardigd’. In Nederland heeft de ernstigste economische crisis sinds de jaren 1930 in 2008 niet geleidt tot structurele aanpassingen van het systeem. (Ik schrijf er vanaf 2011 op dit blog over).
Maar ook de ‘Malthusiaanse correctie’ van de wereldbevolking is mogelijk met tienduizenden doden. Ik schreef erover in ‘Economie als oorlog’. (Economie als oorlog). Het zat in een tv programma (VPRO Tegenlicht) en is een uitspraak van Amitav Ghosh (die hij gehoord had bij mensen aan de top, niet van hemzelf) vermindering van bevolkingsaantal door rampen. De gemiddelde leeftijd van mensen is door goede voeding en medische zorg (in het westen) gestegen. 100 jaar geleden was 60 jaar oud, 40 jaar gelden was 75 jaar oud, nu is 80+ oud (er komen steeds meer mensen die 100 jaar oud worden). De cijfers zijn onduidelijk, maar onder de doden zijn veel ouderen en mensen met andere gezondheidsproblemen (obesitas). Als iemand boven de 70 een zware longontsteking krijgt door het coronavirus (COVID-19, internationale naam is SARS-CoV-2) en daaraan doodgaat is dat triest, maar niet vreemd. Een harde waarheid, die echter wel gezegd moet worden. Mensen worden steeds ouder door betere voeding en medische zorg, maar ergens is een grens….
Door massaconsumptie zijn natuur, milieu en het totale ecosysteem, inclusief de productie van dierlijk vlees, zwaar belast. One way or another moet er een prijs betaald worden. Nieuwe virussen ontstaan niet zomaar, maar zijn een (ook) gevolg van menselijke handelwijze net zo als opwarming van de aardatmosfeer.
Update 22.03.2020
Een lezenswaardige Zaterdagbijlage van de Volkskrant. Alle artikelen zijn de moeite waard om te lezen. Dit artikel is wat ik boven bedoelde met die vleesmarkten in China waar deze pandemie is ontstaan: Volkskrant
Uit een ander artikel over de klimaatcrisis: Johan Rockström (een Duitse klimaatdeskundige): “We aarzelen om het te zeggen om niet te profiteren van de angst van mensen(in de coronacrisis) maar dat (de gecombineerde klimaat- en biodiversiteitscrisis) wordt een nog veel ingrijpender crisis dan deze”.Het wordt gezien als generale repetitie….
Update 24.03.2020
Uit dit soort situaties van internationale crisis, verwarring en onzekerheid bij grote groepen mensen kunnen grootschalige sociale opstanden, ja zelfs revoluties voortkomen. Het is in de geschiedenis eerder gebeurd.
Het begint steeds meer op een oorlog te lijken:een vijand (weliswaar onzichtbaar, het coronavirus), een uitgaansverbod (in andere landen bijna totaal), een samenscholingsverbod (met meer dan 3 personen), hamsteren (angst voor schaarste). En dergelijke.
Update 27.03.2020
De economische gevolgen van de wereldwijde coronacrisis grijpen om zich heen. Er zijn al berekeningen van een komende recessie van -1 tot -10 procent. We hoeven geen dystopische romans of tv series op Netflix te lezen en zien.
In Europa worden gigantische schulden gemaakt door de EU door garantstellingen. Italië is nu al in zwaar weer. Wat de verantwoordelijken (bewust) weg laten is dat de welvaartsverschillen in Italië, net als in alle andere landen, heel groot zijn. Er is veel geld, maar de verdeling is niet goed. In de huidige aanpak zouden rijke landen Nederland en Duitsland bij problemen in Italië moeten betalen en daarna de mensen in Nederland, ze verzinnen een nieuwe belasting (zoals de verhuurdersheffing bij de vorige crisis).
In een ander bericht (kan niet vinden waar) beschreef ik eerder de ultieme dystopie: de schulden van staten zijn zo hoog geworden dat de economieën in elkaar klappen (de wereldwijde schulden zijn in de menselijke geschiedenis nog nooit zo hoog geweest). Voor Nederland: men wordt ’s morgens wakker en de pensioengelden (1400 miljard) en spaargelden (368 miljard) zijn VERDWENEN…., alle uitkeringen worden gehalveerd. Het kan dan jaren duren voor er een samenleving opnieuw is opgebouwd van de grond af aan. Maar zover is het nog niet. Misschien is Amerika ons voorland, mensen slapen in tenten onder viaducten, ontwikkelingsland taferelen in een rijk westers land….
In de VS is de dystopie ook al zichtbaar. In de Volkskrant vandaag een artikel vol met verbazingwekkende feiten. De president Trump wil geen geld aan New York (de hardst getroffen stad) geven. De tweedeling van het land is zichtbaar. Men denkt in termen van: we laten een een hoeveelheid mensen doodgaan en dan kunnen we weer verder, liefst met komende Pasen. Voeg er aan toe dat de wapenverkoop in het land enorm is gestegen, de burgers zijn zich aan het bewapen………
Angstwekkende hoeveelheden geld worden ‘vrijgemaakt’ (geleend, dus vergroting van schulden) door overheden om de economie te redden. Het woord ‘coronakladderadatsch’ wordt gebruikt en ‘we gaan zo naar de ‘ratsmodee’ (mooi woord, ik gebruikte het een paar jaar geleden al eens). Er schijnt wereldwijd 8000 miljard dollar mee gemoeid te zijn. In Amerika zijn in 1 week 17 miljoen werklozen erbij gekomen. Op tv beelden van mensen die werkloos zijn en alleen nog een auto hebben en in de rij staan voor een uitkering.
In de Volkskrant vraagt politiek filosoof Rutger Claassen zich af of de overheid burgers of bedrijven moet redden aangezien de steun vooral bedrijven betreft. In de vorige crisis werd het bedrijfsleven gesteund, vooral de banken door nationalisaties. Ik noemde dat toen ‘kapitalisme à la carte’:de lekkere delen kiezen met subsidies en steun, als het moeilijk wordt helpt de staat, dus de belastingbetaler (bijvoorbeeld door btw verhogingen, energieheffingen, verhoging accijnzen en de verhuurdersheffing en dergelijke, allemaal denivellerende maatregelen die de armoede doen toenemen). Dat krijgen we nu weer. We kijken (niet) uit naar Prinsjesdag komende september met de door de koning uitgesproken (door de minister-president geschreven) troonrede: “Wij bevinden ons in zwaar weer, onze economie heeft zware klappen gehad en harde maatregelen zullen helaas nodig zijn”. Enzovoort.
Ook in de Volkskrant (11 april 2020) een geweldig artikel over hoe Amerika (Noord-Amerika, de VS) de hele wereld in haar greep heeft met de dollar, zelfs de vijanden en concurrenten van de VS zijn afhankelijk van de dollar. 80% van alle handelstransacties gaat in dollars. Als de dollar valt is de hele wereld failliet, de ultieme dystopie (zie boven). Dan staan we in Europa in de rij, niet zoals nu om elkaar niet besmetten, maar vanwege voedselschaarste.
In tv programma Buitenhof een discussie over de steun aan Italië. Italië is in Europa de derde economie en ze moeten hulp krijgen, dat is een tegenstelling, het kan niet allebei tegelijk. Wat ik nu al zie is dat de Europese economisch-politiek elites elkaar de hand boven het hoofd zullen gaan houden en de burger laten betalen in de komende decennia.Italië is ondanks alles een rijk land met grote welvaartsverschillen, er is geld maar het is niet goed verdeeld.
Ook in Buitenhof een opmerking van de coronagezant Feike Sijbesma (ex DSM) die zich afvraagt hoe het kan dat al de geneesmiddelen in China en Azië worden gemaakt en dat dat misschien toch niet zo goed geweest is.
‘Het kapitalisme zal ooit als een irrationeel en absurd economisch systeem worden gezien. Dit kan nog decennia duren, misschien een eeuw en dan zal men tot de conclusie komen dat het kapitalisme een verwoestend effect heeft gehad op de mens en de natuur’. Dit schreef ik in 2015, was ik toen niet te optimistisch met decennia en een eeuw…
De vraag is ook waar wetenschap en techniek zijn om de mensheid te behoeden voor rampen zoals deze. Het geloof in Wetenschap en techniek heb ik eerder een seculiere religie genoemd, het verblind het zicht op de werkelijkheid.
Zouden mijn voorspellingen uit de jaren 1990 dan toch uitkomen….
Wat deze coronacrisis laat zien is dat we in door en door dolgedraaid kapitalistisch systeem leven. We gaan barre tijden tegemoet…
Update 18.04.2020
‘Uit dit soort situaties van internationale crisis en verwarring kunnen revoluties voortkomen. Het is in de geschiedenis eerder gebeurd.’ (Zie boven 24.03.2020). Vandaag in de Volkskrant een artikel over het manipuleren van cijfers van doden en besmettingen in China (het verbaasd niets, het zijn er meer dan eerder aan de wereld gemeld). Mooie bevestiging van wat ik schreef, China manipuleert cijfers omdat ze de gevolgen kennen uit hun geschiedenis. Een in Engeland wonende historicus met een Chinese naam zegt: ‘Gedurende de hele geschiedenis hebben epidemieën, oorlogen en natuurrampen de val van dynastieën ingeluid’.
Update 09.05.2020
Wat de coronapandemie laat zien:
De mensheid is tegen de grens gebotst van een economisch systeem dat gebaseerd is op de ongebreidelde groei van productie en consumptie zonder daarbij acht te slaan op natuur, milieu, dier en ecosysteem.
‘Bedrijven hebben meer macht dan overheden, ze werken wereldwijd ze hebben meer geld en betere mensen in dienst’. Een paar jaar geleden geschreven.
Google heeft via Nederland in acht jaar tijd 128 miljard euro belasting ontweken via een Nederlands dochterbedrijf naar belastingparadijs Bermuda. Dat leverde de Nederlandse Belastingdienst tussen 2012 en 2019 ruim 25 miljoen euro op. Ze zeggen dat er inmiddels toch belasting in de VS (hoofdvestiging) is betaald.
Dat de coronapandemie voor een ongekende economische crisis gaat leiden hoeft geen uitleg. Dat gaat jaren duren, net als na een oorlog moet er wederopbouwplaatsvinden. In Nederland krijgen we na de verkiezingen een grote sociale en economische shake-out, een herschikking met faillissementen (die nu door de overheidssteun zijn uitgebleven) en leegstand in de winkelstraten (Retail). Tegelijkertijd profiteren en ook veel bedrijven zoals Ahold (Albert Heijn, Etos BolPuntCom, GalEnGal) die allemaal open zijn en profiteren van lockdown en winkelsluiting. Zij zullen de extra winst moeten afdragen aan die sectoren die nu dicht zijn.
Update 26.02.2021
Dat het kapitalisme op zijn laatste benen loopt en ten onder zal gaan is wel duidelijk, veel berichten wijzen in die richting. De wereldwijde schulden zijn gigantisch gestegen door de steunpakketten om de coronacrisis te bezweren. Zolang rente en inflatie laag blijven zal dit zo verder kunnen gaan, maar als ze gaan stijgen is er natuurlijk een probleem. In de Volkskrant een kort bericht over de zogenoemde negatieve rente. Na de economische crisis van 2008 (de triple dip, 3 elkaar opvolgende crisis) is de geldkraan opengezet om de economie te stimuleren. Goedkoop geld moet bedrijven overhalen te investeren en werkgelegenheid te creëren. De rente op spaartegoeden is al jaren nul, daarom is er een boete op het hebben van een geldvoorraad, het geld moet rollen, sparen is niet goed. Dit wordt Europees opgelegd (vanuit de centrale bank in Frankfurt). Bedrijven, banken en particulieren met veel geld moeten betalen als ze teveel geld hebben (boven de 250 duizend euro, het bedrag wordt steeds lager, het verschilt per bank). Door de inflatie, die welswaar laag is, wordt vermogen echter minder waard. Alles in de hoop dat het geld geïnvesteerd wordt. Ook particulieren moeten hun geld uitgeven, want consumeren moet de economie stimuleren. Dat dit eigenlijk niet wenselijk is vanwege de milieu- en klimaatcrisis laat zien dat we in een doodlopende straat terechtgekomen zijn: het gaat nergens meer heen. We gaan nog wat meemaken…
Update 26.07.2021
De wereld is in een diepe crisis geraakt, de pandemie duurt voort en economieën kraken, we zijn terra incognita binnengetreden. Wat we zien zijn onverwachte effecten van de pandemie-ontwrichting, we leven in een globale wereldeconomie met grote interdependentie. Dit is ook iets waar de chaostheorie/vlindereffect die ik onder Over/About schreef van toepassing is: ‘Een bekende theorie is: als een vlinder ergens op de wereld opvliegt (metaforisch gezien) ontstaat er ergens anders op de wereld een orkaan (het vlindereffect van Edward Lorenz 1917-2008). Dit is ook toepasbaar op andere gebieden, kleine gebeurtenissen kunnen grote gevolgen hebben. Naar deze tijd vertaald: als de Chinese economie in een crisis komt, kan de hele wereld gevolgen ondervinden‘ (een paar jaar geleden geschreven…..).
Vandaag in het nieuws: een goedlopend Nederlands bedrijf met een Amerikaanse eigenaar (sinds 2016) verplaatst de productie naar Slovenië (EU land) vanwege de lagere loonkosten daar (de helft), bijna 100 mensen worden werkeloos. Dit is het kapitalisme waar we vanaf moeten. Amerikaans kapitalisme dat de wereld kapot maakt en als 1 grote markt ziet met winstmogelijkheden. Maar ook de EU politiek van open grenzen met grote loonverschillen is verwerpelijk, begon al in de jaren 1990, ik schreef erover in Dossier Migratie/Immigratie.
Helaas zijn de meeste mensen onwetend en naïef, kwalijk kun je ze het niet nemen want niemand protesteert ook de gevestigde politiek niet (VVD, CDA, D66, PvdA), dit is ‘zoals het nu eenmaal gaat’. Moraliteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid van de eigenaren is afwezig. Kapitalisme kent geen moraliteit, een hard feit. De tweedeling in de maatschappij tussen winnaars en verliezers neemt al jaren toe, de coronapandemie is het vuurtje dat dat verder zal doen aanwakkeren als een bosbrand in een droog bos (momenteel over de hele wereld gaande).
Het is beter ons op sociaaleconomische misstanden, de pandemie en klimaatverandering te richten die de maatschappij aan het ontwrichten zijn in plaats van ons bezig te houden met identiteitspolitiek en genderkwesties die tegenwoordig velen zo bezig houden.
Gelukkig wordt dit bericht steeds vaker gelezen.
Update 07.08.2021
Ook de ING bank is verwerpelijk bezig zo is vandaag in de Volkskrant te lezen. De feiten:
kwartaalwinst vervijfvoudigd, 1.5 miljard winst
aandeelhouders krijgen geld: 3,6 miljard
coronavoorzieningen niet meer nodig
beleggingsproducten zijn populair door de lage rente
de komende reorganisatie behelst de sluiting van de helft van de kantoren (alles gaat digitaal)
440 banen gaan verloren
Het argument van het bedrijfsleven is altijd dat ‘alles volgens wet en regelgeving’ gaat en legaal. Dit is juist het probleem, de staat, de overheid faciliteert het bedrijfsleven. In Nederland is er economisch-politieke elite die het beleid richting geeft (ik schreef eerder over). Dat zijn de ondernemers die de politici kennen en elkaar in formele en informele circuits treffen, vooral VVD en CDA. Vaak kennen ze elkaar nog van de studie (een vrindje, studie rechten of bedrijfskunde). MP Rutte werkte voor de politiek in het bedrijfsleven en als hij een bekende van vroeger tegenkomt dan spreken ze de zaken even door. Dit is de netwerkmaatschappij en de meeste mensen zijn zich er niet van bewust.
Wat ook opvalt is dat het kapitalisme er in is geslaagd om mensen volledig en totaal in te palmen, tegenwoordig zijn er apps waarmee op de beurs kan worden gehandeld, het is 1 groot casino geworden. Ook de Bitcoin en andere zogenoemde cryptovaluta zijn een casino waar mensen op de korte termijn geld kunnen verdienen, controle is er niet, de populariteit bij criminelen verbaasd daarom niet (vooral hackers met gijzelsoftware). De overheden staan erbij en kijken ernaar, ze weten niet wat ze er mee aan moeten. Overigens is alle digitale geld waardeloos bij een echte crisis waarbij de stroom uitvalt of een onbeheersbaar computervirus toeslaat. In zo’n geval tellen alleen goud, sieraden, kunstverzamelingen en degelijke, ik schreef erover in Dystopie
(Aanvullingen mogelijk).
Update 10.08.2021
De resultaten van Verenigde Naties IPCC rapport laten zien dat het (gekozen) economisch systeem kapitalisme (waarvan de meeste denken (is voorgehouden vanaf het basisonderwijs) dat er geen alternatief is) zelf het probleem is: op winst gerichte productie met als doel economische groei en consumptie zonder milieu en natuur mee te rekenen gedoemd is uit te monden in rampen. Ik schreef het 40 jaar geleden in 1981 al in mijn afstudeerproject/scriptie: Dossier Broeikaseffect (CO2)
Straat in Nijmegen-Lent. De analyse van het kapitalisme van Karl Marx blijft, niet zijn oplossing en alternatief ervoor (geschreven in 1991).
Update 12.12.2021
Wat is het goede kapitalisme: een (biologische) boer verbouwd graan op zijn land en na het oogsten verkoopt hij het graan aan een bakker (hiernaartoe gebracht door een vrachtwagenchauffeur), de bakker bakt met het graan brood, het brood wordt in de winkel gekocht door de consument. Iedereen maakt een kleine winst. Is dit niet wat Adam Smith oorspronkelijk bedoelde, in tegenstelling wat vaak wordt gedacht en wat de praktijk van het kapitalisme is geworden (het aandeelhouderskapitalisme dat in de jaren 1990 dominant is geworden). (Dit ga ik nog eens uitzoeken als er tijd voor is).
Update 31.01.2022 (7 jaar later)
Een voorbeeld van dolgedraaid kapitalisme in de dolgedraaide consumptiemaatschappij: de zogenoemde flitsbezorging: binnen 10 minuten een product aan huis bezorgd door een onderbetaalde jongere die op een fiets of met bakfiets ’s door de regen avonds een zak chips komt bezorgen. De panden in steden worden Dark Stores genoemd, het is geen winkel maar een opslagplaats. Een van de bedrijven is in Duitsland begonnen wat laat zien dat het Amerikaanse kapitalisme zich net als de corona pandemie over de hele wereld heeft verspreid als een besmettelijk virus. De jongeren die met deze nieuwe tech-ontwikkelingen door zogenoemde start-ups (een nieuw geloof, de technologie) iets nieuws ontwerpen (op zich een knappe prestatie) laat het volkskapitalisme zien dat door de meeste mensen volledig is geïnternaliseerd en waarop geen kritiek meer wordt gegeven (op een enkeling in de marge na).
Dolgedraaid kapitalisme met instant behoeftebevrediging in de consumptiemaatschappij.
Update 22.05.2022
We gaan van crisis naar crisis, van recessie naar recessie, van ramp naar ramp.
Update 01.09.2022
Uit 2015 (zie boven): “Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnoden, uitstervende diersoorten (verlies aan biodiversiteit), ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen”.
Update 21.12.2022
We gaan van crisis naar crisis, van recessie naar recessie, van ramp naar ramp. (zie boven). De ‘milde recessie’ is al weer voorbij, de economie groeit, maar de voedselbanken kunnen het werk niet meer aan. Als een flipperbal in een flipperkast gaat de postmoderne mens door het leven….
Update 26.12.2022
De Duitse journalist Ulrike Herrmann (1964, een generatiegenoot) schreef dit jaar een boek met de titel ‘Das Ende des Kapitalismus‘ (Het einde van het Kapitalisme, net zoals de titel van dit blogbericht uit 2015). Zij legt het verband tussen de consumptiemaatschappij en de klimaatcrisis en heeft het zelfs over rantsoeneren. ‘Groene groei’, ook in Nederland door velen als redding gezien, ziet zij niet als mogelijk. Voorzover ik begrijp (zonder het boek gelezen te hebben) legt zij niet het verband tussen arm en rijk en consumptie, want dat was in 1996 mijn conclusie: rijken moeten als eerste minderen, want armen consumeren al veel minder en en kunnen niet verder terug (uit Energie en grondstoffen quotum). Dit is een klassenstrijd geworden. Het boek is nog niet vertaald, maar dat gaat ongetwijfeld gebeuren.
Het verband tussen het economisch systeem kapitalisme, een op winst gericht systeem dat de natuur als hulpmiddel dat onbegrensd kan worden (mis)gebruikt, ziet, legde ik in 1981 (41 jaar geleden) in mijn afstudeerscriptie en later nog vele malen…..De rest is geschiedenis.
Update 07.01.2023 (8 jaar later)
Er zijn tijden geweest dat het woord kapitalisme niet meer gebruikt werd (niet meer gebruikt mocht worden want kapitalisme was een feit en er was geen alternatief (in de jaren 1990 na de (terechte) val van het communisme (1989/1991), maar in deze tijd is het woord weer terug. Gelukkig ook bij de nieuwe generaties die inzien dat er een economisch model is dat al die crises veroorzaakt en dat we dit ter discussie moeten stellen en moeten aanpassen. (Zelf schreef ik er in in de jaren 1980 al over).
Update 17.01.2023
In Davos (Zwitserland) het World Economic Forum (WEF) waar een week gepraat wordt over de economie en de problemen in de wereld, ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was….WEF is door populisten en complotdenkers een speerpunt gemaakt van hun kritiek samen met de zogenoemde Great Reset. De uitleg ervan op Wikipedia is idealistisch te noemen: ‘verantwoord kapitalisme’ en dat is te prijzen. (Dit vraagt echter om nader onderzoek (als er tijd voor is).
Update 10.04.2023
De fundamentele keuzes van deze tijd zijn: kiezen voor economische groei, welvaartsvermeerdering (ongelijk verdeeld), consumptie, vliegvakanties, particulier vervoer (autowegen) (ea) OF natuur, biodiversiteit, milieu, klimaat, gezondheid, toekomst voor nieuwe generaties (ea).
Update 03.11.2023
Het aandeelhouderskapitalisme betstaat (nog steeds): Shell maakte grote winsten door in te zetten op fossiele brandstoffen (waar we van af moeten) want de Amerikaanse concurrenten doen dat ook en kunnen meer dus geld aan de aandeelhouders uitkeren. Shell keert ook uit aan de aandeelhouders. ING bank maakte grote winsten en keert uit aan de aandeelhouders ten koste van de klanten-spaarders want de rente blijf laag. Zouden mensen het echt niet begrijpen. Mij interesseren alleen de achtergronden en de vraag waar dit toe leidt. In geval Shell moeten we aan klimaat denken, we gaan van klimaatramp naar klimaatramp, in sommige gebieden gaan nu al mensen dood door slechte oogsten en overstromingen. In geval ING profiteren de rijken en neemt de armoede toe, het is te zien op straat waar steeds meer daklozen rondzwerven.
Definitie: Aandeelhouderskapitalisme is een economisch systeem waarin het doel van een bedrijf primair gericht is op het creëren van waarde voor de aandeelhouders. In dit systeem hebben de aandeelhouders de controle en beslissingsbevoegdheid over het bedrijf en hebben zij als doel het maximaliseren van de winst en waarde van hun investeringen. De aandeelhouders kunnen profiteren van het ontvangen van dividenden, het behalen van meerwaarde op hun aandelen en het uitoefenen van hun stemrecht tijdens de algemene vergadering. Deze focus op financieel rendement kan ervoor zorgen dat bedrijven strategieën en beslissingen nemen die gericht zijn op korte termijn winstmaximalisatie, soms ten koste van andere belanghebbenden zoals werknemers, klanten, het milieu of de bredere samenleving. Er zijn echter ook critici van het aandeelhouderskapitalisme die betogen dat dit systeem kan leiden tot excessieve ongelijkheid, een gebrek aan langetermijnvisie en een beperkte verantwoordelijkheid ten aanzien van sociale en milieu-impact. Sommige pleiten voor een breder stakeholdermodel waarbij naast de aandeelhouders ook andere belanghebbenden, zoals werknemers, klanten en de samenleving als geheel, worden betrokken bij de besluitvorming en waardecreatie van het bedrijf. Het debat over het aandeelhouderskapitalisme en alternatieve bedrijfsmodellen blijft actueel en wordt vaak besproken in de context van maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid.
