(Begonnen 2025) (Update 2026)

Kenmerken van fascisme (in de hele geschiedenis) zijn een autoritaire leider (altijd een man), antidemocratisch, nationalistisch, willekeur en rechteloosheid en een burgermassa die als ‘wil van het volk’ de overhand krijgt.

Update 27.01.2026

Veel discussie over de vraag of de VS met de president fascistisch te nomen is. NOG niet, maar de gebruikte methoden zijn dat wel, met name de immigratiedienst ICE die als paramilitaire organisatie door het land trekt om vermeende illegalen uit te zetten. Het is een klassiek patroon dat in de geschiedenis vaker voorkomt: in decennia ontstane problemen zijn onoplosbaar geworden, dan volgt een harde aanpak, ‘recht en orde’ moeten hersteld worden, de ‘Sterke Leider’ moet handelen. Lees meer over de VS in Dossier Amerika (VS)

Over fascisme in de jaren 1930 is goed geschreven in het boek ‘Opstand van de Massamens’ Ortega Y Gasset (1883-1955)

Lees meer over de ‘Sterke Man’/’Sterke Leider’: De ‘Sterke Man’ / Sterke Leider

Update 10 maart 2026.

Net als in de jaren 1920, 1930 in Duitsland tijdens de Weimar Republiek is ook nu het kapitalisme dat tot verrechtsing en de tendens tot fascisme leidt.

De Gordiaanse Knoop ontrafelen is moeilijk, maar niet onmogelijk. De Beurskrach in New York in 1929 kwam voort uit Amerikaans (VS) kapitalisme en zorgde wereldwijd voor een economische crisis met hoge inflatie en werkeloosheid. Duitsland was al in malaise door het verlies van de Tweede Wereldoorlog en de opgelegde herstelbetalingen (Het ‘Verdrag van Versailles’, door Duitsland zelf het ‘Dictaat van Versailles’ genoemd vanwege de hoge verplichtingen). Iedereen weet welke richting dit is opgegaan. Hitler kwam aan de macht in 1933, Joden kregen de schuld en werden de zondebok, links, toen de USSR, met Bolsjewisme werd de vijand. Dit alles leidde tot een oorlog met geschat 50 miljoen doden en de grootste massamoord in de menselijke geschiedenis.

In 2016 werd in Amerika (VS) een rijke vastgoedmagnaat met de naam Trump president. In 2024 werd hij weer president. Hij werd gekozen in een land met grote welvaartsverschillen, armoede, macht van het bedrijfsleven en onzekere burgers die in een (gemankeerde) democratie kozen voor een ‘Sterke Man’. De gevolgen zijn al een ruim een jaar te zien. De aanpak van Trump en zijn grote entourage van medestanders (veelal miljardairs) is autocratisch met fascistische methoden zoals razzia’s op ongedocumenteerden (2 doden bij protest ertegen). Migranten zijn de zondebok, de oorzaak van alle problemen. Maar ook alles wat niet past in het rechtse gedachtegoed.

Wat is de overeenkomst. Onzekere bange burgers die hun maatschappij niet meer vertrouwen en bang zijn voor sociale neergang. Dit hele proces is nog gaande en cruciaal worden de tussentijdse verkiezingen in november. Als Trump samen met zijn Republikeinse partij deze verkiezingen op welke wijze dan ook gaat dwarsbomen, uitstellen (vanwege oorlog bijvoorbeeld) of manipuleren, dan is het einde zoek. Ook het rechtssysteem staat onder druk maar werk nog wel.

We zijn getuige van hoe de geschiedenis zich ontwikkeld, dit zal later in de geschiedenisboeken staan.

Aanvullingen mogelijk.

(C) Copyright Ronald Puma 

De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.

Dit blog wordt geschreven zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.