(Geschreven in 2016) (Met Update 2026) (10 jaar later)
Uit 2023: “Miljardair zijn is een belediging van de ene mens naar de andere“.
Uit 2023: “We kijken naar een langzame implosie van maatschappijen vol met conflicten, tegenstellingen en strijd”.
Uit 2016: “Kapitalisme à la carte”.
Uit 2026: “Er is niets tegen rijkdom, maar wel als er tegelijk ook armoede is.”
Geschiedenisles.
2016. Ieder jaar is er de lijst met de 500 rijkste Nederlanders opgezocht door het blad Quote. Ze bezitten samen 100 miljard euro.
Hoewel de personen op deze lijst ongetwijfeld hard hebben gewerkt en er niets tegen rijkdom is, zijn de welvaartsverschillen in Nederland veel te groot. We zijn in de maatschappij van hebben en niet hebben terecht gekomen: werk met zekerheid en toekomst, een goede en betaalbare woning in een veilige buurt, geld hebben voor sport, ontspanning en vakantie ed.
De grote welvaartsverschillen zijn niet alleen in Nederland (de polarisatie), maar ook op wereldschaal (de economisch vluchtelingen uit Afrika, ik schreef er in 1991 al over) de oorzaak voor tal van problemen.
Elders op deze website schreef ik dat de afgelopen 6 jaar (de periode van minister-president Rutte; VVD en PvdA) het aantal personen dat onder de armoedegrens leeft, het aantal daklozen, het aantal mensen in de bijstand en het aantal werkelozen is toegenomen.
Rijkste Nederlander is de oprichter van een uitzendbureau, hij bezit 3.5 miljard euro. Je hoort er weinig mensen over maar het is natuurlijk een grote schande dat iemand die niets anders doet dan geld verdienen door de arbeid van anderen, zo rijk is geworden, absurd rijk.
Het was beter geweest om in 2008 alle uitzendbureaus te nationaliseren in plaats van de banken. De banken hebben grote fouten gemaakt en wie fouten maakt in een kapitalistische economie gaat failliet, dat is een economische wet. (Nationalisatie van banken is een puur communistische aanpak, maar als het zo uitkomt is nationalisatie binnen het kapitalisme ineens ook mogelijk, dit noem ik ‘kapitalisme à la carte’). De genationaliseerde uitzendbureaus hadden dan mensen zonder werk in samenwerking met de arbeidsbureaus naar goede banen kunnen geleiden. Mensen met goede banen en vaste contracten hebben geld om een toekomst op te bouwen.
Wat we gezien hebben is het tegendeel. De toename van ZZP-ers (1 miljoen, de dagloner van deze tijd, geen werk geen geld en geen verzekeringen), onzekerheid, tijdelijke contracten en een kloof tussen de generaties. Jongeren vinden moeilijk werk, allochtonen zijn procentueel vaker werkeloos, boven de 50 ben je voor de arbeidsmarkt te oud. Resultaat is een door en door gepolariseerde maatschappij, waarbij het er om zal gaan spannen wie bij de komende verkiezingen in maart 2017 het initiatief zal gaan krijgen. Achter de polarisatie, met een steeds sterker geworden raciaal-etnisch-religieuze problematiek, zitten hoofdzakelijk sociaaleconomische factoren. Dat is een feit.
Update 22.02.2018 (2 jaar later)
Kort bericht in de Volkskrant 21.02.2018: de loonkloof is toegenomen. De loonkloof is het verschil tussen de laagst betaalde werker en de hoogst betaalde werker. De topman van het grootse uitzendbureau van Nederland (zie boven) verdiende 52 x zoveel als de gemiddelde werknemer, dit was 48 x zoveel.
30 jaar geleden was mijn instelling dat 5 x zoveel een goed uitgangspunt was. 5 x het minimumloon. Als een chirurg of piloot een dienst voor jou verricht wil je graag dat hij een goede opleiding heeft gehad en dat hij een hoog verantwoordelijkheidsgevoel heeft en daar mag een goede vergoeding tegenover staan.
Update 02.11.2018
Schokkende cijfers deze week (uit de Volkskrant 01.11.2018). Het vermogen van de 500 rijkste Nederlanders steeg met 11,6 procent tot 163 miljard euro. Er zijn 31 miljardairs. De man van het bekende uitzendbureau staat nu op 4,8 miljard (zie boven). De dochter van een bierproducent is de rijkste persoon met 12,8 miljard euro.
Probleem in Nederland is dat er naar deze mensen wordt opgekeken, dat komt omdat de meeste mensen de illusie hebben zelf ooit ook eens rijk te worden. Maar de regel is dat ze in dienst van deze rijken zullen werken, een leven lang….
Update 31.10.2023 (7 jaar later)
Nieuwe cijfers van Quote. Typerend, 7 JAAR na eerste bericht. Aantal miljardairs nam toe tot 51. Totale vermogen kwam uit op 241 miljard euro. (zie boven).