Update 06.01.2024 (9 jaar later)
In de Volkskrant vandaag een interview met de bovengenoemde Ulrike Herrmann (in een serie over Kapitalisme). De meest radicale denker over onze economie en klimaatverandering: Ulrike Hermann in de Volkskrant Helaas denk ik nu (na 30 jaar) dat mensen niet meer terug kunnen in hun welvaart naar 1978 (zoals in het interview wordt gezegd). Ik blijf bij wat ik in 2015 (9 jaar geleden) schreef:
“Wellicht zijn er revoluties en rampen nodig om tot een nieuw economisch systeem te komen met een mengvorm van egoïsme en altruïsme, eigenbelang en gemeenschappelijk belang. Revoluties, aangezien de mondiale economische en politieke elites hun macht nooit vrijwillig zullen opgeven, de moderne technieken (internet) hebben hen onkwetsbaar gemaakt waardoor ze voor hun kapitaal altijd een vrijhaven vinden. Rampen zullen terugkomen die zich uitten in natuurcatastrofes door klimaatverandering, hongersnood, uitstervende diersoorten (verlies aan biodiversiteit), ziekten en epidemieën en onbeheersbare migratiestromen van miljoenen mensen. We moeten daarom zoeken naar een economisch systeem met respect voor de mens en de natuur (inclusief de dieren) en ons niet laten dwingen in de aloude kapitalisme tegenover communisme discussie“.
Update 26.04.2024
Kapitalisme loopt op haar laatste benen, crises alom: de wooncrisis, milieu/klimaat/natuur crisis, migratiecrisis, energiecrisis, toegenomen armoede en grotere welvaartsverschillen enzovoort. Mensen die het begrijpen willen wel veranderen maar niemand wil een bevoorrechte positie opgeven. De gewone burger is in de wirwar van crises het spoor al lang bijster en heeft de toevlucht genomen tot het ontkennen van problemen en/of complottheorieën. Iedereen wil wel de eigen Tesla elektrische auto opladen bij de privé thuisoplader aan een huis aan de randen van de stad of in de buitengebieden en het betalen met een vaste baan en 2x per jaar in een vliegtuig stappen naar een ver oord (in de zomer en de winter), maar dat kan niet.Er zal een grote herverdeling van welvaart en vermogen komen, ditmaal niet vanuit het verwerpelijke gelijkheidsstreven van het communisme, maar vanuit rechtvaardigheid. (Lees ook (als er tijd voor is) Energie en grondstoffen quotum uit 1996 waarin dit al werd aangekondigd).
Uit 2015:Bedrijven hebben nu meer macht dan overheden, ze werken wereldwijd, hebben veel geld (voor juristen en fiscalisten) en beter gekwalificeerd personeel in dienst. De EU loopt achter Facebook aan. Elon Musk bedrijft politiek met zijn eigen platform en geeft geld aan Trump. De naïviteit van vroeger over sociale media is weg, oplossingen zijn er niet meer, ons hoofd zit in de strop en bewegen kan niet.
Update 15.11.2024
De Autoriteit Financiële Markt (AFM) is bezorgd over de macht van grote bedrijven, vooral de bedrijven uit de VS: Amazon, Microsoft, Google en Alibaba. 80 procent van de Europese financiële instellingen maakt voor hun dienstverlening gebruik van de cloud (opslaan data).
Update 10.01.2025 (10 jaar later)
Meneer Musk gebruikt zijn eigen platform X/Twitter voor politieke doelen en gaat voor de komende president van de VS meneer Trump werken. Meneer Zuckerberg van Facebook en Instagram wil berichten op zijn platforms niet meer controleren op nepnieuws. Tik Tok heeft een Chinese eigenaar en ook daar worden berichten verspreid om politiek te beïnvloeden. De EU heeft inmiddels regels, weliswaar heel laat, maar de toepassing is moeilijk. Kort samengevat heeft de VS de rest van de wereld volledig afgetroefd met hun agressieve kapitalisme en China is hetzelfde gaan doen. Helaas, niets meer tegen te doen, te laat.
Update 12.04.2025
Hoe kapitalisme kan ontsporen zien we in de VS. Een economisch-politieke klasse (die er in de VS ALTIJD is geweest Dossier Amerika (VS)) greep de macht (weliswaar na verkiezingen) en legt anderen beleid op terwijl ze zelf rijker worden. Het is niet te voorspellen waar dit toe gaat leiden, het kan een mondiale economische crisis opleveren of tot ernstige gevolgen voor de Amerikaanse bevolking leiden. President Trump wil op dezelfde manier waarop hij zijn zakenimperium leidt de nationale en internationale economie sturen. Het is een houtje-touwtje beleid dat doet vermoeden dat ze (een hele clan van vermogenden) niet weten waar ze mee bezig zijn. 30 jaar globalisering (Een vastgelopen containerschip in het Suezkanaal (Globalisering)) heeft banen vanwege kosten naar andere landen doen vertrekken waar de lonen laag zijn. Zo werkt kapitalisme: zo goedkoop mogelijk produceren zonder met met mens en milieu rekening te houden. (milieu houdt in afval dumpen waar het kan, fossiele brandstoffen gebruiken etc). In 1 week beleid veranderen en de hele wereld moet volgen. Doet aan de achtbaan denken, omhoog, omlaag en opnieuw. In Dossier China schreef ik 15 jaar geleden al over Apple dat goedkoop in China telefoons laat assembleren en Chinese werkers werden er uitgebuit. Een groot probleem is dat kritische analyses verdwenen zijn (enkele uitzonderingen daargelaten). Voorlopig zitten we in een achtbaan op de kermis en moeten we maar afwachten of er een einde aan komt…..
Update 25.09.2025
Kapitalisme is de Toren van Babel, iedereen weet waar het eindigde.
Update 28.01.2026 (11 jaar later)
“Voorlopig zitten we in een achtbaan op de kermis en moeten we maar afwachten of er een einde aan komt…..“.
Update 07.03.2026
Geen wijzigingen en/of aanvullingen.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma (Tekst en foto’s)
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Fotogalerij. (Alle foto’s zijn te koop via ronaldpuma.nl).
English language.
The End of Capitalism (written in July 2015)
In this time of global crisis with the ongoing economic crisis, the refugee crisis, the climate crisis and increased social injustice in western countries, we have to analyze the intellectual history of the underlying economic systems and see the connection between the crises.
The current dominant economic system, capitalism, cultivates selfishness and individualism inherent to man. Adam Smith has previously given the justification. The ideas of Karl Marx were a reaction to the exploitation that the industrial revolution arose and went out of collectivism. In practice, after the Russian Revolution (1917) the collective interest was imposed in the Marxist-Leninist totalitarian command society with camps and millions of deaths (as in China and others). After more than 70 years, the Soviet Union imploded. Many thought that with the collapse of communism in the late 1980s the liberal capitalism had triumphed, as Fukuyama with his ‘End of History’. Since then, almost all the world is driven by the free market principle. We have had since the 1980s Reganomics, Thatcherism and No Nonsence, underpinned by Milton Friedman, Ayn Rand (Alan Greenspan was a follower, 20 years FED) and others. Social democracy has taken away the sharp edges of capitalism buffed with the welfare state in the Western world (except in the US with nearly 50 million people need food stamps). But in the global world internet has emerged smart people and businesses beyond any control by any government. Thus we are faced with the excesses that Dutch journalist Joris Luyendijk showed well in the program VPRO Backlight and in his book (someone who works at a bank looks ahead five minutes, you can every day be unexpectedly fired). Thomas Piketty has shown that increasing wealth reaches a certain group and the poor get poorer. In 2008 came the worst economic crisis since the 1930s and lasted seven years until today. The losers are millions of unemployed and disadvantaged persons in deprived areas who turn to crime or religious extremism and those who want to escape the poverty and are drowning in the Mediterranean sea, since the early 1990s tens of thousands…..
In the future capitalism will be seen as an irrational and absurd economic system. This may take decades, maybe a century, and then one will come to the conclusion that capitalism has had a devastating impact on people and nature. On people for the same analysis of Karl Marx of exploitation and injustice. On nature because of the ecological short-sightedness which is reflected in large-scale degradation of nature and the ecosystem by the use of energy and raw materials and mass consumption. The world currently has over 7 billion inhabitants who all want the same prosperity and consumption as a small part of the 7 billion now have. The growth of the world population continues (estimated at 9 to 11 billion by the end of this century). Only if there are forms of energy found that do not attack the earth, for example with sun, wind and water is the well-being of all the world millions of people possible.
Perhaps there are revolutions and disasters to come to get to a new economic system with a mix of selfishness and altruism, self-interest and public interest. Revolutions, as the global economic and political elites will never voluntarily give up their power, modern techniques have made them invulnerable and they always will find a safe haven for their capital. Disasters will occur that are expressed in natural disasters due to climate change, famines, endangered species, diseases and epidemics and uncontrollable migration of millions of people. We must therefore look for an economic system with respect for people and nature and not be forced into the old capitalism versus communism discussion.
(C) Ronald Puma (Tekst en foto’s)
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en onafhankelijk.
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Op de fiets diesel uitlaatgassen inademend
een gedachte
politici verbeteren hun positie
doen waar ze zin in hebben
alles goed geregeld
loon pensioen onkosten
helemaal onderaan zwoegen kunstenaars
schilders beeldhouwers fotografen schrijvers
tegen weer en wind
en proberen op fatsoenlijke wijze
hun brood te verdienen....
Denkend aan Holland
zie ik lange files
traag door de polder gaan
treinen stilgevallen in de eerste sneeuw
vertrouwen geschaad
geklungel, gegoochel,
politiek balletje-balletje
bestuurders, banken verrijkt
woningnood
kantoren staan leeg
gebouwd voor eigen gewin
de beurs gespekt.
werk hebben een gunst
armoede in een rijk land
de een heeft, de ander niet
bezuinigen? eerst op de kunst
plezier, roken in de kroeg
niet toegestaan,
werken zal je!
’t is nooit genoeg
crisis, recessie,
Triple Dip,
red het land, consumeer
en haal die hand van de knip!
Wanhopig tolt de mensheid in het rond in steeds kleinere cirkels
ziedend zoekend naar zekerheden
vastklampend aan imaginaire zingeving
illusies hoogmoed dolgedraaid
kroon op de schepping
denkend aan Nietzsches dolle mens laatste mens
postuum geboren
produceren consumeren produceren consumeren
overgebleven zin van leven
stervende dierensoorten karkassen op de vlakten
smeltende ijsbergen toendra's hongerige ijsberen
onderzoek het bekende jaar in jaar uit
gecultiveerde machteloosheid
nieuwe kerken fabrieken zonder rook mensen zonder doel
containers over wereldzeeën met troep meer troep nog meer troep
ziekte epidemie pandemie...
Tot de botsing tegen muur en grens
sprinkhanenplaag: de mens zelf
We zagen de president van Amerika (de VS) met zijn eigen ‘Veiligheidsraad’ die de echte Verenigde Naties Veiligheidsraad moet gaan vervangen. Te gast waren allemaal ‘prominenten’ en regeringsleiders die 1 miljard dollar moesten betalen om mee te mogen doen. De president had het over ‘Vrede’ / Peace’ dat hij zal nastreven.
Dit allemaal laat de Metafysica van het Kwaad zien, het kwaad in overtreffende trap. De huidige Condition Humaine, de staat waarin de mensheid zich momenteel bevind.
Dit is een analyse waard als er weer tijd voor is.
Het boek De vrijwillige slavernij las ik in de jaren 1980 en het is mij altijd bijgebleven als een krachtige verklaring waar onderdrukking vandaan komt en waarom het altijd heeft bestaan. Het boek en de schrijver zijn volledig uit het beeld verdwenen en dat is onterecht.
Étienne de La Boétie was een Franse schrijver/filosoof die opgegroeide in een welgesteld milieu. Hij stierf jong (32 jaar) door een ziekte. Hij is van de generatie na Italiaan Niccolò Machiavelli (1469-1527) die met zijn boek De Heerser (ook wel De Vorst genoemd) politiek vanuit de macht heeft beschreven, Étienne de La Boétie doet dit vanuit de onderdrukten. Aangezien ik de boeken in dezelfde tijd las heb ik ze altijd met elkaar verbonden. Macht, onderdrukking, politiek leiders, brood en spelen, moraal, opportunisme in de politiek ed. Dit is een tijdloos verschijnsel en nog steeds actueel.
Enkele mooie citaten uit het boek:
“Denk niet dat er één vogel bestaat die zich makkelijker op de lijmstok laat vangen, en ook niet één vis die zich voor iets lekkers eerder aan de haak laat slaan, dan alle meute mensen die zich gretig tot slavernij laten paaien met het kleinste beetje honing dat men hun om de mond smeert”.
“Weest besloten niet meer te dienen en ge zijt vrij”.
“Omdat mensen onder het juk worden geboren en daarna in slaafsheid zijn gevoed en opgevoed en zonder vooruit te kijken zich tevreden stellen met te leven zoals ze zijn geboren, denken zij geen recht of goed te bezitten dan wat zij hebben aangetroffen houden ze de toestand bij hun geboorte voor hun natuurlijke staat”.
In de context van Étienne de La Boétie worden vaak de volgende personen genoemd:
Montaigne (een tijdgenoot , zij waren bevriend, ook filosoof en schrijver).
In later tijden Jean-Paul Marat (1743-1793) (in de tijd van de Franse Revolutie (hij schreef: “Het volk, niet tevreden slachtoffer te zijn van schurken, smeedt zijn eigen ketenen en biedt zijn nek vrijwillig voor het juk”),
De anarchist Proudhon (1809-1865).
Tolstoj (1828-1910, Russisch schrijver-filosoof) (“Het geweld van de heersers wordt, zoals altijd waar een meerderheid gebukt gaat onder een minderheid, uitsluitend in stand gehouden met bedrog, dat slimme lieden door de eeuwen heen hebben toegepast en dat mensen er, omwille van kleine, gemakkelijk bereikbare voordelen, toe aanzet niet slechts veel grotere belangen, maar bovendien zelfs hun vrijheid prijs te geven en zich bloot te stellen aan het meest verschrikkelijke leed.”).
Thoreau (1817-1862, Amerikaans dichter, filosoof) (“Slechts stemmen voor hetgeen rechtvaardig is beduidt: niets doen voor de rechtvaardigheid”.).
Gandhi (1869-1948, Indiaas politicus ) (“Indien de mensen slechts één woord wilden uitspreken, dat in iedere taal maar uit een paar letters bestaat, was het met alle onrecht en onderdrukking waarover zij klagen voorbij. Dit ene woord luidt NEEN”).
Martin Luther King (1929-1968, Amerikaans burgerrechtsactivist).
Hoewel het in de tijd waarin de schrijver leefde in de eerste plaats ging om echte despoten en koningen, kan dit in iedere tijd worden toegepast en ook gelden voor hedendaagse dictaturen, staatsgeleid kapitalistische landen (China) en zelfs in democratieën (Brood en Spelen: de consumptiemaatschappij en sport etc, lees in dit verband ook: Dossier Consumentisme).
Oorspronkelijke titel: ‘Discours de la servitude volontaire’. Uitgegeven in 1980 bij uitgeverij In de Knipscheer. Vertaling Ewald Vanvugt. Het boek is gratis in zijn geheel als PDF te vinden op internet.
(Begonnen in 2015) (Met Updates 2026) (11 jaar later)
2015: “Consumentisme is de nieuwe religie”.
2023: “Welvaart heeft een prijs, dat is de welvaartsillusie. Veel consumeren betekent minder natuur en milieu”.
De nieuwe kerk.
Consumentisme is de nieuwe religie.
Herbert Marcuse (1898 – 1979) was een Duitse filosoof. Er zijn weinig mensen die hem kennen. Toch heeft hij een groot aantal treffende observaties gedaan van de mens in de moderne tijd en in het bijzonder van de consumptiemaatschappij. Hij deed dit in de jaren 1960, maar de onderstaande citaten hebben in deze tijd nog steeds hun waarde behouden. Tevens is van belang dat hij in de jaren 1930 naar Amerika emigreerde en hij zijn waarnemingen in de VS deed.
Hij noemt de moderne mens de ‘eendimensionale mens’ (geschreven in 1964).
Uit een pamflet jaren 1980:
Eendimensionaal is de mens geworden in de maatschappij van overvloed. Hij is zozeer bevangen geraakt in de drang naar meer consumptie, dat hij zich zijn vermogen tot afstand nemen tegenover de welvaart en tot kritisch denken daarover heeft laten ontnemen. Hij heeft nog slechts één dimensie van zijn bewustzijn over; hij heeft geen verweer meer en daardoor valt hij ‘ten offer’ aan het systeem van de consumptiemaatschappij.
Dat mensen worden onderworpen aan de “totalitaire welvaartsstaat” merken zij zelf nauwelijks. De productiviteit is de allesbeheersende norm van het leven geworden.
“De mensen herkennen zich in hun welvaart; ze vinden hun ziel in hun auto, hun geluidsinstallatie en hun keukenuitzet”.
Dit is 40 jaar later totaal. Merken hebben die ziel gegeven, je bent wat je draagt of gebruikt, het geeft een identiteit. Een kledingstuk met een logo erop is 4x zo duur als (kwalitatief) hetzelfde kledingstuk zonder logo (alle kleding- en sportmerken hebben een markant logo dat de prijs verhoogd en daardoor status geeft). Voetbalclubs hebben een extra inkomstenbron gevonden in het verkopen van merchandise zoals shirts met de naam van een speler. Daarom wordt ieder jaar het design van het shirt veranderd, want dan kopen de fans ieder jaar een nieuw shirt.
Het Amerikaanse bedrijf Apple, een van de rijkste bedrijven in de wereld, heeft een religieuze dimensie toegevoegd aan hun producten (de tablet, de stenen tafel). Ieder jaar maken ze een nieuw model met iets extra’s. Dieptepunt zijn de mensen die voor een winkel gaan overnachten om als eerste een nieuwe telefoon te kunnen kopen.De founding father van Apple overleed op jonge leeftijd (56) in 2013, hij is voor veel mensen een heilige (er is een film over hem gemaakt). Het is plaatsvervangende religie. (In mijn Dossier China staat meer over Apple en hun productiewijze aldaar door goedkope arbeidskrachten: Dossier China).
Marcuse ziet tevens een mechanisme dat fundamentele kritiek tegenhoudt. Dit noemt hij “repressieve tolerantie”, kritiek is weliswaar mogelijk, maar tot aan een bepaalde grens: de gevestigde orde mag niet worden aangetast. Dit is zoals het in deze tijd toegaat, het communisme is (terecht) verdwenen als alternatief, maar dat wil niet zeggen dat er geen alternatief ís. Het liberaal-kapitalisme, waarin wij leven en waarvan we in deze tijd de crises en ontsporingen meemaken (zie het artikel ‘Het Einde van het Kapitalisme Het Einde van het Kapitalisme), is niet een van god gegeven economisch systeem of een natuurverschinsel waar we niets tegen kunnen doen. Toch wil een economisch-politieke elite ons doen geloven dat er geen alternatieven zijn. Na 7 jaar crisis is alles bij het oude gebleven, enkele cosmetische aanpassingen daargelaten. De volgende crisis is al in de maak…..
Maar ook anderen hebben de consumptiemaatschappij bekritiseerd, opvallend genoeg vaak in de jaren 1960, zoals dit mooie citaat van socioloog C. Wright Mills:
“Het handelen van de consumptiemens: gevangen in het beperkte milieu van het leven van alledag hebben gewone mensen vaak eenvoudigweg de mogelijkheid niet om rationeel na te denken over de rationele en irrationele grotere structuren waarvan hun eigen milieus onderdelen zijn, dus plegen ze vaak schijnbaar rationele handelingen zonder enig idee te hebben waartoe het dient en het bange vermoeden neemt toe dat de mensen aan de top ook alleen maar pretenderen dat ze het wel weten. Zonder het vermogen om een rol te spelen in de geschiedenis raakt de massamens in toenemende mate vervreemd van de wereld rondom als van zichzelf en het is juist de vervreemde mens die het tegenovergestelde is van het westerse beeld van de vrije mens.” (C. Wright Mills 1916 – 1962).
Reclame speelt een grote rol in het consumentisme. Bij bedrijven werken afgestudeerde psychologen om producten ‘in de markt’ te zetten. Ze hebben wetenschappelijke methoden om de consument te beïnvloeden. Een ervan is het creëren van onzekerheid. Een product kan die onzekerheid dan oplossen. De alomtegenwoordige reclame heeft een diep psychologische invloed op het individu. Freddy Heineken schijnt gezegd te hebben dat hij nooit bier heeft verkocht, maar een gevoel. Dat is goed te begrijpen als we naar de dure reclames van Heineken kijken, want het is bier, niets meer of minder. Al die Amerikaanse bedrijven als Coca Cola en Mc Donalds verkopen ook hun producten door het overbrengen van een gevoel, er worden miljarden aan uitgeven, waarbij niet vergeten moet worden dat dit soort bedrijven vaak uitblinken in onderbetaling van hun personeel.
Tevens is reclame vaak seksistisch, de vouw is dan het object waarmee een product moet worden verkocht, ook producten die niets met vrouwen te maken hebben. Bekend is een vrouw die tegen een auto aanleunt op een autobeurs. Protest hiertegen wordt afgedaan met het argument dat men bekrompen is, protest is eigenlijk niet toegestaan, dit is de repressieve tolerantie van Marcuse.
Door middel van fotobewerking (een bedrijf is de handeling geworden: Photoshop) worden in reclame ideaalbeelden gecreëerd die de de consument psychologisch beïnvloeden, vooral ten aanzien van het vrouwbeeld, mode en uiterlijk (de voorbeelden zijn bekend: de perfecte huid, lichaamsbouw etc.). Een product is dan de oplossing.
Sinterklaas en kerst komen er weer aan volgende maand. Wat de laatste jaren opvalt is dat beide feesten zijn gereduceerd tot koopfestijnen en het overmatig consumeren van voedsel (liefst vlees). Dat is wat Marcuse bedoeld. Tevens kunnen we er niet omheen dat de wereld in deze tijd op drift geraakt is. Politieke en economische conflicten hebben geleidt tot vluchtelingenstromen van miljoenen ontheemden, momenteel geschat op 60 miljoen.
Een boeiende analyse die aansluit op dit artikel is van Rob Riemen van het Nexusinstituut in het Belgische blad Knack van 16.11.2016 (te lezen op Blendle.nl). Het interview is afgenomen na de verkiezing van Donald Trump in de VS en staat vol met pregnante zinnen over de cultuur waarin we terecht zijn gekomen in deze tijd. “We leven in een kitschmaatschappij, je identiteit haal je niet meer uit wie je bent, uit je geestelijke waarden, maar uit wat je kunt kopen en hoe je dat op Facebook kunt zetten. (….). Wat we moeten veranderen is onze geestesgesteldheid. We moeten prioriteiten stellen. Het nu eens wel over boeken hebben. Aandacht besteden aan dingen die ertoe doen. Het onderwijs veranderen. (….) De elite heeft zich een kapitalistisch wereldbeeld toegeëigend waarin wetenschap en technologie centraal staan, noem het globalisering”.
Dat je ook goederen voor niets kunt krijgen laat deze foto zien. Deze mooie glazen schaal is door mij bij een glasbak weggehaald. De schaal was een deksel voor een braadpan, de vasthoudknop was er afgebroken, er zit dus een klein gaatje in, maar dat zie je niet. Iemand heeft de schaal bij de glasbak gezet en ik nam hem gratis mee. Zo makkelijk is dat.
Vroeger, 35 jaar geleden, had de grofvuildienst een vaste ophaaldag, mensen mochten de spullen waar ze vanaf wilden op de stoep voor de deur zetten (gaat nu op afspraak) en we gingen dan door de stad lopen en namen alles wat bruikbaar was mee: stoelen, servies en dergelijke. Stoelen werden geschilderd en jarenlang gebruikt.
Update 31.05.2017
Wat ik nooit heb gekocht / in bezit heb gehad: een elektrisch scheerapparaat, een magnetron, een videoapparaat, een elektrische tandenborstel, een iPhone of een ander product van Apple. Niet om een dogmatische reden, ik had het niet nodig.
