Dossier Woningnood

(Geschreven in 2009). (Met updates 2022, 13 jaar later)

Een meneer  die de woningcorporaties 27 jaar heeft geleid krijgt 1 miljoen als bonus. Aangezien er in Nederland nog steeds woningnood is is de meest simpele conclusie, naast de hoogte van de bonus, dat hij ook zijn werk niet goed heeft gedaan. Sterker nog, ook die ruim 100 collega bestuurders die meer verdienen dan de minister-president doen hun werk niet goed. Het is een taboe om het te zeggen, maar in Nederland is na de Tweede Wereldoorlog altijd woningnood geweest. Woningnood in de jaren ’50, ’60, ’70, ’80, ’90, ’00. Huren of kopen, een goede en betaalbare woning is niet te vinden, zeker als je niet kapitaalkrachtig bent. Er wordt structureel te weinig gebouwd (over 2008 min 2%), er is geen goede doorstroming, gesubsidieerde woningen zijn te klein, de prijzen van koopwoningen zijn te hoog enzovoort. Dit was voor de ‘crisis’ al zo en zal bij ongewijzigd beleid ook altijd zo zijn.

De bevolking van Nederland groeit nog steeds, het aantal eengezinhuishoudens stijgt, het aantal ouderen dat zelfstandig blijft wonen stijgt, kortom de behoefte aan goede betaalbare woningen stijgt, het aantal beschikbare woningen blijft te krap. Het is goed voor hypotheekverstrekkers, projectontwikkelaars en notarissen, de problemen voor starters die willen kopen en huurders blijven. Dat de huizenprijzen nu iets dalen zegt niets, de huizenprijzen zijn in 10 jaar 5 x zo hoog geworden. Er is doelbewust een enorm rookgordijn opgetrokken om falend overheidsbeleid, de schaarste van het aanbod, te verhullen. Het is een taboe, maar het moet wel gezegd worden.

Update 02.12.2009

Vandaag staat in de Volkskrant de uitkomst van een eigen onderzoek van de krant waaruit blijkt dat er in 2008 11.000 goedkope huurhuizen zijn gesloopt, het aantal duurdere huurwoningen steeg met 13 procent. Hier valt meer aan te verdienen. Aangezien het verplicht is mensen die uit de huizen moeten die gesloopt worden andere woonruimte aan te bieden en  de nieuwe huizen te duur zijn voor hen, krijgen ze vervangende woonruimte die ook op de nominatie staat om in de toekomst gesloopt te worden. Hiervoor is het nieuwe woord sloopnomadenontstaan.

De laatste stand van zaken op huisvestingsgebied is dat de woningcorporaties in 2008 veel geld verloren hebben. Dit blijkt uit een onderzoek van de NOS naar de jaarverslagen van 364 van de 430 corporaties. 166 corporaties leden verlies, ze moesten in totaal zo’n twee miljard euro afschrijven. Corporaties verwachten dat de verliezen dit jaar oplopen, waardoor investeringen in woningverbetering en bijvoorbeeld infrastructuur zullen stilvallen.

Niet alleen de directeuren van grote corporaties verdienen veel: 73 managers van kleine corporaties verdienden meer dan 100.000 euro. In totaal verdienden 103 bestuurders meer dan 181.000 euro, het salaris van premier Balkenende.

Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……

Update 02.02.2010

In Amsterdam wachten 85.000 woningzoekenden op een sociale huurwoning, de wachttijd voor een betaalbare eengezinswoning is gemiddeld 14 jaar.

Update 03.06.2010

Zijn ze hier nou nog steeds mee bezig, het kraakverbod is eerder tot stand gekomen, namelijk deze week, maar ondertussen wordt er nog ruim gegraaid bij de diverse besturen zoals bij de woningbouwcorporaties. De vereniging van corporatiedirecteuren heeft vandaag ingestemd met het voorstel om de salarissen van directeuren te beperken. Vanaf 1 juli mag een corporatiedirecteur niet meer verdienen dan premier Balkenende, de zogenoemde Balkenendenorm. In heel beperkte gevallen mag van die norm worden afgeweken, maar dan moet een onafhankelijke commissie dat goedkeuren. Dan nog zal een directeur nooit meer dan 245.000 euro mogen verdienen.

De commissie werd vorig jaar ingesteld nadat bleek dat veel corporaties zich niet houden aan de huidige regels. Een op de drie directeuren krijgt veel meer dan de regels toestaan. Het advies wordt vandaag besproken door de corporatiedirecteuren en morgen door de toezichthouders. De bedoeling is dat het een verplichte regeling wordt.

Deze nieuwe norm is veel lager dan de huidige vrijwillige regeling van de corporatiesector. Toenmalig minister Van der Laan (PvdA) van Volkshuisvesting vond die regeling te riant. Hij pleitte ook voor de ‘Balkenendenorm’ en hij wilde daar niet van afwijken.

 In het voorstel zou een corporatiedirecteur in de praktijk niet meer dan 188.000 euro moeten verdienen. Met instemming van een speciale commissie kan daar van af worden geweken, maar “deze toetsingscommissie zal criteria ontwikkelen die moeten borgen dat toestemming voor beloning boven het maximum een uitzondering is”.