Miljardair zijn is een belediging van de ene mens naar de andere, zoveel geld hebben dat men in eigen leven niet kan opmaken is niet goed. Ook een belediging voor mensen die niets hebben. Het is een internationaal verschijnsel en een gevolg van een onrechtvaardig economisch systeem kapitalisme, maar eigenlijk voldoet de naam niet meer. Dit is in de moderne tijd de norm geworden. Filosofisch gezien is dit het recht van de sterkste en het ‘gecultiveerde egoïsme’ waarover ik in de jaren 1990 al schreef (30 jaar geleden). Wie niet slim genoeg is verliest, vooral in de VS is dit duidelijk. Dat is ook het kenmerk van de huidige tijd waarin conflicten de gang van zaken bepalen. Ieder sociale aspect in maatschappijen is verdwenen, het is ieder voor zich, slechts enkele politieke partijen en personen proberen tegenwicht te bieden. Waarbij we in Nederland nog goed voor de dag komen met een toeslagensysteem.
De Franse econoom Piketty heeft gezegd dat miljardair zijn moet worden tegengegaan door hoge belastingen. Dit zal echter nooit gebeuren. We kijken naar een langzame implosie van maatschappijen vol met conflicten, tegenstellingen en strijd, maar hoever dit zal gaan is onvoorspelbaar. We moeten naar een Nieuw Humanisme toe: Humanistisch Sociale Partij (uit 2017, 6 jaar geleden).
Update 12.08.2024 (8 jaar later)
De babyboom generatie (na WO2 1945-1955)(ben zelf van de generatie daarna) gaat met pensioen en wordt gezien als de rijkste generatie ooit, opgegroeid in de opgebouwde welvaartsstaat (met hard werken). Ze gaan grote vermogens aan hun kinderen nalaten en daar is veel discussie over.
Update 29.10.2024
Rijken worden rijker, armen worden armer. De nieuwe uitgave van het blad Quote is uit met de top 500. In Nederland zijn mensen te DOM om te begrijpen wat het betekent. Mensen met geld kan het niet schelen of er armoede in een welvaartsstaat is.
Lees ook (als er tijd voor is) Grote Graaiers over mensen die hun zelfrespect uit hun inkomen moeten halen en Sport en meritocratie over ongelijke kansen in de maatschappij.
Update 25.04.2026 (10 JAAR later)
Geen wijzigingen en/of aanpassingen. De arm versus rijk problematiek is sterk toegenomen, op wereldschaal. Het zal niet de eerste keer zijn dat een ontspoord kapitalisme tot rampen leidt. We denken aan de jaren 1930 in Duitsland. De beroemde Beurskrach van New York (een aandelencrisis van het kapitalisme die uit de Verenigde Staten van Amerika kwam) zorgde voor een wereldwijde crisis. In Duitsland waren er al grote economische problemen tijdens de Republiek van Weimar. Het vertrouwen in de economie verdween en een economisch-politieke klasse liet Adolf Hitler begaan en de macht overnemen. Het verdere verloop is bekend, 6 jaar oorlog (1939-1945), 50 miljoen doden en de grootste massamoord in de menselijke geschiedenis.
Een nieuw artikel over de babyboomers: Babyboomers een generatie met veel geluk.
Update 27.10.2026
Vandaag de nieuwe Quote 500 met een stijging van aantal miljonairs en miljardairs. Totale vermogen van 500 mensen 300 miljard (Lees boven). Vroeger kon men nog bewondering hebben voor ondernemers, dit waren mensen die iets bedachten: Frits Philips (lampen), Anthony Fokker (vliegtuigen), Cornelis Verolme (scheepsbouw), Albert Plesman (KLM) en Hub van Doorne (auto, DAF) ea. Tegenwoordig rijk worden met kunstmatig geld (ook wel crypto genoemd) en recent AI.
Er is niets tegen rijkdom, maar wel als armoede ernaast is. In Nederland is er een welvaartskoof, men moet de cijfers en statistieken opzij leggen, niet naar een beeldscherm kijken en het land in gaan, op veldonderzoek/field research wat ik 16 jaar deed (vanaf 2010). In de steden armoede, statiegeldzoekers (zie fotogalerij), daklozen en vuil op straat. In de buitenwijken begint de welvaart, 2 onder 1 kap huizen, zonnepanelen op het dak en een eigen laadpunt voor de elektrische auto. In de buitengebieden rijkdom, grote vrijstaande huizen met tuin, ruimte, geen vuil op straat, goed onderhouden parken en bewakingscamera’s want dit zijn de mensen die weten wat ze hebben.
Nederland is van nature en rechts-conservatief land, vanaf de VOC tijd, met volkskapitalisme en een ieder-voor-zich mentaliteit. Er is een politiek-economische klasse die door de 4 partijen die altijd regeren wordt vertegenwoordigd. Er zijn toeslagen, voorzieningen en belastingvoordelen, maar uiteindelijk worden bestaande verhoudingen in stand gehouden. DAT zorgt voor de tegenomen maatschappelijke spanningen van de laatste decennia waar maar geen einde aan komt. We konden in veel Europese landen afgelopen weken zien waar het toe kan leiden, men name de jongeren die in opstand komen en vrezen voor hun toekomst.
Aanvullingen mogelijk.
(C) Ronald Puma
De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Dit blog komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.
Fotogalerij. Alle foto’s zijn te koop. Foto’s uit de serie statiegeldzoekers die in 2023 begon (ruim 100 foto’s).