Men zou dit ook consumismekunnen noemen, maar dat woord staat nog niet in het woordenboek. Vandaar koos ik in 2015 voor consumentisme. Kapita- lisme, het kapitaal regeert, commu- nisme, van de commmons (gemeenschappelijkheid). Consumeren, consumptie, consumisme.
Update 04.06.2017
Een opvallende nieuwe consumptiehype is de elektrische fiets. We worden overstelpt met een tv reclame (door een bekende Nederlander) en door paginagrote advertenties in de krant, om een elektrische fiets te gaan kopen. Het gebeurt ook massaal. Kritiek is er niet. De vraag is of er wel gedacht is aan de hoeveelheid stroom die er nodig is voor het opladen en het afval van de accu als de fiets versleten is. Tevens zullen mensen dikker worden, want je verbruikt minder calorieën. Voor ouderen is het natuurlijk goed, maar voor mensen die te LUI zijn om te fietsen is dit natuurlijk weer zoiets waaruit blijkt dat we moeten consumeren, er moet weer wat gekocht worden. Het is echter wel een goed alternatief voor een auto in het woon-werk verkeer.
Update 16.06.2017
Men leest veel over duurzaamheid, producten die lang mee gaan:
In de Volkskrant van 28.06.2017 een artikel over een nieuw verderfelijk fenomeen uit de reclame: ‘emotietargeting’. De bekende grote techbedrijven van de zogenaamd sociale media (namen noem ik niet) kunnen uit de vele gegevens die ze van de gebruikers hebben de gemoedstoestand afleiden en reclame daarop afstemmen. Klik je op een artikel over stress en hoofdpijn dan krijgt de gebruiker een passende reclame te zien. Dit is vooral op jongeren gericht. Er is een geheim rapport, de bedrijven ontkennen, maar zeker is dat het kan en alles wat kan zal ook gebruikt worden.
Ook nieuw is de zogenoemde ‘influencer’, dit is iemand, meestal een knappe jongeman of jongedame, die een eigen kanaal op YouTube heeft en programma’s maakt over een hobby, zoals koken, make-up, auto’s en muziek ed, en tussendoor een zak chips van een bepaald merk openmaakt of een crème aanprijst en daarvoor betaald wordt. Het aantal kijkers (views) levert ook geld op. Aangezien veel jongeren geen tv meer kijken en dus ook geen reclame meer zien hebben adverteerders de influencer als nieuwe reclamemogelijkheid aangegrepen. Het zijn kanalen met honderdduizenden volgers, dus het bereik is heel groot. De overheid doet nog wel pogingen dit tegen te gaan, maar dat gaat natuurlijk niet lukken. De algehele mentaliteit is toch ‘pakken wat je pakken kan‘ en ‘als ik het niet doe doet een ander het wel’. Het ‘moderne’ cynisme van het huidige tijdsgewricht. Als shockeren meer inkomsten oplevert dan doe je dat toch gewoon.
‘Iedere maatschappij is het product van opvoeding (door de ouders) en onderwijs (door de school)’, (door mij opgeschreven in jaar 2000). Als je als maatschappij je burgers in de eerste plaats opvoedt om consument te worden, dan krijg je de huidige moderne eendimensionaleconsumptiemens die alles zal doen om de nieuwste telefoon, gadget of computergame aan te schaffen, desnoods door er een nacht voor op de stoep van een winkel te gaan liggen (zie boven).
‘Reclame heeft onze geesten verziekt’,dat zei ik 25 jaar geleden al en de hoeveelheid reclame is exponentieel toegenomen. Ook de methodes zijn steeds gewiekster, slimmer.
Persoonlijk klik ik nooit op reclames, bij reclame op tv of radio gaat het geluid uit. Bij zoekmachines nooit ingelogd zijn. Dat is de handelwijze.
Update 04.08.2017
Een Braziliaanse voetballer (een jongeman van 25 jaar die kan voetballen) gaat naar een andere club. Er is een bedrag mee gemoeid van in totaal ca 500 miljoen. In Parijs staan mensen vandaag in de rij voor de fanshop om een shirt met zijn naam te kunnen kopen. Je hoeft mensen niet te dwingen tot consumptiegedrag, ze doen het uit eigen beweging, ze doen het vrijwillig….
Update 05.09.2017
Er komt een nieuwe telefoon van een bekend merk, er zijn meerdere websites met aankondigingen, de telefoon gaat vanaf 1100 euro kosten.
Reclameborden op het centraal station in Amsterdam hebben camera’s om te registreren hoeveel mensen er naar de reclame kijken en hoelang. Ze zeggen dat de beelden niet worden opgeslagen en dat er verder niets met de beelden gebeurt.
Reclamemakers waren in de jaren 1960 van plan om een subliminale boodschapin een reclame te stoppen. Dat is een heel kort beeld en/of tekst die je niet opmerkt of ziet, maar wel op de menselijke geest zou inwerken. Of het werkte is nooit bewezen. Het is toen toch verboden, maar het zou niet verbazen dat ze het toch nog eens geprobeerd hebben.
Update 19.09.2017
Treffend voorbeeld van zinloze verspilling in de consumptiemaatschappij. Printer (kopiëren/scannen/printen) is stuk, aandrijfsnaar is gebroken. 10 jaar gebruikt en deed het prima (moest wel eens worden schoongemaakt en die inkt is natuurlijk krankzinnig duur). Bel het bedrijf (een van de grote bedrijven die wereldwijd miljoenen printers verkopen, de naam laat ik achterwege, want dat gaat overal zo), antwoord: dat onderdeel is er niet meer, kan niet gerepareerd worden. Dan zelf maar eens kijken: maar een printer openmaken kan niet, er zijn geen schroeven, wrikken helpt niet, je moet hem openbreken en iets kapot maken.
Ze praten over duurzaamheid in het parlement en in talloze ‘commissies’ waar deskundigen plannen maken over hoe we in vredesnaam die afvalberg kunnen verminderen, maar apparaten zo maken dat ze kunnen worden gerepareerd doen ze niet, want dat gaat ten koste van de economsche groei en de werkgelegenheid (zeggen ze dan).
Update 16.12.2017
Sinterklaasinkopen 2017: ca 600 miljoen euro.
Kerstinkopen 2017: ca 900 miljoen euro.
Vuurwerkinkopen 2017: ca 68 miljoen
(Samen ruim 1.5 miljard euro).
2 interessante rapporten zijn verschenen. Ze laten beide een kloof zien die er in Nederland, maar naar mijn mening in alle liberaal-kapitalistische landen, is. We leven in de wereld van de haves-and-have-nots, nationaal en internationaal.
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft een onderzoek gedaan naar de stand van het land en het welbevinden van de Nederlander en een vergelijking gemaakt met 25 jaar geleden. De conclusie is dat het GOED gaat in Nederland, alleen de armoede is toegenomen, maar verder is bijna iedereen tevreden en is alles beter dan vroeger.
Een adviesorgaan van de overheid, de RVS (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving) schrijft in haar rapport ‘Recept voor maatschappelijk probleem’: “Als de maatschappij het probleem is, is een recept niet de oplossing”. Ze beschrijven de impact van maatschappelijke problemen op het individu.
Update 23.08.2018 (3 jaar later)
De consumptiecultuur zorgt ervoor dat producten kort meegaan en niet kunnen worden gerepareerd. Dat dit vroeger anders was laten de foto’s van een mixer, radio en citruspers zien. Doordat er weinig gerecycled wordt is er veel afval. Plastic komt in de rivieren terecht en in de oceanen is de bekende plasticsoep ontstaan, gigantische hoeveelheden drijvend plastic. Blikjes liggen overal, dit komt omdat ze geen economische waarde meer hebben. Koeien eten ze op en gaan dood door maagperforaties.
Echte diepgaande analyses zijn er weinig, maar de hele consumptiecultuur en haar afval komt voor uit de kapitalistische (maar ook marxistische) productiewijze waar het het produceren van goederen tegen zo laag mogelijke kosten de praktijk is. Het milieu en de natuur spelen daarin geen rol omdat ze altijd als kosteloos en gratis zijn gezien, sinds de industriële revolutie. Daarom werd afval vroeger naar een stort gereden en gif gedumpt. In die zin is wel vooruitgang, want dat gebeurd nu veel minder. Deze productiewijze moet worden veranderd: ieder product moet een prijs krijgen die milieukosten en sociale kosten in zich heeft (sociale kosten zijn grondstoffen voor bijvoorbeeld al de mobieltjes (coltan, nikkel ed) die onder slavernij condities worden gedolven, dit moet worden afgeschaft). Sommige producten zullen veel duurder worden, anderen goedkoper.
Foto’s over duurzaamheid, spullen die lang meegaan en afval:
Update 04.09.2018
Met een bij de glasbak meegenomen vaas (hergebruik) maakte ik een stilleven.
Update 22.09.2018
Het is 2 1/2 maand voor Sinterklaas, er is een winkel met pepernoten geopend. Er zijn 50 smaken. (zie boven).
Apple heeft een nieuw iPhone, mensen stonden in de regen voor de winkel in Amsterdam om er als eerste een te kunnen kopen. De apparaten kosten ca 1200 euro. Een man noemt dit de mooiste dag van zijn leven. Hoe triest. (zie boven).
Update 01.11.2018
Een diep triest stemmend bericht in de Volkskrant vandaag: apps voor peuters (onder de 5 jaar) staan vol met advertenties, waarvan een deel manipulatief en ontwrichtend is. Dit is gebleken uit Amerikaans onderzoek naar de Google Play Store. Eerder was al gebleken dat er in de apps reclames met geweld voorkomen, het mag niet maar dat schijnen ze niet te kunnen voorkomen. Bedrijven doen alles om mensen van jongs af aan te indoctrineren en hun consumptiegedrag te beïnvloeden en verslaafd te maken dit begint al met kleuters…..
Update 21.11.2018
Reclamemakers zijn geen mensen met een bijster hoge intelligentie. Iedere website wordt tegenwoordig volgeplempt met paginavolle bewegende reclame, maar er is niemand die er naar kijkt of op klikt. Op YouTube kan men een reclame na 3 seconden wegklikken, dat zullen de meeste mensen doen, het geld van de opdrachtgever is binnen, maar dus volstrekt nutteloos, soms moet je een reclame helemaal uitkijken, de boodschap moet in je hoofd getampt worden. Ook de bekende buienradar (eigendom van RTL, ze wonen een prijs voor beste website (ha, ha) staat helemaal vol met reclame, soms 3 verschillende op 1 pagina, volstrekt nutteloos.
Black Friday, een uit de VS overgewaaid verachtelijk fenomeen van de dolgedraaide consumptiemaatschappij. (Lees Black Friday).
Update 24.12.2018
De kerstinkopen zijn dit jaar hoger dan 1 miljard euro. Een groot aantal supermarkten is zelfs eerste kerstdag open. Diep triest. Voor veel mensen is er in het leven niets anders meer overgebleven dan naar een winkel gaan.
Dit jaar zal ik net als de voorgaande ca 25 jaar geen vlees eten tijden de kerstdagen (een vegetariër ben ik echter niet).
Update 23.07.2019 (4 jaar later)
Het blijkt dat westerse landen massaal afval (plastic, computers etc) transporteren naar landen waar weinig milieuregels zijn (in Azië). Deze landen willen daar mee stoppen en men heeft nu problemen.
Uit Dossier Broeikaseffect (1981):
“(….) zaken die niet binnen de economische sfeer vallen, zoals het milieu, maar eigenlijk ook bij de welvaart zouden moeten worden betrokken, worden onvoldoende onder de aandacht gebracht”.
“(…) wanneer je de mate van welvaart alleen afleidt uit de toename van de productie en het nationaal inkomen blijven de milieugoederen buiten beschouwing. De reden dat dit zo gegroeid is ligt aan het feit dat die milieugoederen altijd overvloedig voorhanden leken te zijn en ze vielen buiten de economische sfeer. Nu de milieugoederen echter ‘schaars’ zijn geworden is er een conflict ontstaan tussen productie en milieu. Daarom is het noodzakelijk dat niet meer de productiegroei als doel gesteld wordt voor de welvaart, maar een veel meer afgewogen doelstelling waar het milieu bij betrokken wordt”.
“Wat willen we: productie die is afgestemd op onmisbaarheid en maatschappelijk nut en in evenwicht met de natuur òf een ongecontroleerde productiegroei met de daarmee samenhangende milieuvervuiling en grondstoffen- en energieverspilling? Eigenlijk zijn we uit lijfsbehoud voor de mens genoodzaakt voor het eerste te kiezen……”
Vertaald naar 2019: In ieder product moet alle kosten worden verwerkt, van kiwi en banaan tot en met vliegreis en tweede huis (al dan niet in Frankrijk). Enzovoort. Er moet een onafhankelijke instantie of autoriteit of instituut komen die dit gaat uitrekenen.
Dit impliceert tevens dat ieder land verantwoordelijk is voor zijn eigen afval, exporteren (en importeren) van afval is verboden.
Update 28.08.2019
De afvalverwerker in Amsterdam AEB (Afval Energie Bedrijf, de grootste in Nederland) kampt met technische mankementen, achterstallig onderhoud en miljoenentekorten. Om veiligheidsredenen liggen een aantal verbrandingsovens stil.
Het hele verhaal is tekenend voor hoe er tegen afval is aangekeken en tot welke problemen dit kan leiden. Alles hier opsommen kost teveel tijd. Enkele opvallende zaken: er is 16 miljoen noodkrediet nodig geweest, het bedrijf moet worden verkocht maar er is geen koper, het rivierslib dat er werd verwerkt kan niet worden opgeslagen, 35.000 mensen zijn afhankelijk van de warmtelevering van het bedrijf, er is een crisisteam om het ophalen van huisvuil te garanderen. Enzovoort. Miljoenentekorten hebben maar 1 reden: falend bestuur.
Update 09.05.2020 (5 jaar later)
De coronapandemie heeft de wereld in haar greep, de gevolgen zijn groot en dramatisch.
De mensheid is tegen de grens gebotst van een economisch systeem dat gebaseerd is op de ongebreidelde groei van productie en consumptie zonder daarbij acht te slaan op natuur, milieu, dier en ecosysteem.
Een analyse van de Coronapandemie die alles met consumentisme te maken heeft: Coronacrisis
Uit de inleiding van mijn afstudeerscriptie in 1981: “Er is een fundamenteel conflict tussen de mens en zijn omgeving. De natuur is ingesteld op evenwicht en de mens wil groei. Voor groei zijn natuurlijke hulpbronnen nodig, wat een verstoring van de natuur veroorzaakt. Deze verstoring kan noodlottige gevolgen hebben voor de leefbaarheid op aarde. Noodzakelijk is dat de mens de perceptie van zijn omgeving (de natuur) bijstelt teneinde in harmonie met de natuur te leven.”
Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft nieuwe inzichten die bijzonder goed zijn, ook nooit eerder gehoord. https://www.volkskrant.nl/ts-bfa4febf we gaan vooruit!
Update 05.01.2023 (8 jaar later)
De consumptiemaatschappij kraakt in haar voegen, elders gebruikte ik het woord welvaartsillusie waarmee ik bedoel: welvaart heeft een prijs.Veel consumeren betekent minder natuur en milieu. Veel autorijden (in plaats van openbaar vervoer) betekent luchtvervuiling en fijnstof (er gaan mensen aan dood) en meer wegen, meer files, meer stikstokuitstoot. De auto is daarom een goed voorbeeld waar een aanvankelijk voordeel van individuele vrijheid (ontstaan in de vorige eeuw door massaproductie (lopende band) van auto’s (Henry Ford begreep het: geef werkers genoeg inkomen om zelf een auto te kunnen kopen) op een zeker moment in het tegendeel gaat omslaan: files, luchtvervuiling, volle steden etc). Dit was in de vorige eeuw al het geval, maar liberaal kapitalisme gaat uit van voortdurende groei en geforceerde consumptie (aangezwengeld door reclame).
Uitgaven in afgelopen december: 110 miljoen euro aan vuurwerk, 1,17 miljard aan kerstinkopen en 2,9 miljard euro gepind. Allemaal records. (Zie boven, ik schreef er eerder over). Tegelijkertijd zitten er mensen in de kou omdat ze hun energierekening niet meer kunnen betalen.
In Noord-Holland wordt reclame voor vlees, vis, vliegreizen en fossiele brandstoffen (Shell) verboden. De eerste reacties zijn die van boosheid die vooral een gebrek aan intelligentie laten zien, want er wordt niets verboden, alleen de reclame wordt verboden. Ook reclame voor gokken, momenteel overvloedig aanwezig, moet worden verboden. Mijn mening is dat alle reclame moet worden beperkt, overal….
Update 08.03.2024 (9 jaar later)
Dik zijn en obesitas nemen toe in de westerse consumptiemaatschappij waar overal eten wordt aangeboden, met name door fastfood bedrijven uit de VS. Van jongs af aan wordt een verkeerd voedingspatroon aangeleerd. In de westerse consumptiemaatschappij gaat geld verdienen met het aanbieden van voedsel boven gezondheid. In arme delen van de wereld komt een gebrek aan eten voor, waardoor er sprake is van honger. Wat moet gebeuren oa.: een bouwstop voor Amerikaans fastfood (tenzij ze alleen gezond eten aanbieden), supermarkten verplichten fruit bij de kassa te leggen en alle snoep weg te halen (alleen nog in het snoepschap), afschaffen btw op groenten & fruit (en dergelijke). Het is allemaal een heel oude discussie.
Update 27.11.2024
Lees ook Black Friday over de dolgedraaide kapitalistische consumptiemaatschappij die dit jaar 2024 een dieptepunt heeft bereikt met mensen opzwepen tot KOPEN.
Update 08.03.2025 (10 jaar later)
Er dreigt een stroomtekort doordat het netwerk te krap is voor de vraag naar stroom.
Update 14.10.2025
Sinterklaas en Kerstmis komen er aan (zie boven), winkels hebben al enige tijd snoep en spullen te koop. Ahold met AH, BOL, Etos, GallenGall adverteren nu al overvloedig met het zicht op de ‘feestdagen’/koopdagen over twee maanden…..
Update28.11.2025
Black Friday was 1 dag, toen een week, nu een maand. Een verwerpelijk fenomeen dat uit de Verenigde Staten is komen overwaaien en toonbeeld is van de dolgedraaide consumptiemaatschappij. We moeten de verbanden leggen tussen zaken: Black Friday (overconsumptie) en klimaat/milieuvervuiling/uitbuiting ed.
Update 13.02.2026 (11 jaar later)
We ervaren dolgedraaid kapitalisme, de verantwoordelijken in economie en politiek doen maar wat, produceren en consumeren is het levensdoel geworden. De internationale spanningen met handelsoorlogen (schreef er in 1992 al over) zorgen voor een ratrace. Momenteel laten de Westerse leiders zich sturen door Chinees en Amerikaans (VS) kapitalisme. Steeds sneller handelen en produceren, nu vooral met AI.
Een klein maar treffend voorbeeld: een betaaldienst voor achteraf betalen (uit Zweden) heeft geforceerde consumptie als doel, ook als men het niet kan betalen. Mensen komen er door in de problemen en het bedrijf handelt illegaal als incassobedrijf zo is vandaag te lezen (onderzoek loopt).
(C) Ronald Puma
Dit artikel is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Hoorde een tv recensent op de radio vragen bij een gesprek over de Bekende Nederlander (ook wel BN-er genoemd) en bekende mensen wereldwijd: ‘Maar wat kan Kim Kardashian dan?’ Antwoord: ‘Zij kan zichzelf goed verkopen’. Ze hoeft niets te kunnen, haar uiterlijk is haar verkoopartikel (met name haar dikke kont, dit schijnt nog navolging te krijgen ook).
De term Ik-Tijdperk is al eind jaren 1970 ontstaan. Weekblad Haagse Post met John Jansen van Galen schreef er over. Later werd het een boek. Ik moet het eens herlezen. Ik ben bang dat we in 35 jaar achteruit zijn gegaan in plaats van vooruit. We leven misschien wel in de meest narcistische tijd ooit. De technologie heeft dat mogelijk gemaakt.
Narcissus is een persoon, een knappe jongeman, uit de Griekse mythologie (3000 jaar oud), hij was arrogant en werd verliefd op zichzelf. Hij keek in stilstaand water en zag zijn spiegelbeeld en vond zichzelf zo mooi dat hij moest blijven kijken (net als al die mensen die naar zichzelf kijken op hun smartphone en hun foto’s dwangmatig op de sociale media, Instagram ed, plaatsen). Het liep niet goed af, (we kunnen heel veel leren van de Oude Grieken). Hij vergat te eten en drinken en probeerde met zijn spiegelbeeld te praten maar dat praatte niet terug. Zijn tranen verstoorden het spiegelbeeld. De aftakeling was daar, hij verloor zijn schoonheid en ging dood. Zijn lichaam werd nooit gevonden, maar de goden waren mild: er bleef een bloem met zijn naam bestaan, de Narcis…..
Treffende recensie van een boek over narcisme van Isolde Charim (Oostenrijk 1959): Recensie Volkskrant Zelf denk ik aan de ‘collectieve identiteitscrisis’ waarin de mens in de moderne tijd terecht zou komen, door mij geschreven in 1992. Echter, men moet er eerst de filosoof Nietzsche voor lezen (lees Friedrich Nietzsche (1844-1900)).
Update 08.05.2025 (8 jaar later)
Uit 2017: “Narcissus is een persoon, een knappe jongeman, uit de Griekse mythologie (3000 jaar oud), hij was arrogant en werd verliefd op zichzelf. Hij keek in stilstaand water en zag zijn spiegelbeeld en vond zichzelf zo mooi dat hij moest blijven kijken (net als al die mensen die naar zichzelf kijken op hun smartphone en hun foto’s dwangmatig op de sociale media, Instagram ed, plaatsen). Het liep niet goed af, (we kunnen heel veel leren van de Oude Grieken). Hij vergat te eten en drinken en probeerde met zijn spiegelbeeld te praten maar dat praatte niet terug. Zijn tranen verstoorden het spiegelbeeld. De aftakeling was daar, hij verloor zijn schoonheid en ging dood. Zijn lichaam werd nooit gevonden, maar de goden waren mild: er bleef een bloem met zijn naam bestaan, de Narcis…..“.
Update 11.02.2026 (9 jaar later)
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
Dit blog is onafhankelijk en niet verbonden aan een partij.
“Oppenheimer zag direct dat de uitvinding van een bom die de wereld zou kunnen vernietigen iets vreselijks was”.
‘Wijsheid is door levenservaring gelouterde kennis’.
Er zijn twee soorten mensen: mensen met kennis en macht en mensen met wijsheid zonder macht. In de eerste categorie zien we de meeste politici en bestuurders, ze zijn intelligent en welbespraakt, maar het gaat hen om macht, status en geld. De tweede categorie is de bewuste burger die machteloos toekijkt hoe de samenleving geregeerd en bestuurd wordt. Eens in de paar jaar mag hij naar een stembureau, daarna mag hij zijn mening geven in de media en op sociale media, in een democratie mag je even stoom afblazen, maar de politiek zal zich er niets van aantrekken.
Wijsheid is door levenservaring gelouterde kennis. Slechts een enkele politicus mag zich het laatste toerekenen, dit zijn de bekende voorbeelden van oa. Gandhi, Mandela en Vaclav Havel. De laatstgenoemde was schrijver/kunstenaar/filosoof (1936 – 2011) in Tsjechoslowakije (het huidige Tsjechië) en hij was 20 jaar politiek dissident tegen het communistische bewind na WO2 (werd hiervoor vaak in de gevangenis gezet). In 1990, na de geweldloze ‘Fluwelen Revolutie’, werd hij tot president gekozen en bleef dat 13 jaar. Als hij sprak zag je een bedachtzame man die een dienaar van zijn land was, hoewel hij nooit de ambitie had om president te worden, dat is een speling van het lot die hij accepteerde. Een mooie tijdloze uitspraak van hem en die alleen iemand met veel wijsheid kan doen is: “Zoek mensen die de waarheid zoeken, maar vlucht voor mensen die de waarheid gevonden hebben”.
Een goed voorbeeld van het verschil tussen kennis en wijsheid is de uitvinder van de atoombom in de oorlogsjaren 1940-1945 in de Verenigde Staten Oppenheimer en de uitvinder van de waterstofbom (nog krachtiger dan een atoombom) Teller. Oppenheimer zag direct in dat uitvinding van een bom die de wereld zou kunnen vernietigen iets vreselijks was. Dit noem ik wijsheid. Teller had alleen kennis en was een fanatiek aanhanger van president Reagan die de MAD doctrine hanteerde, de mutual assured destruction, de wederzijds gegarandeerde vernietiging en deze doctrine was een dreiging die de wereld in de jaren 1980 en nog lang daarna in zijn greep heeft gehouden, eigenlijk tot vandaag de dag, alleen beseffen de meeste mensen dit niet meer.
Er is een film gemaakt over Oppenheimer (2023), op zich een goede film (wel lang), echter, de montage is hinderlijk snel, hypersnel en dat verbaasd niet want de regisseur (1970) maakte eerder actiefilms en dit soort montage past niet bij deze thematiek.
Update 09.02.2026 (11 jaar later)
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is onafhankelijk en komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding.
“Maar omdat buitenlanders, immigranten en vluchtelingen een makkelijk aan te wijzen groep zijn worden zij als oorzaak van de problemen gezien (de zondebok, we hebben het in de geschiedenis eerder gezien)”. (2021)
“Sociaaleconomische problemen komen samen in grote steden waar armoede en frustratie hoog zijn“. (2021)
“Als regerende partijen lang genoeg de problemen niet aanpakken, ontstaat een giftig mengsel van onvrede en woede en uiteindelijk rijdt de ME politie door straat”. (2021)
2021. De steeds vaker voorkomende berichtten en onderzoeken over misbruik van vooral jonge mensen in sport (turnen ea) komt ook voort uit de prestatiemaatschappij waar winnen het ultieme doel is geworden ten koste alles. Het is ook de uiting van de liberale ideologie van een meritocratie, je ben wat je presteert, winnen is te danken aanje eigen inspanning alleen. In de hele liberaal-kapitalistische maatschappij is winnen het doel geworden, in studie, werk, hoever je vliegreis is geweest, hoe mooi je woont en in welke auto je rijdt en dus ook sport: je wint of je verliest, als je verliest is dat je eigen schuld. Je moet winnen. In een trainingssituatie bij sport, ballet speelt de machtsverhouding tussen leraar en leerling en het leeftijdsverschil een grote rol. In de maatschappij is er ook een groot machtsverschil, dit is wat de meritocratie is gaan heten. De meritocratie gaat uit van gelijke kansen voor iedereen, in theorie, maar er zijn helemaal geen gelijke kansen hebben meerdere onderzoeken uitgewezen. Het milieu waar je geboren wordt, de stad, wijk, het schooladvies bepalen hoe het je later zal vergaan in de maatschappij. Een simpel voorbeeld is dat (witte) vermogenden steeds vaker hun kind naar een (witte) privéschool laten gaan en dat het regulier onderwijs kampt met geld- en personeel tekorten (ik schreef er jaren geleden over, als je een leidende rol wil spelen als kenniseconomie moet je er ook veel geld voor uitrekken: Kenniseconomie en onderwijs). Ook privé bijles is een steeds vaker voorkomende praktijk. Bovendien is de multiculturele maatschappij steeds complexer geworden en discriminatie een veelvoorkomend verschijnsel. Ook hier is de meritocratie aan de orde: als je niet slaagt heb je je best niet genoeg gedaan, men moet zich‘invechten’ zoals een politicus (MP Rutte) heeft gezegd, als je dat zo formuleert dan krijg je de maatschappij van vandaag.
Ook media (radio, tv etc) houden van winnaars en succes: voetballers, sporters (de Olympische Spelen met Gouden Medailles!), uit de cultuursector (kunstenaars: schrijvers, schilders, acteurs etc), succesvolle ondernemers enzovoort. Van verliezers houden ze niet, want die trekken geen publiek en kijkers, hoewel een dramatisch verhaal over een mislukking het ook goed doet (liefst met tranen).
Het is eigenlijk het idee van de Amerikaanse droom, in theorie kan iedereen rijk en succesvol worden en dat heb je dan helemaal aan jezelf te danken. De praktijk zijn miljoenen armen die onder een brug slapen en voedselbonnen nodig hebben. Ik schreef er in de jaren 1990 al over (Dossier Amerika (VS). Als een een olievlek heeft deze illusie zich over de hele wereld verspreid. Vooral in deze tijd van grote transities waar het gaat om de verdeling van schaarstezal winnen of verliezen steeds meer een rol gaan spelen, de coronapandemie versterkt dit proces ondanks de massieve overheidssteun. Schaarste aan welvaart, schone lucht, schoon water, ruimte, grondstoffen, energie (gasprijs, stroomprijs) en dergelijke. Iedere vorm van solidariteit gaat op deze manier verloren. De mensen die niet mee kunnen komen zijn de ‘deplorables‘ (sneue, betreurenswaardige mensen, gezegd door Hillary Clinton). Hier komt de winst van Trump in 2016 vandaan. Het zogenoemde ‘populisme’ is er op gebaseerd, want zoals ik eerder al schreef heeft het populisme hoofdzakelijk een sociaaleconomische achtergrond (De Boze Burger en het ‘populisme’), maar omdat buitenlanders, immigranten en vluchtelingen een makkelijk aan te wijzen groep zijn worden zij als oorzaak van de problemen gezien (de zondebok, we hebben het in de geschiedenis eerder gezien). Sociaaleconomische problemen komen samen in de grote steden waar armoede en frustratie hoog zijn. Armoede is er hoofdzakelijk in de steden, rijkdom aan de randen van de stad en in de buitengebieden. In Nederland is er al sinds de jaren 1980 populisme (Hans Janmaat) en van begin af aan is er een overlapping geweest met rechts-extremisme en het einde van deze ontwikkeling is niet te verwachten (Dossier Migratie/Immigratie).
The winner takes all.
Als de regerende partijen lang genoeg de problemen niet aanpakken, ontstaat een giftig mengsel van onvrede en woede en uiteindelijk rijdt de ME politie door straat, want de macht zal verzet altijd gebruiken om haar bevoorrechte positie te verdedigen onder het mom van rechtsorde….zo is het in de hele geschiedenis gegaan in alle landen.
Update 07.12.2021
‘De toegang tot kwalitatief goed onderwijs hangt nu teveel af van de portemonnee van ouders’. Vandaag een artikel in de Volkskrant over toegenomen kansenongelijkheid en op de NOS website: https://www.nos.nl/l/t/2408491
(Geschreven in 2018) (Met Update 2026) (8 jaar later)
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leven anno 2018 nog in de donkere Middeleeuwen vol met bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
Update 2021
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leven anno 2021 nog in de donkere Middeleeuwen vol met geloof en bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
Update 2023
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leven anno 2023 nog in de donkere Middeleeuwen vol met bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
Update 2024 (6 jaar later)
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leven anno 2024 nog in de donkere Middeleeuwen vol met geloof, bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
Update 2025 (7 jaar later)
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leeft anno 2025 nog in de donkere Middeleeuwen vol met geloof, bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
Update 30.09.2025
In Afghanistan is het internetverkeer en gehele telecommunicatie stopgezet door de Taliban. Dit gebeurt omdat de islamitische sharia moet worden nageleefd. Vrouwen hebben geen rechten, krijgen geen onderwijs.
Update 03.02.2026 (8 jaar later)
Maak geen vergissing: grote delen van de wereld leeft anno 2026 nog in de donkere Middeleeuwen vol met geloof, bijgeloof, obscurantisme, oude religieuze gebruiken, dogma’s en angst. (Ook binnen de westerse wereld).
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit artikel is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
(Geschreven in 2013) (Met Updates 2026, 13 jaar later).
2013: “….mensen die zelfrespect uit de hoogte van hun inkomen moeten halen”.
2018: “Zo gaat dat in Nederland, dit is dat patjepeeër Nederland waar wel eens over gesproken wordt, die VOC-mentaliteit van JP Balkenende (Toch?). Er is wat obligaat protest, maar stilletjes hopen ze allemaal zoveel geld te gaan verdienen”.
2024: “Ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was”.
2013. Woordenboek Nederlandse Taal:
Grote graaier [de, een (m. en v.); grote graaiers] 0.1 mensen die met de handen rondtasten in een geldlade/kassa, figuurlijk > 0.2 wegkaper> 0.3 kan ook gelegaliseerde dief genoemd worden> 0.4 veelverdiener
> Eind 20e eeuw en begin 21e eeuw een veelvoorkomende mensensoort die te vinden is in het bedrijfsleven, semioverheid en overheid. Bij banken, woningcorporaties, besturen van universiteiten en hogescholen, energiemaatschappijen, politie, publieke omroep, openbaar vervoer, hoofden van ministeries, medische sector,en dergelijke.
> Verklaring: mensen die hun zelfrespect uit de hoogte van hun inkomen moeten halen. (Niet te verwarren met de Grote Grazers, (o.a) runderen die in de Nederlandse natuur zijn geïntroduceerd vanwege natuurbeheer).
Update 08.03.2018
Vandaag werd bekend dat Ralph Hamers (51 jaar oud) 3 miljoen euro gaat verdienen bij ING, 50% erbij. Hij kreeg dit van Jeroen van der Veer, ex Shell, President-commissaris.
Zo gaat dat in Nederland, dit is dat patjepeeër Nederland waar wel eens over gesproken wordt, die VOC-mentaliteit van JP Balkenende (Toch?). Er is wat obligaat protest, maar stilletjes hopen ze allemaal zoveel geld te gaan verdienen, want 10 jaar geleden voor de crisis was dit ook al en er is niets veranderd.
JP Balkenende zit daar in de Raad van Commissarissen. Hij is een van de zwakste MP’s die we gehad hebben in Nederland (2002-2010, 8 jaar), hij is een voetnoot in de Nederlandse politieke geschiedenis. Tijdens die 8 jaar ontstond de ernstigste economische crisis sinds de jaren 1930, in 2008. We waren dicht bij een financiële meltdown zeiden deskundigen later. Banken werden genationaliseerd (een uit het communisme stammende maatregel) en kregen overheidssteun (ook ING) om niet failliet te gaan. Er moest 50 miljard bezuinigd worden in de jaren daarna. Mijn vermoeden is dat toenmalig minister van financiën Wouter Bos (een van de minst slechte politici) later snel de politiek heeft verlaten omdat hij dingen te weten is gekomen die zo erg waren dat hij ze niet meer voor zijn rekening kon nemen.
Wim Kok was ook bij ING betrokken, de argumentatie nu voor het verhogen van het salaris is dezelfde als 10 jaar geleden (de internationale maatstaven). (Ik schreef uitgebreid over de teloorgang van de PvdA en de sociaal-democratie in Dossier PvdA / SP), want die begon in de tijd van politicus Kok).
Ben benieuwd of mijn voorspelling van een paar jaar geleden dat er bij de volgende economische crisis geen geld meer uit de geldautomaat komtbewaarheid wordt. De internationale overheden hebben dan geen geld meer om banken te nationaliseren, want wereldwijd zijn er al enorme schulden. De rente kan niet meer zakken om de economie te stimuleren, want de de rente is al 0%. Van de ene op de andere dag zijn spaartegoeden verdampt, pensioenfondsen failliet, geld weg….(is wel een scenario voor een rampenfilm).
Grappig, Jos Collignon heeft in de Volkskrant vandaag dezelfde associatie als ik in 2013 had.
Update 13.03.2018
De salarisverhoging gaat niet door door de maatschappelijke verontwaardiging (het blijft dus 2 miljoen euro….).
Update 01.05.2023 (10 jaar later)
Heer Hamers ging voor een Zwitserse bank werken, maar moest weer vertrekken.
Het aantal miljonairs neemt toe.
De armoede neemt toe, steeds meer mensen moeten bij de voedselbank gratis eten halen (begint op de VS te lijken met voedselbonnen).
Jongeren hebben het vertrouwen in de maatschappij verloren en hopen zo snel mogelijk rijk te worden met crypto-geld, een artificieel geld dat voor de korte termijn winst kan opleveren of verlies, het is 1 groot casino geworden. (Andere jongeren worden depressief en hebben psychologische hulp nodig).
Online gokken is legaal geworden, mensen willen geld zien, maar het aantal gokverslavingen neemt toe en reclame voor gokken is nu weer verboden.
Etc.
Update 31.10.2023
Het aantal miljardairs is toegenomen, zo blijkt uit de ieder jaar verschijnende Quote 500 een blad voor de rijken in de samenleving. Tevens is armoede en dakloosheid toegenomen, tegenwoordig samengevat in het woord ‘bestaanszekerheid’. Een Franse econoom zegt nog maar eens het bekende feit dat rijken weinig belasting betalen door alle sluiproutes (ik schreef er eerder over in Het Einde van het Kapitalisme en Quote 500).
Update 19.01.2024 (11 jaar later)
Ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib geeft ieder jaar een verslag van de arm-rijk situatie. De rijken worden worden rijker, het aantal armen neemt toe. Verbazen doet het niet, want dit gaat al 30 jaar zo (eigenlijk altijd al). Dereacties zijn even voorspelbaar als altijd. Niet voor niets schreef ik in 2015 in Het Einde van het Kapitalisme dat er mogelijk revoluties nodig zijn om dit tegen te gaan. Dit gaat niet vrijwillig. (Die trustkantoren moeten worden gesloten en belastingadviseurs worden filiaalhouder bij een supermarkt). (Overigens moeten al die mensen die voor en na 2014 Russische oligarchen hielpen belasting te ontduiken voor het gerecht, wat niet gaat gebeuren want de politiek in Nederland stond dit toe, het was legaal. Dit geheel terzijde). De vijf rijkste mannen verdubbelden hun vermogen tot 869 miljard dollar. De meesten komen uit de VS. Alle miljardairs bezitten samen 3300 miljard dollar. Ze kunnen een Afrikaans land kopen als ze zouden willen. In Davos Zwitserland komen de rijken samen. Ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was.
Update 25.05.2024
Dit is het aandeelhouderskapitalisme dat iedere partij in NL (een enkele uitgezonderd) onderschrijft. Als de macro economische cijfers goed zijn gaat het goed met het land.
Een van redenen voor populisme (dat gaat regeren) is dat de burger de indruk krijgt dat de politiek liever intelligente hoogopgeleide mensen uit het buitenland haalt (ASML/NXP) die veel gaan verdienen en direct een woning krijgen maar ook goedkope werkers uit andere buitenlanden (EU Schengen) voor het domme werk (in de kassen).
Update 05.10.2024
De boven genoemde Ralph Hamers wordt misschien nog vervolgd voor de slechte controles op witwassen, de beslissing van het OM valt later dit jaar.
Update 12.02.2025 (12 jaar later)
December 2024 is door het Openbaar Ministerie besloten Hamers niet te vervolgen vanwege gebrek aan bewijs. Deze zaak ging over de controle op witwassen van geld door de bank ING.
Update 11.04.2025
Geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Update 27.01.2026 (13jaar later)
De bonussen bij banken mogen weer omhoog na de beperkingen na 2008 (toen banken in handen van de staat kwamen door de financiële crisis). De bonuslimiet zorgt ervoor dat mensen eerder ergens anders gaan werken omdat ze daar meer kunnen verdienen. Het aloude liedje van het door het kapitalisme gecultiveerde egoïsme waarover ik in 1992 al schreef. Moraal en idealisme spelen geen rol.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is onafhankelijk en komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
(Geschreven in 2014) (Met Update 2026) (12 jaar later)
1993:“Technologie moet niet de moraal gaan bepalen”.
2013: “Swipen is het toonbeeld van de vluchtige, verveelde consument die zijn interesse al na een paar seconden heeft verloren en iets nieuws wil zien. Alles waar enige aandacht voor nodig is is al teveel“.
2014: “Geef mensen anonimiteit en je leert de ware aard van de mens kennen: egoïstisch, narcistisch en soms wreed”.
2014. Is het u ook opgevallen dat het zogenoemde swipen op een beeldscherm lijkt op het wegwerpgebaar, weggooien. Swipen is het toonbeeld van de vluchtige, verveelde consument die zijn interesse al na een paar seconden heeft verloren en iets nieuws wil zien. Alles waar enige aandacht voor nodig is is al teveel.
Een populaire relatie app (Tinder) werkt met swipen, bevalt het gezicht op de foto niet, gelijk wegwerpen.
Update 30.05.2018 (4 jaar later)
Tv programma Zembla over Tinder en de gevolgen. Er kwam veel voorbij. Dit is eigenlijk cultuursociologie, want dit verschijnsel heeft nu al, na 4 jaar, iets veranderd. In de uitzending: Een frisse jongeman heeft 500 matches, maar geen relatie. Hij zag gelukkig zelf in dat het eigenlijk een vreemd fenomeen is. Ghosting is, zo leerden wij, contact hebben en nooit meer wat laten horen. Filosoof Ad Verbrugge had zoals te verwachten was zinnige opmerkingen. De oppervlakkigheid en vluchtigheid noemde hij als nadelen.
Geef mensen anonimiteit en je leert de ware aard van de mens kennen: egoïstisch, narcistisch en soms wreed.
Maar er schijnen ook huwelijken en relaties uit voort te komen, dus dat is toch positief.
‘De techniek is de moraal gaan bepalen’, is een stelling van mij van 25 jaar geleden waarmee ik bedoelde dat bedrijven iets verzinnen, iets maken, en de politiek achteraf gaat kijken of er nadelen zijn. Ik dacht toen in de eerste plaats aan de medische sector. Dat is hier met Tinder ook van toepassing: een bedrijf (uiteraard Amerikaans) bedenkt iets in de internetrevolutie, doel is geld verdienen, rijk worden en het wordt wereldwijd massaal gebruikt, net als Google, Twitter en Facebook enzovoort. Inmiddels is van al deze monopoliebedrijven duidelijk geworden dat er een donkere kant aan zit met potentieel grote gevaren. Google heeft de mogelijkheid om algoritmes te laten bepalen wat er te vinden is op het web. Twitter is ideaal voor snel nepnieuws en beledigingen ed. Facebook heeft verkiezingen kunnen beïnvloeden. Enzovoort.
In tv programma Nieuwsuur deze week de uitvinder van het internet, hij had na 30 jaar toch wel bedenkingen gekregen bij wat hij had bedacht. Ik zou het nog even moeten terugluisteren, maar ik meen dat hij zei dat het idee bestond dat als mensen met elkaar verbonden zijn er meer begrip zou komen. Dan moet ik altijd denken aan de uitvinders van radio en televisie die het zelfde dachten, dat was een eeuw geleden, voor twee wereldoorlogen……
Update 10.08.2019 (5 jaar later)
Een veelzeggend en wrang-humoristisch interview in de Volkskrant vandaag met de Franse journaliste Judith Duportail (33 jaar en een knappe moderne verschijning, waarbij direct de vraag is waarom ze Tinder überhaupt gebruikt) die onderzoek deed en een boek schreef over Tinder. Enkele opvallende zaken en uitspraken:
Ze vindt aandacht fijn en noemt Tinder een narcisme-shot, het gebruik werd verslavend en net zo gewoon als tanden poetsen en koffie drinken.
Wetenschappers hebben aangetoond dat in de hersenen de beloningscentra worden geactiveerd netzo als in het casino of zoals bij een fruitautomaat. Het werkt verslavend. De ontwikkelaars van Tinder hebben dit ook zo bedoeld.
Tinder is een vluchtheuvel voor de eenzaamheid(mooi gezegd).
Het doel van de gebruiker is een partner vinden, het doel van Tinder is dat je terugkomt, een conflicterend belang.
Het bedrijf maakt 800 miljoen winst en heeft 60 miljoen gebruikers, de meest rendabele app uit de App Store.
Tinder is volgens haar de illusie dat je een mens kan bestellen, netzo als een pizza of een Uber-taxi.
Het is de tijd van de Ultra Modern Solitude (mooi gezegd).
Het kapitalisme is doorgedrongen in het diepste privéleven van de mens. (Dit is wat ik bedoel (zie boven) met ‘De techniek/technologie is de moraal gaan bepalen‘, ik schreef het in 1993. Bedrijven en onderzoeksinstituten hebben meer macht dan overheden en ontwikkelen op basis van een verdienmodel (winst) een product. Dit product kan diepgaande invloed hebben op samenleving en cultuur en de nadelen zien we in deze tijd in volle omvang, want ook de milieu/klimaatcrisis is hierdoor ontstaan, zie Dossier Broeikaseffect).
De journaliste ziet gelijkwaardigheid tussen man en vrouw door Tinder, want vrouwen zijn het gewend om op hun uiterlijk beoordeeld te worden (‘….onze waarde hangt af van ons uiterlijk….‘), nu geldt dat ook voor mannen.
Veel vrouwen gaat het om de seks. Er is sprake van seksuele overconsumptie: ‘Dat een vent alweer op zijn telefoon zit te gluren als je even naar de wc bent of dat hij al een Uber voor je heeft gebeld terwijl je nog amper je kleren hebt aangetrokken’.
Disirability scoreis de waarde die iemand heeft, je kunt een 9 zijn of een 5, onderaan staan de kanslozen die direct naar links worden weggeswiped (zie boven 2014). Tinder zegt het niet meer zo te doen, maar er is geen transparantie.
Via algoritme krijgen vrouwen een wat oudere en beter verdienende man te zien, mannen wat jongere minder goed verdienende vrouwen. Tinder zegt het niet te gebruiken.
Tinder werknemers hebben een macho-cultuur.
Online daten is in de VS belangrijker dan in real life ontmoeten
Het boek dat ze schreef is erg succesvol en er komt een documentaire.
Update 03.04.2021 (7 jaar later)
De technologie heeft de mens in bezit genomen en het neemt steeds meer toe. ‘De techniek/technologie is de moraal gaan bepalen‘ ik schreef het in 1993. Bedrijven en onderzoeksinstituten hebben meer macht en geld dan overheden en ontwikkelen op basis van een verdienmodel (winst) een product. Dit product kan diepgaande invloed hebben op samenleving en cultuur en staat soms haaks op democratie.
Goed artikel in de Volkskrant vandaag. Datingapps zijn bedoeld oom de aandacht vast te houden uit commerciële belangen. Dat schreef ik 10 jaar geleden al (zie boven). Het meeste wat ik boven beschreef komt terug. De overdaad aan keuzes leidt tot besluiteloosheid en uitstel. Keuzemenu’s door filters/voorkeuren beperken kandidaten en dat heeft nadelen (bubbles). Intuïtie valt weg.
Update 11.01.2026 (12 jaar later)
Een vergeten bericht waar niet op teruggekomen hoeft te worden. Deze hele problematiek is alleen maar in intensiteit toegenomen. Langzaam bergafwaarts met sociale mediaplatforms en vooral kunstmatige intelligentie lees hiervoor: Dossier Kunstmatige Intelligentie (AI)
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid (en ‘zit’ niet op Tinder).
“Nu is er niets meer over, enkel de wereld waarin wij leven, met oorlog en vrede, honger en overvloed, armoede en rijkdom, verslagenheid en hoop. Eigenlijk zoals het altijd geweest is en ook zal zijn”. (1993)
“De geschiedenis beweegt zich daarom cyclisch én lineair voort, er is een voortgaande technische, wetenschappelijke en materiële ontwikkeling, maar binnen deze ontwikkeling is de mens hetzelfde gebleven en daarmee de vraag naar de zin van dit alles”. (1993)
“Het wrakke schip met de mensheid dobbert stuurloos op een oceaan zonder doel of richting, er is geen kapitein meer die het schip nog kan besturen want de kapitein is zelf tot wanhoop gedreven door de overweldigende hoeveelheid problemen. (2023, 30 jaar later)
1993. Is het leven zinloos of kan men er een zin aan geven? Jean-Paul Sartre schreef: ‘De mens kan pas iets willen al hij begrepen heeft dat hij alleen is, alleen op de wereld temidden van eindeloze verantwoordelijkheden, zonder hulp of toevlucht, zonder enig ander doel dan het doel dat hij zichzelf stelt, zonder enig andere bestemming dan de bestemming die hij zelf schept op deze aarde.’ De bestemming die men schept is de zin van het leven. Deze bestemming kan van alles inhouden, men kan: veel geld proberen te verdienen, een postzegelverzameling aanleggen, andere mensen helpen, als kunstenaar proberen onsterfelijk te worden, het Hogere dienen, voor nageslacht zorgen enzovoorts. Toch is dit alles maar een poging om iets te doen, meestal slechts om geld te verdienen, in leven te blijven.
Bij goede omstandigheden duurt een leven gemiddeld 75 jaar, een korte tijd op de tijdsbalk van onze jaartelling, ervoor was niets, erna is niets en de tijd van leven is voor de meeste mensen een periode van onzekerheid en lijden. Een onverdraaglijke gedachte, vandaar dat mensen een zingeving en houvast gecreëerd hebben. Vroeger haalde men zingeving uit de natuur, later uit een God en toen god dood was geconstateerd een ideologie. De ideologieën zijn in deze eeuw evenals god een illusie gebleken, wat nu? Nu is er niets meer over, enkel de wereld waarin wij leven, met oorlog en vrede, honger en overvloed, armoede en rijkdom, verslagenheid en hoop. Eigenlijk zoals het altijd geweest is en ook zal zijn. De geschiedenis beweegt zich daarom cyclisch én lineair voort, er is een voortgaande technische, wetenschappelijke en materiële ontwikkeling, maar binnen deze ontwikkeling is de mens hetzelfde gebleven en daarmee de vraag naar de zin van dit alles.
De vraag naar de zin van het leven is niet eenduidig te beantwoorden, het is uiteindelijk ‘slechts’ waarvoor je kiest, welke bestemming je schept, die keuze bepaalt (mede) je levensloop en lot. György Konrád, de Hongaarse schrijver, schreef daarom: ‘Op de vraag naar de zin van het leven antwoordt ieder met zijn levensloop.’
Update 12.12.2021(28 jaar later)
Een bijzonder mooi boek van Michael Ignatieff (1947), een erudiete man, met de titel ‘Troost’ (Als licht in donkere tijden) waarin hij in 17 hoofdstukken onderzoekt waar mensen door de eeuwen heen hun troost hebben gevonden in een weerbarstige wereld en het persoonlijke leven vol met tegenslag en ellende. Goed om te lezen in deze tijd van klimaatcrisis en pandemie.
Bekijk de foto expositie met de titel Condition Humaine met zwart-wit fotografie uit de periode 1986-2001 hier: http://www.conditionhumaine.nl
Lees hier een beschouwing uit 1999, het jaar voor de eeuwwisseling, 22 jaar geleden: 2000 A.D..
Lees hier over Albert Camus die zocht naar een antwoord op een leven zonder god: Albert Camus (1913-1960)
Update 08.04.2023 (30 jaar later)
Het wrakke schip met de mensheid dobbert stuurloos op een oceaan zonder doel of richting, er is geen kapitein meer die het schip nog kan besturen want de kapitein is zelf tot wanhoop gedreven door de overweldigende hoeveelheid problemen.
Uit 1993: “De geschiedenis beweegt zich daarom cyclisch én lineair voort, er is een voortgaande technische, wetenschappelijke en materiële ontwikkeling, maar binnen deze ontwikkeling is de mens hetzelfde gebleven en daarmee de vraag naar de zin van dit alles”.
Update 21.12.2024 (31 jaar later)
De kortste dag van jaar en de zon schijnt niet. Lees ook 2000 A.D.
De pandemie (2020), de oorlog (Oekraïne 2022), de VS president (2025) en de natuur/milieu/klimaatcrisis hebben de wereld in chaos gestort. Een onontwarbare kluwe van problematieken. Waar gaat dit heen, dat is op 8 januari 2026 de vraag.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit artikel is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
België, Oostende 1987. Uit de foto expositie Condition Humaine.
(Geschreven in 1999, voor de eeuwwisseling) (Update 2025, 26 jaar later)
2000 A.D. Anno Domini, in het jaar van onze Heer.
“Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer”. (1999).
1999. Nu de eeuw en het millennium ten einde lopen en wij in het jaar 2000 terechtkomen is het interessant hierbij te kijken naar het samenvallen van 2000 jaar christendom en het honderdste sterfjaar van Friedrich Nietzsche.
Het christendom is een sprookje voor volwassenen, maar wel een heel nuttig sprookje, dat heel lang heeft standgehouden net zo als alle andere wereldreligies die het bestaan voor velen zinvol en dragelijk maken. De hele menselijke geschiedenis op aarde en de persoonlijke geschiedenis van ieder mens afzonderlijk worden gekenmerkt door een tijdloze en onbegrensde zoektocht naar een houvast en een verklaring voor de onvolmaaktheid van het aardse bestaan.
De oermens, de jager-verzamelaar, werd gekweld en bedreigd door het hem omringende natuurgeweld. Om de angsten te bezweren werd de natuur als goddelijk gezien en vereerd: aarde-, water- en vuur godsdiensten ontstonden. De Agrarische revolutie, het zich op een plaats vestigen en het verbouwen van voedsel en domesticeren van dieren, was een belangrijke ontwikkeling. Deze heeft zich op verschillende continenten afgespeeld en was de aanzet tot verschillende beschavingen. Ieder van deze beschavingen heeft haar behoefte aan zingeving op eigen wijze beantwoordt, hoe groter de angst voor het onbekende, hoe groter de behoefte aan religie en godsdienst. Wereldse en gelovige machten strijden om de heerschappij. In ons deel van de wereld komt toevalligerwijs het christendom als invloedrijkste levensbeschouwing naar voren en daar danken wij het jaar 2000 aan.
Toch zijn er altijd mensen geweest die twijfelden aan de inhoud en de pretenties van het christendom. Deze werden in de Middeleeuwen op de brandstapel verbrand. Later ontrafelden kritische geesten samen met de voortgang met de wetenschap steeds meer van de christelijke moraal, Friedrich Nietzsche het meest rigoureus. Zijn “God is dood” is na ruim honderd jaar nog steeds niet ten volle in de beschaving doordrongen. Verklaarbaar, want de mens is nu zelf verantwoordelijk voor zijn eigen daden en keuzes en daarom blijft de behoefte aan een leidraad en een moraal onveranderd hoog. Destemeer nu in de afgelopen twee eeuwen radicale ideologieën hebben laten zien dat zij geen alternatief kunnen bieden en het aardse paradijs even moeilijk te vinden is als het hemelse paradijs. Ook de enorme wetenschappelijke, technische en materiële ontwikkeling sinds de Industriële revolutie, vooral tijdens de laatste honderd jaar, laat, ondanks alle voordelen en vooruitgang, nijpende vragen onbeantwoord en roept juist fundamentele vragen op over beïnvloeding van het menselijk leven en de natuur.
Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer.
Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer.
De pandemie en de kilmaatcrisis zijn grootheden waartegenover de mens klein wordt, de huizenhoge pretenties van wetenschap en techniek/technologie verkruimelen, hoewel een vaccin tegen covid-19 zeer snel is gevonden (door de DNA techniek als ik het goed heb begrepen). De mensheid dobbert in een schuitje op een woeste zee, maar waarheen het gaat weet niemand meer, ook de leidinggevenden niet. Er is genoeg technologie om de zaken in goede banen te leiden, maar tegenstrijdigheid in beleid en egoïsme voeren de boventoon. Zoals in 1996 AL geconstateerd leven we in een periode van schaarste, schaarste aan verantwoorde energie en grondstoffen, water, schone lucht, ruimte en dergelijke. Schaarste moet worden verdeeld en daar wringt de schoen, want het is ieder voor zich, de mentaliteit van het gecultiveerde egoïsme van het kapitalisme. Zolang hier geen verandering plaatsvindt zal het bootje blijven ronddraaien en de mens kennende is het waarschijnlijk teveel gevraagd….
Update 23.12.2022
“Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer“.
In de eeuw van de totale communicatie is, net als in de vorige eeuw, een heel land vergiftigd door staatspropaganda en dicteert de leider soldaten te sterven in loopgraven. (Rusland).
Update 21.12.2024 (25 jaar later)
De kortste dag van het jaar en de zon schijnt niet. Er hangen donkere wolken boven de wereld bevolkt door 8 miljard mensen. Oorlogen, strijd om grondstoffen, conflicten om grond (Israël), klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit e.a. In meerdere Dossiers schreef ik er over.
De paus is dood en er moet een nieuwe paus gekozen worden. De bisschoppen (tot 80 jaar) zijn in conclaaf. Over de geschiedenis van de Rooms Katholieke kerk horen we niets meer. Samen met de conquistadores (Spaanse en Portugese veroveraars) kwamen ze aan land in Midden- en Zuid Amerika (500 jaar geleden) om het ‘enig ware geloof’ te brengen bij de inheemse bevolking (‘indianen’) en hun culturen te onderwerpen, hun goud te stelen en zo meer. Hele beschavingen werden uitgeroeid: Maya’s en Azteken (Mexico) en de Inca’s (Chili). De kerk als instituut staat garant voor brandstapels in de Middeleeuwen en eeuwen misbruik binnen de gemeenschap (internaten met verkapte dwangarbeid en seksueel misbruik door de geforceerde seksuele onthouding (celibaat).
Iedere religie komt voort uit angst. (zie boven). Vanaf de oermens, de jager verzamelaar, hebben mensen hun eigen godsdienst geschapen om omringende dreiging te bezweren. Wetenschap heeft het hogere ontkracht (Nietzsche) en de mens is zelf verantwoordelijk voor haar daden. Maar dat kan de mens niet aan, de mens kan niet zonder religie, nationalisme en een monarchie (koningshuis). In het huidige tijdsgewricht kijken we naar een cultuur in verval, met name in het Westen want elders zijn ze bezig met overleven. De huidige cultuur kenmerkt zich door dolgedraaide commercialisering op alle gebieden door het (vooral Amerikaanse) liberaal kapitalisme. De paus die overleden is, paus Franciscus, had echter wel enkele goede inzichten die we niet verwachtten van dit instituut zoals aandacht voor armoede in de wereld, het misbruik en klimaatverandering. We wachten op Witte Rook voor een echt progressieve paus.
Update 30.12.2025
26 jaar later. “Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer”.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit artikel is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Maatschappij, moraal en tradities veranderen in de loop der tijd, eeuwen. Palingtrekken (1886), Zwarte Piet en vuurwerk zijn de voorbeelden. Nieuwe tradities ontstaan: Roetveegpiet, LAWAAI maken op potten, pannen en trommels om 24.00 uur bij de jaarwisseling (milieuvriendelijk en gratis). Het is de natuurlijke loop der dingen. Opvoeding, onderwijs en media moeten het behandelen.
Palingtrekken was een wreed dieronvriendelijk volksvermaak waarbij een gladde paling aan een trouw boven een gracht werd gehangen en men in een bootje eronder varend de paling los moest trekken zonder in het water te vallen. Dit speelt in volkswijk de Jordaan in Amsterdam in juli 1886. Ondank een verbod ging het palingtrekken door en de politie greep in. De volgende dag was er oproer, politie en leger schoten op mensen en er vielen 26 doden. Dit staat bekend als het Palingoproer. Achterliggende oorzaken voor het oproer waren slechte sociale omstandigheden. Een verbod werd gezien als het afnemen van vertier net zo als in deze tijd vuurwerk en Zwarte Piet.
2 doden bij vuurwerk voor en tijdens de jaarwisseling. Ook geweld en autobranden. Opnieuw discussie over een vuurwerkverbod. Ook hier is HET probleem dat ze niet kunnen kiezen tussen handel en welzijn/gezondheid. Schreef er eerder over in verband met fastfood een het aanbieden van eten waardoor mensen te dik worden (de HELFT van de mensen is te dik), hier kan ook niet gekozen worden. Eigenlijk is dit overal aan te treffen, handel en commercie gaan voor.
Update 01.04.2025
Een verbod op consumentenvuurwerk is aanstaande.
Update 15.11.2025
De laatste jaarwisseling met vuurwerk want volgend jaar verboden. Mensen kopen nu extra vuurwerk in (vermoedelijk voor volgend jaar).
De actiegroep tegen een Zwarte Piet heft zich op na 15 jaar want Zwarte Piet is nu niet zwart meer volgens het oude stereotiepe.
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog wordt geschreven zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Fotoreportage intocht Sinterklaas in Nijmegen 2019: Sint en Piet
Sint en Zwart Piet 2019.
Hard trommelen om 12 uur ’s nachts op oudjaarsavond.
Het is kerst 2025, het Kwaad regeert. In 1992 schreef ik dat de geschiedenis zich altijd herhaalt (hetzelfde op een andere manier (Schopenhauer). De mensheid gaat gebukt onder een gebrek aan inzicht over een gemeenschappelijk belang Streven naar eigenbelang in een overbevolkte wereld waar geen vanzelfsprekendheden meer zijn leidt tot conflicten. Klimaatverandering, pandemie, oorlogen, honger en armoede (ook in rijke landen), overal gaat dreiging van uit. Incompetente leiders die geen oplossingen hebben, dictatoren en autocraten zorgen dat mensen onzeker worden en elkaar als tegenstander zien. Kapitalisme en communisme (de reactie op kapitalisme) faalden en een alternatief is niet gevonden, misschien humanisme als nieuw uitgangspunt voor deze eeuw…
Lees verder in 18 Dossiers.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid
Tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
Verhaal uit Hindoe bijbel-epos de Mahabharata/Bhagavad Gita, datering ca 1000 jaar voor Christus.
Een oude krijger met de naam Bhishma is gewond geraakt in een gevecht en vertelt een verhaal op zijn sterfbed over een man die door een groot bos loopt. Hij valt in een diepe kuil maar kan zich nog net vasthouden aan een paar boomwortels die uit de grond steken. Onder hem in de kuil sissen giftige slangen, boven hem staan wilde olifanten te stampvoeten en muizen knagen langzaam aan de boomwortels. Er vliegen enkele bijen over die druppels honing laten vallen en de man steekt zijn hand uit om ze op te vangen. De toehoorders vragen angstig: ‘Hoe kan hij ontsnappen?’ De man geeft geen antwoord meer en sterft. De moraal is dat hoop hem in leven hield.
Bhishma is een bijzonder personage in het verhaal, hoewel eigenlijk alle personages (meer dan 20) bijzonder zijn. Hij gunde zijn vader om voor de tweede maal te trouwen, maar moest daarom zelf celibatair leven. Als beloning van de goden hiervoor mocht hij zelf zijn moment van doodgaan kiezen. Hij werd bijna 100 jaar oud. De Bhagavad Gita (ook wel afgekort Gita genoemd) is een onderdeel van de Mahabharata. Er zijn twee afzonderlijke boeken van uitgegeven. Niet makkelijk om te lezen, niet makkelijk om te begrijpen, niet makkelijk om toe te passen.
In het huidige India spelen de boeken nog steeds een grote rol en worden gezien als een religieus-filosofisch verhaal waaruit morele principes gehaald kunnen worden.
Uiteindelijk zijn alle religieuze boeken door mensen bedachte en verzonnen verhalen die een verklaring moeten geven voor de existentie en een antwoord op de vraag hoe te leven. Het interessante eraan is zich af te vragen waarom ze de verhalen op een bepaalde manier vorm gegeven hebben. Ik schreef er in 1999 over in 2000 A.D., het jaar voor de eeuwwisseling, (2000 A.D.) met deze constatering:
‘Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer‘.
De mobile telefoon (smart Phone) en de computer waren nog niet zo omnipresent (alomtegenwoordig) als vandaag. Ik had er in 1999 ook ziekten bij moeten zetten, want de huidige coronapandemie veroorzaakt een ernstige, soms dodelijke, griep. De mens leeft in de illusie dat men alles onder controle heeft. De pandemie laat echter zien dit niet zo is. Eerder het tegendeel, want hoewel er geen aandacht voor is, is het coronavirus doorde mens zelf veroorzaaktdoor haar omgang met de natuur.
Hoop houdt ons in leven, wij reiken ook uit naar een beetje honing….
De boeken zijn in het verleden mooi uitgegeven door uitgeverij AnkhHermes.
Er is een 5½ uur durende verfilmde toneelopvoering gemaakt in 1989. Peter Brook/Jean-Claude Carrière. Nog steeds te koop, de taal is Engels. Hiervan is ook een boek verschenen dat nog te koop is.
Update 15.11.2021
De coronapandemie heeft de wereld in haar greep en doet landen op hun grondvesten schudden, we zien irrationaliteit, wanhoop en gekte. Dit is een beproeving die de mensheid wordt opgelegd. Ik schreef er over in meerdere Dossiers (oa. Coronapandemie, Nietzsche).
Update 13.05.2022
De geschiedenis herhaalt zich (zoals ik 30 jaar geleden (1992) voorspelde) en alles komt terug, de goede dingen en de slechte dingen (ook oorlog).
Update 23.12.2022
‘De geschiedenis beweegt zich daarom cyclisch én lineair voort, er is een voortgaande technische, wetenschappelijke en materiële ontwikkeling, maar binnen deze ontwikkeling is de mens hetzelfde gebleven en daarmee de vraag naar de zin van dit alles“.
‘….enkel de wereld waarin wij leven, met oorlog en vrede, honger en overvloed, armoede en rijkdom, verslagenheid en hoop. Eigenlijk zoals het altijd geweest is en ook zal zijn”.
“Wij staan nog net als de jager/verzamelaar in een groot donker bos waar natuurrampen en ziekten ons bedreigen en bliksemflitsen oplichten met onze twijfels, angsten en vermeende zekerheden. Het verschil is slechts dat wij geen knuppel in onze hand hebben maar een mobiele telefoon en een computer“. (Uit: 2000 A.D.).
“It is better to live your own destiny imperfectly than to live an imitation of somebody else’s life with perfection.” “Het is beter om je eigen lot onvolmaakt te leven dan een imitatie van het leven van iemand anders te leven met perfectie.”. (Uit Hindoe epos Bhagavad Gita).
Update 20.12.2025 (5 jaar later)
“Hoop houdt ons in leven, wij reiken ook uit naar een beetje honing….“.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Het gevolg van de energietransitie kan natuurlijk niet zo zijn dat mensen met veel geld hun consumptiepatroon ongestoord kunnen voortzetten en anderen het niet meer kunnen betalen. Daarom moeten (particuliere) veelverbruikers van grondstoffen en energie als eerste hun consumptiepatroon aanpassen, dat wil zeggen minderen. Als het daarna nodig is moeten andere verbruikers ook minderen. Dit wordt uitgedrukt in de zogenoemde ecologische voetafdruk, de hoeveelheid grondstoffen en energie die ieder mens persoonlijk verbruikt. Daarom zijn algemene energieheffingen niet goed, mensen met geld merken het niet, anderen destemeer, dat is natuurlijk niet rechtvaardig. Het beleid is echter wel gericht op algemene heffingen en investeringen (mensen met geld kunnen hun huis isoleren, anderen niet). Voor bedrijven is een andere aanpak nodig
We zijn ongemerkt in een tijd van de verdeling van schaarste gekomen, dat beseffen de meeste mensen nog niet…..(Ik schreef het in 1996).
Update 14.10.2019
Klimaatactivisten en boeren demonstreren, het zijn de tekenen dat ons economisch systeem failliet is. Het resultaat van decennia beleid gericht op economische groei zonder milieu en natuur te waarderen.
We zijn ongemerkt in een tijd van de verdeling van schaarste gekomen, dat beseffen de meeste mensen nog niet…..
Hoorde op tv iemand voor het eerst zeggen dat we misschien moeten kiezen tussen een vliegvakantie naar Peru of het bouwen van huizen. Ik schreef het in 1996 al.
Nederlander Frans Timmermans maakte voor de EU een plan van aanpak om de klimaatcrisis te bedwingen onder de titel Green Deal. Ik zeg nog steeds hetzelfde als in 1996. Algemene heffingen in de Green Deal zijn niet voldoende, deze leiden tot grotere welvaartsverschillen en armoede. We gaan toe naar quotering en herverdeling van de welvaart, ditmaal niet vanuit een verwerpelijk gelijkheidsstreven (het communisme), maar vanwege rechtvaardigheid.
Update 06.09.2022 (7 jaar later)
We zijn ongemerkt in een tijd van de verdeling van schaarste gekomen, dat beseffen de meeste mensen nog niet…..(Ik schreef het in 1996).
Inmiddels wordt gesproken over energietekorten komende winter (mensen die letterlijk in de kou komen te zitten) extreem hoge inflatie (alles is duurder geworden) en bedrijven en bakkers die moeten stoppen….
We gaan toe naar quotering en herverdeling van de welvaart, ditmaal niet vanuit een verwerpelijk gelijkheidsstreven (het communisme), maar vanwege rechtvaardigheid.
Update 17.12.2025
10 jaar oud, geen wijzigingen en/of aanpassingen. De vraag of de mensheid de klimaatverandering aan kan blijft. Bedrijven schalen hun groene ambities af want deze kosten veel geld en in andere landen doe ze weinig vanwege dezelfde inzichten…..
(Aanvullingen mogelijk)
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
Dit bericht is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding.
Radio diskjockeys, tv presentatoren en journalisten die meer verdienen dan een minister-president zijn zo pretentieus…..
Een minister-president heeft een salaris van ca 160.000 euro per jaar (exclusief onkostenvergoeding), het hoogste ambt in de maatschappij met veel verantwoordelijkheid.
Bij de publieke omroep (betaald met belastinggeld) is (vanaf) 300.000 euro jaarsalaris niet ongewoon. Een radio diskjockey die zich live op de radio oraal liet bevredigen door een prostituee (ook wel pijpen genoemd) verdiende 500.000 euro. Een tv presentator verdient bijna 600.000 euro Bij een commerciële zender is een miljoen euro en meer mogelijk, daarom stappen ze de laatste tijd ook zo graag over van de publieke omroep naar de commerciële omroep van iemand met heel diepe zakken vol met geld die megalomane neigingen heeft in het medialandschap.
Het laat goed zien waar in Nederland de prioriteiten liggen.Je geeft leraren een goed salaris om kinderen goed onderwijs te geven, of je geeft het aan radio diskjockeys en tv presentatoren.
Er is een wet die exorbitante salarissen tegengaat: de Wet Normering Topinkomens (2012) die jaarlijks wordt aangepast (voor de semi-overheid). De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) gaat in navolging hiervan de salarissen aanpassen, maar bestaande contracten worden niet aangepast.
Uiteindelijk zijn het allemaal mensen die hun zelfrespect uit de hoogte van hun inkomen moeten halen. (Dat geldt voor alle grootverdieners, ook in het bedrijfsleven en bij banken, zelfs voor kunstenaars). Gelukkig heb ik dat niet nodig.
10 jaar geleden schreef ik hier al over, dat was de tijd toen er in omroepland nog niet gefuseerd was, iedere omroep leefde in zijn eigen koninkrijk met bestuurders en bazen. In Hilversumse etablissementen werd dagelijks copieus geluncht en gedineerd (allemaal declareren), daarom waren al die omroepbazen ook zo dik…..
Update 16.12.2025
7 jaar later. Er moet bezuinigd worden bij de Publieke Omroep. Iedere democratie heeft een goede Publieke Omroep nodig, echter in Nederland wil men iedereen bedienen met veel van hetzelfde, vooral de consumentenprogramma’s waar misstanden worden aanpakt. Ook de ‘survival’ achtige programma’s en verre reizen kennen een hoog nutteloosheidsgehalte (hebben die mensen in het echte leven geen uitdagingen?). Namen noemen we maar niet. Uiteindelijk gaat het om werkgelegenheid, want dat zijn natuurlijk leuke banen.
Wat nodig is zijn nieuws en achtergronden, documentaires. Aansluitend op het NOS journaal een korte verdieping van een onderwerp in een steeds complexere wereld. Documentaires zoals de zender ARTE (Frans-Duitse publieke zender) dat iedere week doet. Vanavond over Amerikaans/VS kapitalisme vanaf 1870 tot heden.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
(Geschreven in 2014) (Met Updates 2025) (11 jaar later)
“Armoede en deprivatie (achterstelling) zijn de vader en moeder van terrorisme en geweld”. (2015)
“Het gevreesde ‘middel’ van zelfmoordterrorisme is vanuit het Midden-Oosten en andere delen van de wereld naar Europa gekomen”. (2016)
Geschiedenisles.
Al die jongeren die vanuit Europa naar Syrië en Irak gaan omdat ze in een kalifaat (een door godsdienst, de islam, geregeerde staat) willen leven, zijn ontspoord in de multiculturele samenleving. Het is de derde generatie mensen die voortgekomen zijn uit de gastarbeidersgeneratie die in Nederland door de overheid en de werkgevers vanaf de jaren ’60 uit Marokko en Turkije hier naartoe gehaald zijn om goedkoop het vuile werk te doen. Men dacht dat ze wel terug zouden gaan, maar dat was naïef, want mensen aarden en de lonen zijn hier hoger dan in de landen van herkomst en de gezinshereniging kwam op gang. Maar ook massale instroom van asielzoekers in de jaren 1990 (1994-2002, toen de VVD ook regeerde met de PvdA*) heeft verstrekkende gevolgen gehad door de komst van mensen met een andere cultuur. Vooral de achterstandswijken waar de goedkopere huizen zijn werden een verzamelpunt van een botsing van culturen. (Hier begon de populariteit van Pim Fortuyn (in Rotterdam), een van eerste personen die de problemen benoemde en daardoor zo populair is geworden, daarna volgden Rita Verdonk en Geert Wilders).
(*Er kwamen in die jaren gemiddeld 50.000 mensen het land binnen. Mensen werden in tenten ondergebracht, want de opvang was vol. Het werd nooit duidelijk of het politieke of economische vluchtelingen waren. De asielprocedures duurden zeer lang, hierdoor moest er 10 jaar later een generaal pardon komen (26.000 mensen), want mensen die al zolang wachtten konden redelijkerwijs niet meer weggestuurd worden).
Ondertussen kwamen de nieuwe generaties in een voor hen vreemde cultuur en moesten een plaats vinden. Het contrast van het vrijgevochten Nederland met de landen van herkomst (van de ouders) is immens. Dit zorgt voor conflicten met de ouders. Er is verhulde discriminatie in Nederland. 10 jaar geleden bleek al dat een ‘allochtoon’ (hier geboren) die een kamer wilde huren werd afgewezen omdat het een ‘buitenlander’ was. Stageplaatsen waren er voor allochtonen niet. Men wilde een paar jaar geleden anoniem solliciteren mogelijk maken om discriminatie te voorkomen. Als je jarenlang mensen afwijst en geen eerlijke kansen biedt gaan sommigen van hen de verkeerde kant op, eerst in de criminaliteit en de laatste jaren in de extremistische religiositeit.
Men zou denken dat er uit voorgaande lessen geleerd zijn, maar vanaf 2006 is een nieuwe groep gastarbeiders hiernaartoe gehaald om in de ‘BV Nederland’ goedkoop het werk te doen: de Polen. Ze verlaten huis en haard en gaan hier in een caravan wonen of in een huis van een huisjesmelker. Malafide uitzendbureaus zijn als paddenstoelen uit de grond geschoten (na zes jaar wordt er iets aan gedaan). De Polen werken hard, maar zorgen ook voor problemen en kampen zelf met problemen. Maar dit terzijde. Conclusie: als we hier autochtonen gewoon een goed salaris betalen hebben we geen instroom van buitenlandse werknemers nodig en hebben we ook niet meer te maken met ontspoorde jongeren. Als we asielzoekers toelaten moeten de procedures wel goed zijn en we moeten niet meer willen doen dan we als samenleving kunnen dragen, hoe moeilijk dat ook is. (Lees ook Dossier Migratie/Immigratie).
Er is een uitstekende 3 delige documentaire met de titel ‘Land van aankomst’ van oa. Paul Scheffer die de geschiedenis laat zien van immigratie en de komst van gastarbeiders vanaf de jaren 1960.
Update 16.11.2015 (1 jaar later)
Van haat vervulde jongemannen uit de achterstandswijken van Parijs en Brussel stappen met hun geweren in auto’s en rijden naar drukke terrassen langs de boulevards van Parijs en naar een theater en schieten in het wilde weg 130 onschuldige mensen dood.
(stilte….
een heel lang zwijgen en nadenken, lezen…..en ons afvragen waarom dit in ons deel van de wereld, de westerse beschaving, de westerse cultuur gebeurt.
Het zijn de jongeren die niets te verliezen hebben (zie boven) en gegrepen zijn door een giftig gedachtegoed dat uit de islam te halen is en sterk anti-westers is.Deze jonge mannen zijn in de kracht van hun leven, maar de westerse maatschappij wil hen niet en zij willen de westerse maatschappij niet, dit is in heel west-Europa zo. Deze situatie is in decennia gegroeid, heeft voortgewoekerd, de opstanden in de buitenwijken van Parijs waren bijvoorbeeld in 2005.
De oplossing van deze problematiek moet in sociaal-economisch/psychologische hoek gezocht worden: mensen die wel wat te verliezen hebben doen zoiets niet, mensen met werk, vrouw, kinderen en dus een toekomst.
Het is beter een leger psychologen, psychiaters, leraren en onderwijzers naar banlieues van Parijs en de Brusselse wijk Molenbeek te sturen, dan een leger naar Syrië.
Armoede en deprivatie (achterstelling) zijn de vader en moeder van terrorisme en geweld.Deze uitspraak van mij blijft staan.
Update 20.11.2015
De man* die verantwoordelijk wordt gehouden voor 130 doden in Parijs (samen met zijn handlangers) voldoet precies aan het profiel dat ik boven schetste. Een kleine krabbelaar in Brussel van Marokkaanse afkomst die in de maatschappij ontspoort en langzaam afglijdt: afgebroken school, klein baantje, drugs, diefstallen, gevangenis.Het giftige gedachtegoed dat uit de islam te halen is en anti-westers is, zal een heel grote aantrekkingskracht hebben. Door de zogenoemd sociale media is de wereld kleiner geworden en deze jongeren zien op websites de wrede onthoofdingsvideo’s en ander geweld. Haatpredikers, die vanwege de vrijheid van meningsuiting zijn toegestaan, zeggen dingen die iemand die onzeker is een zekerheid kan geven, een schijnzekerheid.
We moeten dit vanuit de psychologie verklaren: hij had een schuldige voor zijn eigen falen en mislukken gevonden en kon wraak nemen. Tevens kon hij in zijn ogen een held zijn in plaats van een verliezer samen met heel veel andere jongemannen en vrouwen die in een cultuurdiasporaterecht zijn gekomen (zie boven) en veelal in een diepe identiteitscrisis verkeren en (soms) met ernstige psychische problemen kampen. Aangezien deze situatie in decennia is gegroeid, zal de maatschappij hier ook jaren over doen om dit tegen te gaan. Misschien is dit te vergelijken met de jaren 1970/1980 toen linkse jongeren geweld gebruikten met de RAF in Duitsland en de Rode Brigade in Italië.
(*Zijn naam noem ik expres niet in tegenstelling tot de media die ook zijn foto en filmbeelden herhaaldelijk tonen. Dit geeft hem geheel onterecht bekendheid en zijn vrienden gebruiken zijn naam als propaganda).
Update 23.03.2016 (2 jaar later)
Opnieuw aanslagen, ditmaal in Brussel, meer dan 30 doden door zelfmoordterroristen. Jongen mannen die zich zelf opbliezen, zelfmoord pleegden en anderen doodden. Het gevreesde ‘middel’ van zelfmoordterrorisme is vanuit het Midden-Oosten en andere delen van de wereld naar Europa gekomen. Het is duidelijk dat er sprake is van een patroon, een ontstane structuur die, zoals ik boven al schreef, een giftig ideologisch gedachtegoed is dat is voortgekomen of gehaald uit de islam. Het is een ideologie van de dood, de martelaarsdood die een paradijs beloofd (met 72 maagden). De terroristen zien het als een oorlog, een heilige oorlog, een jihad.
Op deze website probeer ik de lange termijn geschiedenis te analyseren. Het door de islam geïnspireerde terrorisme is eigenlijk al bezig sinds 2001 (dus 15 jaar, maar voor 2001 was het er ook al) met de aanslagen in New York. De mannen die dit deden waren intelligente jongemannen afkomstig uit Saoedi-Arabië en Egypte, ze studeerden in Hamburg. Ze namen vlieglessen in Florida en wat ik mij nog kan herinneren is dat ze alleen geïnteresseerd waren in rechtuitvliegen. Ze kaapten de vliegtuigen in de lucht en vlogen de wolkenkrabbers binnen.
Sindsdien is de geest uit de fles, er is een herhalend patroon ontstaan: Madrid 2004, Londen 2005, Boston 2013, Tunesië 2015, 2 x Parijs 2015, Brussel 2016. Op Wikipedia staat een indrukwekkende lijst die een patroon laat zien, een horribel patroon (zoekterm: lijst van terroristische aanslagen sinds 2000, filteren op islamitisch geïnspireerd terrorisme). De belangrijkste uitdaging in deze tijd is de diepere achtergronden te vinden voor dit giftige gedachtegoed dat uit de islam is gekomen. Men moet dit in de eerste plaats tegengaan met harde middelen, de staatsmacht. Dit is een kanker die in decennia gegroeid is. Kanker bestrijdt men agressief, door bestraling. In de tweede plaats moet de voedingsbodem die deze jongeren tot illusieloze zelfmoordenaars heeft gebracht diepgaand onderzocht worden. De volksmond, het gesundenes volksempfinden, doet niets liever dan alleen het eerste. Er wordt een zondebok aangewezen, in Duitsland voor de Tweede Wereldoorlog de Joden, zij werden voor alle kwaad in de wereld verantwoordelijk gesteld. Dit zou nu ook kunnen gebeuren met de islamieten.
De islam als religie zal aan diepgaand zelfonderzoek moeten doen om te verhinderen dat ze als zondebok gezien kunnen gaan worden. Dat zal een zware taak zijn. Deze religie kenmerkt zich door afzijdigheid, dat hebben de afgelopen 15 jaar laten zien, hoewel er soms een lichte verbetering is. Mijn gedachten hierover zijn dat de islam een jonge religie is, 700 jaar jonger dan het christendom, en dat ze de weg die het christendom heeft afgelegd nog moeten gaan: hervormingen en aanpassing aan de moderne tijd, de Verlichting en een filosoof als Friedrich Nietzsche. Maar aangezien er zelfs binnen het christendom nog tal van opvattingen zijn die het verlichtingsdenken (waar het bestaan van een almachtige god werd verworpen en wetenschap een hoge waardering heeft gekregen) die 300 jaar geleden in Europa ontstonden nog niet hebben geaccepteerd, laat zien dat dit een heel moeilijke en lange weg is.
De diepe haat tegen het westen en de maatschappij, waar komt die vandaan. Of is dit haat tegen het leven zelf. Is het iets in onze cultuur, de dominante westerse seculiere cultuur van de dolgedraaide consumptiemaatschappij met vervreemding, onthechting, prestatiedwang en losgeslagen seksuele moraal.
De persoonsprofielen van twee van de zelfmoordterroristen in Brussel zijn net als die van de dader van Parijs die ik boven beschreef. Het waren broers, maatschappelijk ontspoord, eerst in zware criminaliteit (overvallen, carjacking (dit is iemand uit zijn auto trekken en ermee vandoor gaan), daarna islamitisch geïnspireerd terrorisme. Ze konden hun eigen falen op de maatschappij wreken, hadden niets meer te verliezen en zouden langdurig in de gevangenis terechtkomen.
Update 03.08.2016
In de Volkskrant vandaag het verhaal van (ook) twee broers, de een is een succesvolle sportheld, zijn 4 jaar jongere broer een zelfmoordterrorist. Een treffend verhaal dat mijn bovenstaande analyse bevestigd, maar tegelijkertijd gecompliceerder maakt aangezien de een wel slaagde en de ander ontspoorde.
In de broer die zich opblies en zelfmoord pleegde zie ik de botsing van culturen in één persoon. Hijhad mijns inziens een identiteitsprobleem dat tot labiliteit en psychische problemen heeft geleid. Hij kwam vervolgens een andere jongen tegen die al geradicaliseerd was en anderen overhaalde tot geweld en reisde naar Syrië waar hij een militaire training kreeg. 3 jaar later blies hij zichzelf op in de Brusselse vertrekhal van het vliegveld.
Veel jongeren met dezelfde achtergrond worstelen met deze problematiek en er zullen jaren overheen gaan voordat dit is uitgedoofd en bedwongen. 40% van deze jongeren is zonder werk, daar ligt het begin van de oplossing.
Maar we echter moeten vooral ook niet vergeten welke rol het conflict Israël en de Palestijnen speelt. Dit heeft een wereldwijde impact, meer dan 65 jaar, sinds 1948. Over Israël praten is een taboe geworden in het westen, de status quo is geaccepteerd (bij de politiek). Veel mensen, dus ook de jongeren, die uit die regio komen hebben echter sympathie voor de underdog, de Palestijnen, moslims. Hier zit ook psychologie achter, in het westen voelen veel mensen met een Arabische achtergrond zich ook underdog door hun maatschappelijke positie waar verhulde, of tegenwoordig steeds vaker onverhulde, discriminatie en beledigingen veelvuldig voorkomen. Door de globalisering, de massamigratie en internet en sociale media voelt men zich sterk verbonden met het Midden-Oosten en de landen van herkomst.
Veel artikelen schreef ik niet, maar de twee artikelen die ik begin jaren 1990 schreef zijn pure predicties geworden. Dat we diverse ingrijpende problemen zouden gaan krijgen met de massamigratie omschreef ik in 1992 zo:
‘De door bevolkingsgroei en economische en politieke crisis op gang gekomen migratiestromen zorgen ervoor dat we geconfronteerd worden met vele van de eigen cultuur vervreemde, van hun wortels losgeraakte en daardoor identiteitszoekende mensen en dit, in combinatie met de botsing tussen de verschillende culturen, levert nu reeds in vele samenlevingen grote spanningen op’.
Update 23.12.2016 (2 jaar na het eerste bericht)
Een Tunesische jongeman van 23 rijdt met een gekaapte vrachtwagen 11 mensen dood op een kerstmarkt in Berlijn nadat hij de chauffeur had gedood. Zijn profiel: een mislukt leven in Tunesië, naar Europa als bootvluchteling gegaan, jarenlange criminaliteit, onder invloed van de giftige anti-westerse ideologie (zie boven). Er zijn duizenden van deze jongemannen, het hele midden-oosten zit er vol mee (of ze zijn al in Europa).
Verontrustend is ook geworden dat de oplossing wordt gezocht in verregaande veiligheidsmaatregelen, de totale controlestaat is er nu al en dat wordt steeds erger. In Frankrijk is al een jaar de noodtoestand van kracht waarbij de rechten van het individu op de laatste plaats komen. Uiteindelijk zal de democratie het onderspit delven als we niet oppassen.
Update 07.06.2017
Engeland is drie keer in korte tijd getroffen door terroristen. Een zelfmoordaanslag op kinderen die een concert bezoeken, lager kun je niet gaan. De persoonsprofielen laten hetzelfde zien als ik boven beschreef. Jongemannen met psychische problemen die in korte tijd radicaliseren en onder invloed komen van een giftig ideologisch gedachtegoed dat uit de islam gehaald wordt. Er is een Pakistaan, een Italiaanse Marokkaan en een Libische Marokkaan. Er is een schatting van 20.000 – 30.000 van dit soort jongemannen in Engeland (!). Ze moeten allemaal in de gaten gehouden worden. Men heeft het over het inperken van burgerrechten.
Ruim 130 imams hebben een verklaring ondertekend en willen niet bidden voor de omgekomen terroristen, want zij zien nu in dat hun geloof is gekaapt door anderen.Dit is een begin van een oplossing, want zoals ik boven beschreef heeft de islam zich altijd afzijdig gehouden, integendeel haatpredikers zijn nooit verboden of tegengegaan, ze hebben ze hun gang laten gaan, jaren lang (ook in Nederland).
Is het niet ‘gewoon’ pure godsdienstwaanzindie we in de geschiedenis al eerder hebben gezien en die we bij andere religies ook wel eens tegenkomen.
Een andere gedachte die bij mij opkwam is dat we in het westen al meer dan 100 jaar richting secularisering gegaan zijn, er is ontkerkelijking, kerken worden afgebroken of er komt een boekwinkel in. Echter via de achterdeur is een geheel andere religie, de islam, binnengekomen. Ik ben voor godsdienstvrijheid, mensen mogen geloven wat ze zelf willen, maar geloven moeten de mensen thuis doen en dat zei ik 30 jaar geleden al. Zoals boven reeds beschreven moet de islam nog door een fase van moskeehervorming en verlichting heengaan en terechtkomen in de moderne tijd.
Men vraagt zich af of bij een volgende aanslag de vlam niet in de pan zal slaan, ik lees her en der dat bij veel mensen de maat vol is. De politiek heeft laten zien geen antwoord te hebben op dit geweld. Voor veel mensen is een genuanceerde analyse zoals ik die bovenstaand heb gegeven toch teveel gevraagd….
Update 21.06.2017
Gisteren een poging tot het plegen van een aanslag in het station van Brussel. De bom ontplofte niet, de dader werd direct doodgeschoten. Zijn persoonsprofiel (zie boven): een in België geboren Marokkaan van 36 jaar die een westerse levensstijl had (te zien op foto’s) maar in de kleine (drugs)criminaliteit terecht kwam, gescheiden was van zijn vrouw en vervolgens onder invloed is gekomen van het giftige gedachtegoed dat uit de islam te halen is.
De dag voor gisteren een poging tot een aanslag in Parijs, de dader werd ook hier direct doodgeschoten. Zijn persoonsprofiel is nog niet bekend, maar het zal niet verbazen als ook hij bovenstaand persoonsprofiel heeft.
Update 09.07.2017
In de Volkskrant van 8 juli een boekbespreking van een boek over het terrorisme, IS en jihadisten. Het boek (5 sterren) is geschreven door Souad Mekhennet, een Duitse Washington Post journalist van Marokkaans-Turkse oorsprong die de moed heeft gehad met ISers te gaan praten. De conclusies van de motieven voor de wandaden van de terroristen komen overeen met wat ik boven heb geschreven. Het zijn mensen uit gebroken gezinnen, vol met geweld en drugsproblematiek. Het terrorisme biedt de jongeren een identiteit, een geborgenheid en een duidelijke vijand: alles wat Westers is.
Update 25.08.2017 (3 jaar later)
Aanslagen in Barcelona, 15 doden. Een terreurcel van ca 12 jongemannen. In de Volkskrant een goed overzicht met treffende feiten.
De instigator was een man (40), die zich imam noemt, met een crimineel verleden van hasjhandel, 4 jaar cel, ontmoet daar iemand die in 2004 bij de aanslagen in Madrid betrokken was. Uitzetten lukte niet, komt in aanraking met een groep jongeren, 20 ers, en begint hen te beïnvloeden en dat lukt. Het maken van grote bommen mislukt door een ontploffing. Dat mag een geluk heten, want ze hadden een enorme hoeveelheid explosieven.
Het is pure psychologie. De man van 40 heeft wraak willen nemen op de maatschappij waarin hij mislukt was. De jongeren zijn uiterst beïnvloedbaar, waarschijnlijk heeft de ‘imam’ hun een jaar lang gezegd dat alles wat in Westen gebeurd slecht en verderfelijk is, dat ze de koran moeten volgen, het is een plicht. Ze gingen zich anders kleden en popmuziek werd niet meer geluisterd. Een tegengeluid is er niet meer en daar ontstaat een kokerdenken richting de zelfmoord-martelaarsdood (zie boven).
Er is werk voor psychologen en voor de staat, ook in Nederland: gedragsverandering (op school, in de straat) van dit soort jongeren moet vroegtijdig worden opgemerkt en aangepakt. In iedere moskee moet worden meegeluisterd naar de inhoud van de preek. Iedere imam moet in de gaten worden gehouden.
Nieuwsuur en NRC werkten een half jaar om uit te zoeken waar het geld vandaan komt dat moskeeën krijgen uit het buitenland, in het bijzonder uit het Midden-Oosten, Saoedi-Arabië en Koeweit. Een verbazingwekkend verhaal in alle opzichten. Dit is die ‘goede oude VOC mentaliteit’ van Balkenende en Rutte. Als de handel in gevaar komt is er geen kritiek meer op verwerpelijke landen.
Er worden miljoenen geïnvesteerd in conservatieve moskeeën waar het salafisme, de fundamentalistische islam, gepredikt wordt.
Is al 8 jaar aan de gang.
Onderzoek werd tegengewerkt.
De Tweede Kamer kreeg geen informatie.
Het aantal moskeeën met anti westerse predikers is verdubbeld.
De integratie wordt belemmerd.
Imams verkondigen anti-westerse boodschappen.
In Parijs werden in november 2015 130 onschuldige burgers vermoord door jongemannen die naar anti-westerse haatpredikers hadden geluisterd (zie boven).
Het is ongelofelijk, die naïviteit, die domheid en dat opportunisme. Het is een wonder dat er in Nederland geen aanslagen zijn geweest vergelijkbaar met Parijs, Brussel en andere steden.
Vandaag in de Volkskrant. Uit een groot onderzoek van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) blijkt dat tweederde van de terreurverdachten en jihadisten een crimineel verleden heeft. Veel van wat ik boven schreef wordt bevestigd. Het zijn jongeren die in de marge van de maatschappij ploeteren, alleen lager onderwijs hebben gehad, werkeloos zijn of geworden zijn, een uitkering hebben en dus niets te doen hebben. Ze zoeken een invulling van hun bestaan. In Duitsland en Frankrijk is er hetzelfde beeld. Een persoon van de aanslagen in Parijs 2015 wordt genoemd als kleine crimineel (zie boven). IS is grotendeels verslagen, maar het schijnt dat ze nog steeds jongeren proberen te rekruteren.
Wat niet genoemd wordt, maar wat ik zeg, is dat veel jongeren die uit een andere cultuur komen, zelfs tweede en derde generatie, een identiteitsprobleem hebben. Ik schreef hier in 1992 al over dat dit een van de gevolgen van de migratiestromen zou worden.
Update 28.09.2018
De persoonsprofielen van de jonge mannen die zijn gearresteerd, vanwege een terrorismeverdenking, deze week duiden allemaal op ontspoorde jongemannen die in een cultuurdiaspora terecht zijn gekomen. Het is echter makkelijker, zoals velen doen, een zondebok, de islam (waar veel terechte zorgen over zijn) aan te wijzen. Zoiets leidt vroeger of later tot extremiteiten van alle kanten, hoe dat zal gaan weet ik niet.
Update 06.03.2020
De man die vier mensen in een tram in Utrecht doodschoot (2019) is ontspoorde persoon, hij is een mengeling van godsdienstwaanzin (islamitisch), gewone waanzin en een crimineel. Vandaag werd de strafeis van levenslang geëist. Hij had een lang strafblad van geweld, wapenbezit en diefstal. Hij past in mijn analyse dat hij een schuldige voor zijn eigen falen heeft gezocht (zie boven), het geloof gaf hem een ‘rechtvaardiging’ voor zijn daden. Hij voelde zijn geloof beledigd en riep tijdens de aanslag terwijl hij schoot ‘God is groot’, Allahu Akbar.
Het valt wel op dat de media spreken van een terrorist en de woorden islamitisch geïnspireerde godsdienstwaanzin niet vallen. Er bestaat ook christelijke godsdienstwaanzin, iedere religie heeft godsdienstwaanzinnigen. Christelijk geweld is iets van vroeger, de Kruistochten en de Middeleeuwen. Gebruiken ze allemaal geweld, dat zou nog eens uitgezocht moeten worden.
Religie is de uitdrukking van het onvermogen van de mens om de samenhang der dingen te begrijpen.
Iedere religie claimt haar eigen onverbiddelijke gelijk en daar beginnen de problemen, want niet iedereen kan gelijk hebben. Zolang de mensen niet begrijpen dat de god die ze aanbidden overal dezelfde god is zullen er conflicten zijn.
Lees ook over de angstmaatschappij waarin we terecht zijn gekomen: De angstmaatschappij
Update 19.06.2020
6 jongemannen staan terecht voor het beramen van een aanslag. Een infiltrant voorkwam de aanslag. Allemaal twintigers/dertigers die ontspoord zijn in de maatschappij. Onder invloed gekomen van het giftige gedachtegoed dat uit de uit de islam te halen is. Het patroon dat ik vanaf 2014 beschreef. Helaas worden de achtergronden niet gezocht. Wel smullen de media van het reconstrueren van het hele verhaal.
Update 29.10.2020
Nieuwe aanslagen in Frankrijk. Een leraar die een cartoon over de Islam in de klas liet zien is door een 18 jarige jongeman vermoord. Vandaag een aanslag met 3 doden.
Update 06.09.2021 (7 jaar later)
Een van de jongen mannen die de aanslagen in 2015 in Parijs pleegde staat 6 jaar later terecht. Zijn naam noem ik niet, want hij dient als mens vergeten te worden, zij allen wilden ‘martelaar’ worden, door hun namen niet te noemen zullen ze uit de geschiedenis worden gewist.
Sinds dit jaar heb ik kennis genomen van de Canadese filosoof Marshall McLuhan (1911-1980) een bijzonder interessante denker. In een van zijn vele tv interviews (op YouTube) zegt hij: ‘De zoektocht naar identiteit gaat altijd gepaard met geweld’ en ‘zelfs de bedreiging van de eigen identiteit gaat gepaard met geweld’. Dit is ook mijn eigen analyse van al die jonge mannen die terroristen werden. McLuhan noemt zelfs (in 1977) terroristen en vliegtuigkapers (wat toen geregeld gebeurde). Het is bekend dat veel politici niet naar oorzaken, achtergronden en sociologische verklaringen zoeken, ik doe dat wel.
In Afghanistan hebben de Taliban (islamitische religieuze extremisten, ze leven in de Middeleeuwen) na 20 jaar gewonnen van het VS leger, het leger met het hoogste budget van de hele wereld. De VS vochten samen met 30 NAVO landen (en andere landen) en ze hebben niet kunnen winnen. Op de tv beelden zien we jonge mannen met volle baarden, de Kalasjnikov in de hand, in pick-up trucks. Dit zijn de jongeren die 20 jaar geleden in Pakistan op Koranscholen werden geïndoctrineerd. De generatie ouderen zijn oudgedienden die zich 20 schuil hebben moeten houden en het nu voor het zeggen hebben. De les is dat ieder fanatisme met een ogenschijnlijke zwakheid toch kan winnen omdat ze weten waarom ze vechten…..
Uit de Volkskrant van dit weekend:‘Persoonlijkheidsstoornissen, autisme, laag IQ. Terroristen hebben meer psychische stoornissen dan gedacht, volgens een Nederlandse studie’. Ik schrijf er vanaf 2014 over in dit Dossier.
Dit gaat ook toenemen, want er komen momenteel uit alle delen van de wereld vluchtelingen (Afghanistan, het hele Midden-Oosten, Libië, enzovoort) mensen die al dan niet getraumatiseerd zijn en/of in de westerse cultuur vervreemd raken en een identiteitsprobleem krijgen. Ik schreef er in 1 zin al over in 1992 (De Geschiedenis herhaalt zich), maar in dit Dossier heb ik dat verder uitgewerkt. Bij de autoriteiten en verantwoordelijken is er een grote naïviteit en onkunde, of een dubbele agenda (vluchtelingen voor de arbeidsmarkt) en kritiek wordt meestal in de rechtse hoek geplaatst. Vooral in Nederland een structureel probleem.
Update 01.07.2023
Dit Dossier is 10 jaar oud, geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Update 23.10.2023
“Armoede en deprivatie (achterstelling) zijn de vader en moeder van terrorisme en geweld”. (Uit 2015). Lees ook de analyse over Israël uit 2008 (de vorige Gaza crisis), 15 jaar geleden. (Zelf hou ik mij er niet meer mee bezig).
Update 25.08.2024 (11 jaar later)
Dit Dossier is 11 jaar oud, geen wijzigingen en/of aanpassingen.
Update 21.12.2024
Man uit Saoedi-Arabië pleegt terroristische aanslag in Duitsland. Zijn teksten duiden op een verwarde psychisch ontspoorde geest (hij is gek) zoals vaker is voorgekomen en voorkomt. Hij was legaal in Duitsland had werk, maar alles duidt op iemand die zich in de westerse cultuur ontheemd voelt en langzaam afglijdt. (Dit noemde ik 10 jaar geleden zie boven een cultuurdiaspora). Het probleem is dat er inmiddels veel van deze mensen zijn. Dit zal de roep om radicale maatregelen doen toenemen, bij de bekende partijen, waarbij gedwongen uitzetten er een is. Alle regerende partijen hebben nadelen en problemen met migratie (vluchtelingen en arbeidsmigratie) altijd ontkend en in de rechtse hoek gedrukt, terwijl ze dit zelf hadden moeten aanpakken. Helaas, te LAAT.
Update 07.01.2025
10 jaar na de moord op 8 journalisten Charlie Hebdo in Parijs, in totaal 12 doden.
Update 13.11.2025
10 jaar na de aanslagen in Parijs (oa Bataclan) 131 mensen vermoord. 1 dader overleefde en zit in de gevangenis.
Update 15.12.2025
Aanslag in Australië, Pakistaanse vader en zoon schieten 15 mensen dood op een Israëlische feestdag. Man was bijna 30 jaar in Australië, zoon daar geboren. Man had wapenvergunning, was lid van een schietclub, had in verleden onderzoek naar vermeend Islamitische (IS) sympathieën. Wat is er meer nodig voor een staat om deze mensen in de gaten te houden? Ze hebben (zoals boven beschreven) een giftig ideologisch gedachtengoed uit de Islam/Koran gehaald dat haat opwekt. Tevens anti-Israël, antisemitische motieven. Het onderzoek loopt en we zullen meer details horen. Meer dan 25 jaar islamitisch terrorisme en er veranderd niets.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
De mondiale multicrisis heeft vele oorzaken. Het is in de eerste plaats een politiek-economische, economisch-politieke klasse die heeft gefaald. Een korte analyse die (misschien) uitgewerkt wordt.
Vanuit Europees perspectief heeft Europa zich na de Tweede Wereldoorlog afhankelijk gemaakt van Amerikaanse defensie. De eigen defensie werd na het wegvallen van de Koude Oorlog dreiging, die 35 jaar geleden na de val van de Muur en de Sovjet-Unie met Warschaupact wegviel, afgebouwd (oa. in Nederland werden alle tanks verkocht).
Europa bouwde met goedkoop Russisch gas de economie op ondanks de ontwikkeling in Rusland met een zich tot autocraat ontwikkelende president Poetin. De inschatting van de wereldorde die Poetin zag (geen Amerikaanse/VS dominantie, we weten nu wat het betekent) werd verkeerd gezien (vanaf 2007, de bekende toespraak in München (te zien op YouTube).
In China werd goedkoop gewerkt voor de westerse economieën wat zorgde voor een sterk en machtig China (een 1 partijstaat en autocratie) en afhankelijkheid, wat China nu gebruikt voor haar eigen doelen.
Dit is de klasse die faalde. Opportunisme en naïviteit strijden om de voorrang.
Volgens de secretaris generaal van de NAVO Rutte moeten we ons voorbereiden op een mogelijke oorlog met Rusland. De nationale overheid roept burgers op een noodpakket in huis te halen en stuurde een boekje met voorbereidingen op noodsituaties. De dienstplicht komt terug.
Iets ‘nieuws’, de filterkoffie is terug. Treffend, dat doe ik al een leven lang zo. Grappig dat artikel in AD waarin staat dat mensen af wilden van ‘ingewikkelde espressomachines’. Er wordt gesproken over ‘slow coffee’.
Gebruiksaanwijzing voor 1 kop koffie: plaats filterhouder op mok, doe er een papieren filter in (ik heb altijd die bruine), doe er gewone gemalen koffie in (2 à 3 afgestreken lepels), giet kokend water langzaam op de koffie, giet alleen in het midden en niet aan de randen om de koffiesmaak maximaal te benutten (zet de filter in de gootsteen om uit te lekken en gooi deze later weg met GFT), voeg suiker en melk naar keuze toe.
Gebruiksaanwijzing voor meerdere koppen koffie in een koffiezetapparaat: vul de glazen kan met water (en doe dat door te tellen hoeveel, dus 4 koppen koffie is tellen tot 4 en kijk ook naar het streepje op de kan), plaats een papieren filter in de filterhouder, doe er gemalen koffie in (4 koppen koffie is 4 à 5 afgestreken lepels), zet het apparaat aan en als het geborrel ophoud is de koffie klaar, voeg suiker en melk naar keuze toe.
Gebruik een thermoskan als je meerdere koppen koffie wil opgieten en geen koffiezetapparaat wil gebruiken.
Doe alles proefondervindelijk tot de juiste samenstelling naar eigen smaak is bereikt.
Gebruik gewone filterkoffie, maar dat bekende merk is erg duur, er is een goed alternatief dat € 1,50 per pond goedkoper is.
Mijn favoriete morgenkoffie is een dubbele koffie met warme (volle) melkin een grote kom: koop een grote kom (die je in Franse films soms ziet, om croissants in te dopen), maak de koffie op de boven beschreven wijze in een mok en gebruik meer koffie zodat de koffie sterker wordt, giet de koffie vervolgens over in de kom, doe de opgeklopte warme melk erbij en voeg suiker naar smaak toe.
Lee hier het artikel over de Consumptiemaatschappij: Consumentisme
Update 06.12.2025
De problemen zijn begonnen toen mensen onterecht zijn gaan denken dat men thuis dezelfde koffie gemaakt met hetzelfde apparaat als in een restaurant kan gaan drinken.
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog wordt geschreven zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Kunstwerk Koffie/Coffee te koop via Werk aan de Muur (website).
(Geschreven in 2017) (Met Update 2025) (8 jaar later)
2017: “De afkeer van de politiek wordt er groter door, het cynisme van de burger neemt toe. Het was in de jaren 1920 en 1930 van de vorige eeuw in Duitsland (in de Republiek van Weimar) zo dat de democratie er 10 jaar geharrewar op had zitten tot er iemand zei: zo gaat dat niet langer en er een staatsgreep plaatsvond (1933)”.
2017. Vroeger, ja vroeger in de jaren 1980, in de Damstraat in Amsterdam waren er mannen uit onbekende buitenlanden die op straat de passanten verleidden tot het wagen van een gokje. Ze hadden 3 luciferdoosjes en een balletje van aluminiumfolie, de argeloze passant werd gevraagd om 50 gulden in te zetten. Een kompaan zette 50 gulden in en zijn partner-in-crime begon op een kleedje dat op de stoep was gelegd met de drie luciferdoosjes heel snel heen en weer te schuiven met het balletje eronder. Er moest vervolgens geraden worden onder welk van de 3 doosjes het balletje zich bevond. De kompaan won en kreeg 50 gulden en iedereen keek verwonderd toe en wilde zelf ook wel een gokje wagen. Echter, zij verloren natuurlijk altijd de 50 gulden en de boeven verdienden geld, zo makkelijk was dat. Als de politie verderop in de straat aankwam rijden werd het kleedje razendsnel opgepakt en de boeven stormden allemaal een andere kant op.
Hieraan moet ik wel vaker denken in verband met de politiek in deze tijd en in het bijzonder in de ‘uitgelekte’ plannen (doen ze opzettelijk om zich alvast te kunnen profileren) van de nieuwe rechts-christelijke regering (VVD/CDA/D66/ChristenUnie) die er aan komt. Het belastingstelsel gaat op de schop (nieuwe ‘schijven’), de btw (laag tarief) wordt verhoogd, de aftrek van hypotheekrente gaat omlaag, woningforfait/ huurwaardeforfait wordt veranderd voor mensen met een eigen woning, de belastingvrije voet wordt verhoogd (goed voor mensen die vermogen hebben), het eigen risico in de zorg blijft hetzelfde (hoog), sommige salarissen gaan omhoog, de energieheffingen gaan omhoog, er is een zorgtoeslag, een huurtoeslag en een kindertoeslag (plannen komen nog) enzovoort.
Vooral de verhoging van het lage btw tarief van 6% naar 9%, moet in de gaten gehouden worden. Van iedere transactie komt er 3% bovenop die naar de staat gaat. Het 6% tarief betreft oa. de eerste levensbehoeften eten en drinken, de kapper, de fietsenmaker, water, boeken, de horeca, kunst, kranten, geneesmiddelen, openbaar vervoer, concertkaartjes en al die andere dingen waar iedereen als eerste gebruik van maakt of aanschaft. Dit is een sterk denivellerende maatregeldie ervoor zorgt dat de lage inkomens veel meer moeten gaan betalen terwijl ze dat geld niet hebben, ze spreken over 20 euro per maand. Hoge inkomens betalen ook meer, maar ze merken dat niet of nauwelijks omdat ze het wél kunnen betalen. Dit wordt voor veel mensen niet gecorrigeerd met een andere inkomstenbelasting. De argumentatie van de toekomstige regering is dat de belastingverlaging die bedrijven krijgen tot meer werkgelegenheid zal leiden, over een paar jaar. Zo worden mensen al jaren aan het lijntje gehouden (we wachten nog steeds op ‘het zoet’ dat na ‘het zuur’ zou komen van hr Balkenende uit 2002). Los hiervan gaat de energiebelasting en de gasprijs flink omhoog.
De overheid speelt ook balletje-balletje. Door met al die bovengenoemde factoren als algemene belastingschijven en prijsverhogingen en btw te goochelen (‘aan de knoppen draaien’ het dat in technocratisch jargon) net zoals een kleine krabbelaar in de Damstraat, denkt de argeloze burger dat er iets te winnen is: dat is niet zo, onder de streep moet er betaald worden, de armoede zal toenemen net zoals het aantal voedselbanken. De welvaartsverschillen zullen nog verder toenemen dan ze nu al zijn. De kloof tussen arm en rijk zal groter worden.
(Het hoge btw tarief werd in 2012 verhoogd (19% naar 21%) om geld op te halen om de nationalisatie van banken te kunnen betalen en al die andere kosten die een ontspoord systeem moesten redden).
Overigens is de overeenkomst tussen de kleine kruimelaars in de Damstraat en de overheid ook gelegen in de naïviteit van de mensen zelf, maar dat heeft filosoof/politicus Machiavelli (1469-1527) in zijn boek ‘De Heerser’ (1515) al uitmuntend beschreven: “De mensen zijn zó onnozel en ze richten zich zó op hun directe behoeften dat iemand die bedriegt altijd wel iemand vindt die zich wil laten bedriegen.” De verkiezingen in maart van dit jaar hebben laten zien dat de meeste mensen het helemaal niet erg vinden om meer btw, hogere accijnzen en een verhuurdersheffing te betalen. Tevens vinden ze het niet erg dat ze geen rente meer op spaartegoeden krijgen terwijl de banken zelf wel rente vragen als er geld geleend moet worden.
De Fransman Piketty schreef in 2013 (bijna 5 jaar geleden) een boek over de steeds verder toenemende kloof tussen arm en rijk. Het heeft helemaal niets uit uitgehaald. (Zie artikel Het Einde van het Kapitalisme uit 2015, rechts onder Artikelen).
Update 12.10.2017
Meer mensen hebben door dat de btw verhoging een heel slecht plan is. Verschillende maatschappelijke organisaties en politieke partijen hebben een handtekeningenactie opgezet tegen de btw verhoging. Hier te vinden: https://www.geenbtwverhoging.nl/
Update 26.10.2017
Er is een nieuwe regering, Rutte 3. En dat is knap, maar het heeft wel even geduurd. We moeten ze het voordeel van de twijfel geven, er zit niet anders op. Het komt er natuurlijk wel op neer dat ze er alles voor over hebben gehad om het door henzelf veroorzaakte ‘populisme’ buiten de deur te houden (lees De Boze Burger en het ‘Populisme’, rechts bij artikelen).
Het is echter ook een gegeven dat de meeste mensen de verhogingen van de btw, de accijnzen (roken, benzine enzovoort), de verhuurdersheffing, de lage rente op spaartegoeden en al die andere maatregelen die vanaf 2008 genomen zijn om een ontspoord economisch systeem overeind te houden niet erg gevonden hebben, dat hebben de verkiezingen laten zien.
Update 09.11.2017
Enkele losse feiten en gebeurtenissen die de tijdgeest laten zien.
Rijke ondernemers, vermogende families, huisjesmelkers en professionele beleggers, Wallenkoningen, investeerders namens pensioenfondsen en een lid van de koninklijke familie handelen op de Amsterdamse woningmarkt, aangetrokken door de almaar stijgende huizenprijzen. 21 mensen hebben meer dan 100 panden per persoon in bezit. Gevolgen zijn de gestegen prijzen en toename van de woningnood voor mensen die weinig geld hebben. Opvallende personen zijn een ex acteur en een lid van het koninklijk huis. Dit zijn de echte oorlog woekeraars, mensen die tijdens een oorlog een brood voor het 10 voudige verkopen. (Website van NOS met het bericht.) De woningmarkt is in dezelfde staat als 10 jaar geleden toen we voor de ergste crisis sinds de jaren 1930 stonden. De rente is extreem laag dus er ontstaat weer een bubbel. (Zie Dossier Woningnood). De woningschaarste blijft hoog. (Website Volkskrant)
Duidelijk is geworden dat de afschaffing van de dividendbelasting, van 1,4 miljard en waarvan de effecten op de economie en werkgelegenheid worden betwijfeld, er is gekomen nadat enkele grote bedrijven er bij de vorming van een kabinet op hadden aangedrongen en gedreigd met vertrek uit Nederland. Het stond in geen enkel verkiezingsprogramma. Zo gaat dat in Nederland, maar zo ging het vroeger ook altijd al. (Artikel op website NOS.)
Wat ook treffend blijft: Schiphol wordt decennialang geen strobreed in de weg gelegd. en gaat uitbreiden naar Lelystad. Als er ergens een economisch-politieke elite macht heeft (ik schreef er vaker over), dan is het hier. Ex bewindslieden gaan er werken, vliegtickets zijn btw vrij, er wordt geen btw geheven over de brandstof kerosine enzovoort. (Goed artikel over de luchtvaart.) Zelf was ik 25 jaar geleden toen goedkoop vliegen binnen Europa werd gestimuleerd TEGEN (ik was voor de trein en zat nooit meer in een vliegtuig).
Waar ik ook vaak over schreef is het achterblijven van de lonen terwijl de economie groeit. De salarissen lopen structureel achter bij de economische groei. Er zijn diverse oorzaken. 1) Productiviteitsgroei is steeds moeilijker te behalen in een verregaand geautomatiseerde economie. 2) De flexibilisering heeft de macht van werkers en vakbonden onderuit gehaald, het kapitaal heeft gewonnen. 3) Met de globalisering is er steeds meer concurrentie uit de lage lonen landen, dit is de internationale race to the bottom en de sociale dumping die in volle gang zijn. Ik heb dit een paar jaar geleden al voorspeld (‘we moeten hier ook lage lonen landen worden’). 4) De sociaal democratie is in de jaren 1990 (in heel Europa) een liberale koers gaan varen en er was geen oppositie meer. (Veel mensen zijn die Duitse bondskanselier vergeten die zo bejubeld werd (ook in Nederland) vanwege zijn ‘hervormingen’ (Agenda 2010). Duitsland is jarenlang een lagelonenland geweest door het ontbreken van een minimumloon, daardoor heeft de economie zo kunnen groeien. Verbijsterd is dat zo’n persoon dan bevriend met de Russische president is en bij een oliemaatschappij is gaan werken, dit zijn de ergste opportunisten, maar ze noemen zich sociaal democraat: Gerhard Schröder (zie Dossier Duitsland). In Nederland hadden we Wim Kok van de PvdA die een socialisme zonder ideologie aanhing). (Ik schreef hierover in De Boze Burger en het ‘Populisme’ als een belangrijke reden voor het ‘populisme’. Zie zijbalk rechts).
Er zijn nieuwe uitgelekte documenten over belastingontduiking. Dit is al jaren aan de gang en ik schreef erover in Het Einde van het Kapitalisme (zie rechts bij Artikelen) in 2015. De grote bedrijven en de rijken en vermogenden hebben massaal hun geld verborgen in belastingparadijzen. Internet maakt dit makkelijk, vroeger moesten deze mensen, de particulieren, met een koffertje met contant geld naar Luxemburg, Zwitserland of Liechtenstein reizen om een anonieme bankrekening te openen. Dat hoeft nu niet meer, 1 klik met de computermuis na een advies van de belastingadviseur (afgestudeerd in de mazen van de wet, want het is vaak legaal wat ze doen) en het geld is buiten zicht van de nationale belastingdiensten. Echt immoreel zijn die grote bedrijven die in de ontwikkelingslanden werken, bijvoorbeeld de mijnbouwbedrijven, die via constructies via Nederland minder belasting betalen in die landen. Het gevolg is dat deze landen zich economisch niet hebben kunnen ontwikkelen. Ook de importheffingen en de lage prijzen, bijvoorbeeld voor cacao, helpen niet. Het gevolg is dat er al 25 jaar economisch vluchtelingen vanuit Afrika naar Europa komen waarvan er tienduizenden zijn verdronken in de Middellandse Zee. (Ik schreef hier in 1992 al over in het artikel ‘De geschiedenis herhaalt zich’). Uit de gelekte documenten blijkt ook dat grote bedrijven in Nederland afspraken met de belastingdienst maken (rulings geheten) en simpelweg minder hoeven te betalen. Dus een bekende producent van waspoeder en nog honderden andere producten wil dat wij de consument hun producten kopen, maar belasting betalen doen ze niet. Al de bedrijven hebben brievenbusfirma’s over de hele wereld. Ook hier is internet de grote boosdoener, want dit is voor nationale overheden niet meer bij te houden. Dit is een verloren strijd. Ze hebben het erover dat deze bedrijven en mensen een andere moraal moeten hanteren. Daar moet ik erg om lachen.Dit is hetzelfde als aan een junkie vragen of hij geen heroïne niet meer wil gebruiken. (De ‘grappigste’ redenatie over het betalen van belastingen is van de grootse zoekmachine en een van de rijkste bedrijven op de wereld. Hun redenatie is: ons personeel betaald al belasting dus dan hoeven wij geen belasting meer te betalen…..).
In Bonn in Duitsland is een klimaatconferentie over de opwarming van de aarde. 25. 000 mensen vanuit de hele wereld zijn met vliegtuigen aangekomen (!) om te praten over het klimaat. (Zie Dossier Broeikaseffect rechts onder Artikelen).
De oude NAVO commandoposten uit de Koude Oorlog worden weer in gebruik genomen, oa om Russische onderzeeërs in de gaten te houden. De defensie budgetten zijn weer omhoog gegaan en moeten 2% van het BBP gaan bedragen.
Mij interesseert alleen de lange termijn. Wat ik zie is wat ik in 1992 al zag gebeuren: de Derde Wereldoorlog als economische wereldoorlog:‘Het is 1992 en de Derde Wereldoorlog is begonnen. In tegenstelling tot de Eerste en de Tweede Wereldoorlog is er geen oorlog die met wapens wordt uitgevochten, maar een Economische Wereldoorlog. Het is de strijd van allen tegen allen, van individu tegen individu. Het door het kapitalisme gecultiveerde egoïsme en eigenbelang heeft ervoor gezorgd dat mensen elkaar op wereldschaal zijn gaan bevechten. De ‘battle ground’ is de ‘markt’ en de inzet is de economische macht en overheersing. Tot in de perfectie uitgevoerde marktstrategieën zorgen ervoor dat bedrijven zich beramen over het veroveren van een volgend continent als markt en handelsoorlogen tussen de verschillende werelddelen moeten de economische suprematie garanderen. Het kapitalisme kraakt en piept in al zijn voegen onder het gewicht van de uitputting van grondstoffen en energie en de ecologische vernietiging, maar de strijd moet doorgaan.’ (Uit De geschiedenis herhaalt zich, zie onder Artikelen rechts).
In 2017 vraag ik mij nog steeds af in welke richting een ontwikkeling gaat. Met moet het kapitalisme en de mens kennen om te begrijpen wat we zien gebeuren. De oude marxistische analyse van het kapitalisme werkt na 150 jaar nog steeds (niet de oplossing): zo goedkoop mogelijk produceren en zorgen voor winstmaximalisatie.
Waar gaat dit heen? Revoluties zie ik niet gebeuren, de bestorming van een Winterpaleis en het vermoorden van de tsaar en zijn familie, dit jaar 100 jaar geleden in Rusland bij de Russische Revolutie (1917), zie ik niet. Oprukken naar de Zuidas en brievenbussen kapotmaken en die ene kamerplant (verplicht aanwezig om aan te geven dat er bedrijfsactiviteiten plaatsvinden) het raam uitgooien zal niet werken. Wat ik zie is een diffuse en langzame desintegratie van pappen en nathouden, een wetje hier een wetje daar, volgende maand zien we verder…..De armoede en de onrechtvaardigheid nationaal en internationaal zal toenemen, er zullen mensen verdrinken in de zee…..
Update 22.11.2017
“Wat ik zie is een diffuse en langzame desintegratie van pappen en nathouden, een wetje hier een wetje daar, volgende maand zien we verder…..”. Uit de vorige update. Gisteravond was er een filibuster in de Tweede Kamer. Een filibuster is een vergadering zo lang mogelijk door laten gaan om een stemming te voorkomen. De partijen 50+ en de PVV probeerden dit (het lijkt mislukt). Voor mij is dit een voorbeeld van diffuse desintegratie in een democratie.
De aanleiding was op zich misschien wel terecht met een onverwachte belasting voor mensen die een huis hebben afbetaald op aandringen van de overheid, die vervolgens daar dan weer belasting op gaat heffen. Maar de overheid in Nederland doet niets anders dan alle manieren aangrijpen om geld bij de burger op te halen. Al jaren lang en sinds 2008 de nationalisatie van banken gebeurde helemaal (de vraag waarom dit moest is overigens nooit beantwoord). Te denken valt aan de verhuurdersheffing (Zie Dossier Woningnood, een verslag van 10 jaar), de talrijke accijnsverhogingen, de btw verhoging van 2012 enzovoort enzovoort. Enkele cijfers bekeken hebbende valt dit hele verhaal van de belasting voor woningbezitters ook onder ‘balletje-balletje’, dit is een volstrekt onontwarbare kluwe van gegevens. Dit is alleen nog te begrijpen voor belastingdeskundigen en ik geloof dat zelfs deze het er moeilijk mee hebben….
Het middel van de filibuster laat zien dat als echte problemen zoals de woningnood, de werkeloosheid en dergelijke niet opgelost worden er randverschijnselen gaan plaatsvinden die de aandacht afleiden van waar het om zou moeten gaan. De afkeer van de politiek wordt er groter door, het cynisme van de burger neemt toe. Het was in de jaren 1920 en 1930 van de vorige eeuw in Duitsland (in de Republiek van Weimar) zo dat de democratie er 10 jaar geharrewar op had zitten tot er iemand zei: zo gaat dat niet langer en er een staatsgreep plaatsvond (1933).
Ze zijn nu al bezig met de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018, want dan komt de eerstvolgende peiling na de formatie van een kabinet met 1 zetel meerderheid en die partijen staan nu al op verlies.
Update 13.12.2017
Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft een onderzoek gedaan naar de stand van het land en het welbevinden van de Nederlander en een vergelijking gemaakt met 25 jaar geleden. De conclusie is dat het GOED gaat in Nederland, alleen de armoede is toegenomen, maar verder is bijna iedereen tevreden en is alles beter dan vroeger. Er wringt hier iets. Ik denk dat de talkshows weer genoeg stof hebben om een paar avonden te vullen.
Update 09.02.2018
Het aantal daklozen is de afgelopen jaren bijna verdubbeld tot 30.000 (Bron: EenVandaag 08.02.2018). Oorzaak is mede de woningnood en de stijging van de huurprijzen.
Update 16.07.2024
Uit 2017, 7 jaar geleden: De afkeer van de politiek wordt er groter door, het cynisme van de burger neemt toe. Het was in de jaren 1920 en 1930 van de vorige eeuw in Duitsland (in de Republiek van Weimar) zo dat de democratie er 10 jaar geharrewar op had zitten tot er iemand zei: zo gaat dat niet langer en er een staatsgreep plaatsvond (1933). Dat was Adolf Hitler, de economisch-politiek klasse van toen liet het toe. Hitler begon direct met onderdrukking, sloot tegenstanders op in de eerste concentratiekampen, wees Joden aan als oorzaak van alle kwaad (de zondebok) en viel 6 jaar later in 1939 Polen binnen en in 1940 begon de Tweede Wereldoorlog.
Overal in Europa, in de hele wereld, neemt rechts-populisme/rechts-extremisme/radicaal-rechts toe, de ontevreden burger is anders gaan stemmen. De afkeer van wat de ‘elite’ genoemd wordt, ik gebruik tegenwoordig het woord klasse, neemt toe. De pandemie (2020), de oorlog (Oekraïne)(energiecrisis) (2022) en de klimaatcrisis hebben de burger diep onzeker gemaakt. Iedereen weet dat onzekere en bange mensen naar de verkeerde oplossingen gaan zoeken, zoals een ‘sterke man’, lees er over in De ‘Sterke Man’ / Leider. Waar zijn we nu. De oorlogsindustrie draait op volle toeren, ‘de’ politiek is verward, Rusland is de vijand (Poetin en clan stopt niet). Waar gaat dit toe leiden?
Update 29.11.2025 (8 jaar later)
Waar gaat dit toe leiden? De Grote Verwarring neemt toe, niet alleen in politiek en economie, maar ook bij de journalistiek. De ‘zaak’ Weijers liet een klucht zien. Onderhandelaar ZOU iets gezegd hebben bleek uit privé berichten en iets gezegd hebben, treed terug maakt excuses voor iets dat hij niet gezegd had, blijkt nu helemaal niet gezegd, krant maakt excuses (begrijpt u het nog?). Het is de klucht uit de De Boze Burger en het Populisme
Uit 2017, 7 jaar geleden: “De afkeer van de politiek wordt er groter door, het cynisme van de burger neemt toe. Het was in de jaren 1920 en 1930 van de vorige eeuw in Duitsland (in de Republiek van Weimar) zo dat de democratie er 10 jaar geharrewar op had zitten tot er iemand zei: zo gaat dat niet langer en er een staatsgreep plaatsvond (1933). Dat was Adolf Hitler, de economisch-politiek klasse van toen liet het toe. Hitler begon direct met onderdrukking, sloot tegenstanders op in de eerste concentratiekampen, wees Joden aan als oorzaak van alle kwaad (de zondebok) en viel 6 jaar later in 1939 Polen binnen en in 1940 begon de Tweede Wereldoorlog”.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma (Tekst en foto’s)
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Black Friday is Black November geworden, dit is de dolgedraaide kapitalistische consumptiemaatschappij. Lees ook als er tijd voor is Dossier Consumentisme. Ook Sinterklaas en Kerst zijn ieder jaar koopgelegenheden geworden. De moderne heeft niets anders meer over dan kopen en eten (Snoep, snacks, gokken, vapen).
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Een bijzonder interessante denker (geboren in Canada), filosoof en vooral media deskundige die in zijn tijd de opkomst van radio en tv analyseerde. Niet makkelijk om te begrijpen met soms onnavolgbare theorieën. Ben zelf pas 2 jaar in zijn spoor aan het analyseren, want hij heeft veel van wat ik zelf (op een lager niveau) al sinds de jaren 1990 denk en zie.
Wat ik schreef in 2022:
Bij ieder nieuw medium (radio (100 jaar), tv (70 jaar), internet (30 jaar) dacht men dat als mensen beter geïnformeerd zouden zijn, ze ook humaner zouden worden. Technologie kan worden gébruikt of mísbruikt. McLuhan zei dat Hitler een radio-man was, Poetin is een tv-man. Met internet mogen we wel uitkijken, deze technologie heeft verkiezingen al beïnvloed en democratieën in gevaar gebracht. Massamobilisatie is (te) gemakkelijk geworden. Lees hier verder: Dossier Kunstmatige Intelligentie (AI)
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog is tot stand gekomen zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Godsdienstvrijheid is een groot goed, iedereen mag geloven wat hij of zij wil. Echter geloven moeten de mensen thuis, in de kerk en in de moskee doen en zo min mogelijk in het openbare leven. In de westerse wereld is secularisering, ontkerkelijking en emancipatie al decennia aan de gang. Daarom verbaasd het toch dat met de immigratie van mensen uit andere culturen een aan de westerse cultuur vreemde religie, de islam, ineens zo’n grote invloed op de maatschappij en maatschappelijke discussies is gaan krijgen. Wat nog meer verbaasd is dat dit al 20 jaar toeneemt, terwijl 20 jaar geleden toch al duidelijk was dat in de westerse landen veel religieus-culturele gebruiken en tradities hier niet passen. We denken daarbij onder andere aan: uithuwelijken, besnijdenis, eerwraak, rechten van de vrouw, anti-homo standpunt, kledingvoorschriften, onverdoofd ritueel slachten van dieren enzovoort. Doordat de verantwoordelijke autoriteiten dit al die jaren hebben laten gaan, niet stevig hebben opgetreden, is de chaos ontstaan die we vandaag de dag zien. Hierdoorzien we dat er talloze partijen zijn gekomen die er gebruik van maken om de sentimenten van veel mensen politiek te vertalen (sinds de jaren 1990).
Maar ook het christendom heeft ook nog steeds een grote invloed. Te denken valt aan de kabinetsformatie waar twee christelijke partijen hun stempel op gaan drukken. Wat we echter nodig hebben is een seculiere, humanistische en sociale partij.
Lees hier het partijprogramma van de nieuwe seculiere humanistische sociale partij: Humanistisch Sociale Partij
In Duitsland (Hamburg) een demonstratie waarin om de vestiging van een kalifaat wordt geroepen, een islamitische staat. Veel verontwaardiging bij politieke partijen, maar ze weten niet wat ze er mee aan moeten.
“Ieder land krijgt de burgers die ze zelf heeft opgevoed”. (Geschreven in jaar 2000, 25 jaar geleden)
“Er is een nieuw spel voor Sinterklaas en Kerst: het Nationale Gezelschapsspel Formeren”.
De situatie van een (bijna) onregeerbaarheid begon ca. 25 jaar geleden (2000) in de Fortuyn tijd. Sindsdien 20 tot 30, nu ruim boven de 40 Kamerzetels rechtspopulisme structureel. De 4 partijen die 50 jaar regeerden hadden toen kritiek moeten ontdoen van xenofobie en beleid moeten aanpassen. De problematiek van migratie en multiculturaliteit die in de oude wijken terecht was gekomen (hier begon Fortuyn) werd genegeerd maar is nooit meer weggegaan. Er is nu een amalgaam van onvrede gegroeid: sociaaleconomisch, toeslagenaffaire, Gronings gas, jeugdzorg, woningnood, pandemie etc, met wantrouwen tegen de overheid bij een grote groep burgers. D66/politicus Jetten (uitstekend gedaan in campagne) zal wat betreft migratie (arbeid/asiel/kennis) moeten kiezen/aanpassen: ‘Schengen’, ‘Dublin’, VN/EU vluchtelingverdragen zijn een erfenis van 30 jaar beleid. Een hoog welvaartsniveau (toch met armoede) heeft nadelen: aantasting natuur/milieu/klimaat en gezondheid (oa luchtvervuiling). Zal niet meevallen om dit allemaal om te buigen want het geld moet ergens verdiend worden (met minder arbeidsmigranten) en in concurrerende economieën trekken ze zich nergens wat van aan.
Veel laagopgeleiden stemden op politicus Wilders, zo is te lezen in Volkskrant, dat verbaasd niet want Wilders heeft charisma (zijn uiterlijk) en spreekt duidelijke en eenvoudige taal, de populist eigen (“Grenzen dicht”). De politiek denker Machiavelli schreef er in het jaar 1515 over: een politicus hoeft geen waarheid te spreken, het gaat er om dat hij betrouwbaar overkomt (het gaat om de schijn).
Uit 2016 ‘De Boze burger en het Populisme’ ‘Het is een democratie in crisis’, ‘Nederland is een onregeerbaar land’. De onregeerbaarheid gaat door, het nationale gezelschapsspel formeren is begonnen. Iedere partij heeft de voorkeur uitgesproken in de wetenschap dat een andere partij niet wil (stabiel met het ‘brede midden’). Curieus. Het land zelf weet niet wat het wil. Voor politici is het een schaakspel. Links tegenover rechts is echter ouderwets en achterhaald (uit de 19e eeuw). In de 21e eeuw gaat het om sociaal of niet-sociaal. De ideologie van minder overheid meer marktwerking (uit de VVD koker, andere partijen volgen dit vanaf de jaren 1990) heeft tot de multicrisis geleid op vele gebieden. In een tijd van ‘schaarste’ gaat het om solidariteit.
Ook opvallend de telkens veranderende hype van een partij/persoon die met Fortuyn (LPF) begon (25 jaar geleden), later Baudet (FvD), Van der Plas (BBB), Omtzigt (NSC) en nu Jetten (D66). De volgende staat al klaar: Karremans (VVD), hij komt goed over op tv en kreeg veel voorkeurstemmen.
In alle kapitalistische landen (maar ook elders op een andere manier) is er een welvaartskloof (verschil tussen arm en rijk, in het ene land meer (de VS) in het andere land minder (Nederland, toch is er ook hier armoede). Er is een welvaartsillusie (een hoog welvaartsniveau heeft nadelen zoals luchtvervuiling, eieren van hobbykippen kunnen niet meer gegeten worden, dierziekten etc). In alle kapitalistische landen zijn politiek-economische-bestuurlijke klassen die bepalen. In Engeland is sprake van een echte klassenmaatschappij, in Duitsland zijn machtige lobby’s zoals die van de auto-industrie, in Frankrijk zijn er bevoorrechten uit de hogere milieus die geld hebben voor hun kinderen en die goed onderwijs krijgen op elitescholen. Spanje met zijn koningshuis, Italië heeft bevoorrechten uit industrie en mediawereld (Berlusconi, de eerste populist) enzovoort. Ze klampen allemaal vast aan hun macht. Ook Nederland (schreef er over in Economisch beleid in Nederland). Dit gaat terug tot de VOC tijd (1600) met rijke kooplieden. Vroeger waren er vindingrijke ondernemers waar men nog bewondering voor kon hebben zoals Philips (lampen), Fokker (vliegtuigen), Verolme (scheepsbouw). Tegenwoordig is de mentaliteit anders, beurshandelaren, een succesvolle webshop maken ed (afgezien van ASML met een uniek product chip machines).
Update 08.11.2025
Er is een nieuw spel voor Sinterklaas en Kerst: het Nationale Gezelschapsspel Formeren. Iedere politicus, iedere journalist, iedere burger is er mee bezig. Politici zijn nu nog in het stadium van ik wil zo’n regering in de wetenschap dat het niet kan want er Nederland is met de afgelopen verkiezingen niet verder gekomen in het ontsnappen uit de klem (schreef er eerder over). De door de VVD ideologie van minder overheid meer markwerking (andere partijen volgden) veroorzaakte multicrisis is moeilijk op te lossen. De woningnood is groot en zal niet opgelost worden, mensen zullen jaren moeten wachten op een sociale huurwoning of een koopwoning. De stiksofcrisis is groot (wordt ontkend door belanghebbenden) en zal niet opgelost worden. De migratieproblematiek in totaliteit (asiel/arbeid/kennis) zal niet opgelost worden. Enzovoort. De achterliggende structuren worden niet aangepakt, lees hiervoor in andere Dossiers zoals Economisch beleid in Nederland
Voorbeeld: arbeidsmigranten (ca 1 miljoen, ze weten het aantal niet) worden vaak (niet altijd) uitgebuit. Een door de partij NSC (20 Kamerzetels verloren in het niets) gemaakte wet is door de VVD 1 dag na verkiezingen in de vuilnisbak terecht gekomen. Gênant VVD beleid dat werkgevers en uitzendbureaus tegemoetkomt. Zo gaat dat in Nederland.
Ook de gang van zaken met de door Pieter Omtzigt opgerichte partij NSC is tekenend voor Nederland. Omtzigt kwam uit het CDA deed daar goede zaken en deed zelf onderzoek. Daar houden ze niet van (‘functie elders’ kwam bij toeval aan het licht). Hij begon in korte tijd een eigen partij Nieuw Sociaal Contract. Ambitieus, gematigd en met veel voor Nederland goede punten. De verkiezingen leverden 20 Kamerzetels op. De PVV werd echter de grootste partij en de formatie mondde uit in regeringsdeelname. De regering was de slechtste die er in de historie geweest is, gênant amateurisme, van de PVV, een partijloze minister-president, pogingen om het parlement te omzeilen werden door NSC tegengehouden. (etc.). Persoonlijk was Omtzigt niet opgewassen tegen de verderfelijke machtspolitiek die in Nederland gegroeid is in 30 jaar en hij vertrok.
Er is een analogie met Fortuyn 25 jaar geleden, Fortuyn was een flamboyante rebel die met zijn deels terechte kritiek de 4 partijen die altijd regeren aan het schrikken bracht. Hij werd vermoord (2002). Zij partij LPF slaagde niet (ook hier dilettantisme en opportunisme), ECHTER, zijn electorale aanhang bleef met Baudet en Wilders (20 tot nu boven de 40 Kamerzetels). De 4 partijen die altijd regeerden hadden TOEN het beleid, met name migratiebeleid, moeten aanpakken. Nadelen van migratie (de gastarbeiders) die in de oude wijken met goedkope huizen terechtkwamen zijn vanaf de jaren 1980 (de Janmaat tijd) afgewenteld en/of ontkend (de multiculturele samenleving had ‘louter voordelen’). Na 2015 nam het aantal asielzoekers toe, maar voor extra opvanglokaties en woningen werd niet gezorgd. Ook hier afwentelen nu op de buitengebieden (Ter Apel). Het is met dit beleid van kwaad tot erger gegaan, xenofobie nam toe en openlijk spreken over (soms gedwongen) terugkeer is nu gaande. De multiculturele samenleving is een feit (begon met kolonialisme) en gaat nooit meer weg, dat begrijpen veel mensen niet, dit staat los van het huidige en toekomstige migratiebeleid, dus wat nu nodig is.
Dat het migratiebeleid niet wordt aangepast ontstaat door verschillende factoren. Arbeidsmigratie (in de vorige eeuw gastarbeid) is een belangrijk onderdeel van de economie geworden, dit zijn mensen die veel werk verrichten (met name zwaar werk, ’s nacht in distributiecentra, slachterijen, etc). Asielmigratie/asielzoekers is een internationale/EU verplichting, Nederland wil niet afwijken. Bovendien, dat weten velen niet, grenzen dicht met 100% controles kost geld, een vrachtwagen die 1 uur oponthoud heeft kost 75 tot 100 euro. Het zou de economie geld kosten.
Update 14.11.2025
Politiek is als het schaakspel, zetten vooruit kunnen denken. Jaren geleden werd hier al geschreven dat Nederland in een klem zit van de 4 partijen die altijd regeerden. Nu de partij van Omtzigt (NSC) weer buiten het machtscentrum gedreven kunnen de 4 partijen weer door. Het dilettantisme van de PVV en leverde niets op. D66 en CDA gaan nu op inhoud een plan maken. Ze hebben 2 mannen (het zijn overigens allemaal mannen), van vroeger erbij gehaald voor de inhoud.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Copyright Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog wordt geschreven zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Het probleem in deze maatschappij is een innerlijke verdeeldheid tussen economie, gezondheid en milieu. Simpel gezegd: men kan niet kiezen tussen gezondheid en geld verdienen.
Het is weer de week zonder vlees. Dit is een particulier initiatief (uit 2018, nu een stichting) waarbij opgeroepen wordt minder vlees te eten. Een goed initiatief. In Nederland is het zo dat als je mensen echt boos wil maken je moet vragen 1 dag geen vlees te eten (ik schreef er al eerder over). Komisch en gênant zijn de commentaren op de sociale media van mensen die zeggen deze week extra veel vlees te gaan eten (vooral mannen, de ‘oerkrachten’ komen los).
Ben zelf al een jaar of 30 flexitariër, hoewel ik dit woord nooit gebruik, beter klinkt half-om-half-vegetariër. In de praktijk is dat een paar dagen geen vlees eten, dan weer een paar dagen wel vlees, maar met mate.
Het probleem in deze maatschappij is een innerlijke verdeeldheid tussen economie, gezondheid en milieu. Simpel gezegd: men kan niet kiezen tussen gezondheid en geld verdienen.Het is een psychologisch fenomeen, want reclame roept op tot het eten van vlees (oa. de bekende kip reclame, fastfood op iedere hoek van de staat etc), snoep, chips enzovoort terwijl aan de andere kant al decennia bekend is dat veel vlees eten niet nodig is en het milieu belast. Snoep (suiker) maakt dik, teveel zout is niet goed. Van tegenstrijdige berichten en ook de voedingsadviezen worden mensen onzeker en uiteindelijk trekken ze zich nergens meer wat van aan.
De politiek (met uitzonderingen) speelt een negatieve rol hierin aangezien ze geen keuzes maken. Met name de VVD en CDA (een christelijke VVD, steunt van oudsher de agrarische sector), maar ook anderen, blinken uit in het niet maken van keuzes door alles af te schuiven op de ‘eigen verantwoordelijkheid’ van mensen. Mensen hebben weliswaar een eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid, maar er is een ongelijke strijd tussen consument en bedrijfsleven. Laatstgenoemde heeft veel meer macht en invloed. Niet alleen door lobby’s, maar ook door haast onbeperkte reclamebudgetten (vooral al die verwerpelijke Amerikaanse fastfood/frisdrank/koffie etc ketens). (Ik schreef er over in: Dossier Consumentisme).
Economische groei wordt als noodzakelijk gezien, discussie hierover is er niet, terwijl de milieubelasting enorm is. Decennia lang wordt er over varkensstallen (stalbranden komen vaak voor) en de veestapel (mestoverschot) gediscussieerd. Dat Nederland wereldwijd na de VS de grootste exporteur van land- en tuinbouw en veeteelt producten is is absurd (het gaat om een bedrag van 92 miljard euro in 2018).
(Kan mij nog herinneren dat ik in de jaren 1980 altijd zei dat er in Nederland evenveel varkens wonen als mensen, namelijk 14 miljoen).
Nog steeds actueel. Men wil nu ook zuivel toevoegen aan de week zonder vlees, dat is niet verstandig, want dit roept aversie op en die staat bewustwording in de weg.
Update 14.10.2025
Een gehaktbal op zijn tijd is lekker, maar iedere dag vlees eten hoeft niet (is beter voor milieu/klimaat natuur/dieren). Deze kaassoufflé (foto) was goed gelukt. Bijvoorbeeld bij pasta met saus.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Helaas is het in Nederland zo dat als men zegt dat het beter is voor dier en milieu om 1 dag in week geen vlees te eten mensen BOOS worden. (2020).
Als mensen de dieren waar het vlees dat ze eten van afkomstig is zelf zouden moeten slachten, zouden er heel wat meer vegetariërs zijn. (De gemiddelde vleesconsumptie is 43 kilo per persoon per jaar in 2010). Iedereen die vlees eet zou minimaal 1 keer in zijn leven een dier moeten doden, bijvoorbeeld een kip slachten.
Update 06.12.2020
Zelf ben ik geen vegetariër en heb nooit een dier doodgemaakt, wel eet ik al dertig jaar minder vlees, wat ook wel aangeduid wordt met het lelijke woord flexitariër. Ik noem dat altijd half-om-half vegetariër (50%-50%).
Een anekdote in dit kader is een ervaring in 1983 toen ik op Kreta (Griekenland) was. Ik kwam aan de zuidkust aan met de bus in een klein dorp. Het was zomer en warm en midden op de dag. Iets buiten hetdorp hing een dood schaap aan een boom met de kop naar beneden en een slachter was bezig om het dier van zijn vel te ontdoen, dit ging door blazen (om de huid los te maken) en snijden. Na enige tijd gekeken te hebben, er stonden meer mensen te kijken, bleek dat de slachter de eigenaar van het restaurant was in het dorp. Hij vertelde dat als we die avond zouden komen eten we het vlees van dit schaap zouden gaan eten. Die avond at ik daar een heerlijke Griekse maaltijd met het vlees van het schaap.
Kortom, dit is eigenlijk zoals het zou moeten gaan en het vroeger ging (voor de industriële verwerking van ons vlees ver weg bij een bedrijf (door slecht betaalde buitenlandse werkers, dit terzijde).Toen is mijn idee dat eigenlijk iedereen een keer zelf zou moeten slachten ontstaan.
Als de mensheid in de oertijd van jagers en verzamelaars kieskeurig was geweest en geen vlees had gegeten maar vegetariër was geweest was de mens al lang uitgestorven.
Over 3 weken is het kerst, zoals de afgelopen ongeveer 30 jaar zal ik met kerst geen vlees eten maar een quiche (soms gevuld met zalm (uit blik). (1 Dag zonder vlees (Broccoli Quiche)).
Helaas is het in Nederland zo dat als men zegt dat het beter is voor dier en milieu om 1 dag in week geen vlees te eten mensen BOOS worden.
Update 14.10.2025
Een gehaktbal op zijn tijd is lekker, maar iedere dag vlees eten hoeft niet (is beter voor milieu/klimaat natuur/dieren). Deze kaassoufflé was goed gelukt. Bijvoorbeeld bij pasta met saus.
Kaassoufflé in de oven.Vrachtwagen met varkens op weg naar het slachthuis.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Feiten en Meningen 