 De regeling moet gaan gelden voor nieuwe benoemingen, maar ook oude afspraken moeten indien mogelijk worden herzien. “Van de partijen wordt verwacht dat zij handelen vanuit het besef dat hun maatschappelijke positie een voorbeeldfunctie.”

Uit een onderzoek van de NOS vorig jaar bleek dat ook veel directeuren van kleine corporaties teveel verdienen. Ook dat salaris wordt in de nieuwe regeling aan banden gelegd. Bij vertrek zou een directeur ook nog maar maximaal één jaarsalaris mogen ontvangen.

 Eerst zien dan geloven, tot over 1 jaar…. Ik zeg nog steeds hetzelfde als 10 a 20 jaar terug:

“Eerst de woningnood en de leegstand verbieden, daarna het kraken.”

Update 16.06.2010

De woningbouw is ingestort volgens de berekeningen van het CBS, er is 44% minder huizen beschikbaar vergeleken met 2009. Bij de woningbouwcorporaties, dus waar al de grootverdieners werken, is 50% minder huizen gebouwd……

Update 30.07.2010

Vandaag in de Volkskrant een artikel met de titel ´Geen sociale huurwoning te krijgen´. Een triest relaas over de woningnood. In de woningnood komen de verschillende misstanden die Nederland kenmerken samen. Nederland is een welvaartsstaat, maar het is minder mooi dan ons wordt voorgespiegeld.

Naar mijn mening is er een direct verband tussen de enorme winst voor de PVV bij de verkiezingen en de woningnood. In het artikel staat dat de woningnood is toegenomen door het generaal pardon voor 27.000 asielzoekers. Deze krijgen namelijk voorrang bij het toewijzen van een woning, de gemeenten hebben zich verplicht om asielzoekers te huisvesten. De wachttijden lopen op naar 10 jaar voor een betaalbare woning. Hoe komen we toch aan al die asielzoekers? Dit heb ik al vele malen beschreven. In de jaren ´90 tijdens de Paarse regeringen (VVD, D66, PvdA, 1994-2002) stonden de grenzen wagenwijd open, asielzoekers werden in tenten ondergebracht, door de jarenlange procedures is er een groep ontstaan die al zo lang in Nederland verbleef dat ze niet meer teruggestuurd konden worden. Hier is het generaal pardon ontstaan.

We zitten nu met de gebakken peren. De gevestigde partijen schuiven nu de PVV bij de kabinetsformatie als een hete aardappel naar elkaar door. Ik zeg: het verdiende loon, ieder land krijgt de kiezers die het verdiend. Jarenlang mismanagement heeft hiertoe geleid. Er moesten goedkope arbeidskrachten komen, Nederland moest een gastvrij land zijn en de grenzen stonden open, dit is iets dat zich over decennia uitstrekt. Een regeerperiode duurt maar 4 jaar, maar de problemen in een maatschappij strekken zich uit over decennia.

In het artikel staat overigens niets (een gemiste kans) over die ruim 100 bestuurders van de woningcorporaties die meer verdienen dan de minister-president. Deze mensen wonen in hun riante woningen een rijden in hun fijne leasebakken door het land terwijl er voor een gewone sterveling geen woning te vinden is……

(wordt vervolgt, ongetwijfeld)

Update 03.09.2010

Max Pam schrijft het ook, hijzelf had te maken met de woningnood in zijn studietijd net als zijn dochter nu, er is niets veranderd.

Update 18.11.2010

Vandaag weer een overstelpende hoeveelheid aan negatieve berichten van het woningnoodfront. In de Volkskrant staat:

  • er gaan corporaties failliet
  • de wachtlijsten worden nog langer
  • er staat voor een half miljard euro aan huizen leeg
  • een miljard euro aan projecten zijn vertraagd
  • de twee miljard euro aan grond die in bezit van de corporaties zijn in minder waard door de gedaalde grondprijzen
  • in een geheime rapport staat dat de ondergang van de sociale huisvesting wordt gevreesd
  • de investeringen gaan van 10 naar 1 miljard
  • er wordt gevreesd voor verpaupering van wijken

Over de salarissen van die 100 bestuurders die meer verdienen dan de minister-president lees ik helaas niks, maar dat verbaasd in het geheel niet, want dat mensen die hun werk niet goed doen maar daar toch rijkelijk voor worden beloond is normaal in Nederland.

Update 15.08.2011

Dat de woningmarkt in Nederland is ontspoord is algemeen bekend, maar een gratis auto bij aankoop van een huis wekt toch wel enige verbazing.

 (C)

Update 24.01.2012

Er staat 7 miljoen m2 kantoorruimte leeg, deskundigen verwachten een stijging tot 9 miljoen m2 of zelfs een verdubbeling.

 (C)

Update 04.02.2012

De Nederlandse Bank (DNB) waarschuwt voor een nieuwe economische crisis door de vastgoed/kantoren bubble met 14% leegstand.

Vestia, de grootste woningcorporatie in Nederland, heeft een miljardentekort. De directeur Erik Staal is vertrokken, zijn jaarsalaris was 4.5 ton. Hij kreeg 3.5 miljoen vetrekpremie.

Update 07.03.2012

Het CDA (!)(?) wil een parlementaire enquete naar het functioneren van de woningbouwcorporaties. Er zijn 24 corporaties in problemen. De huren worden extra verhoogd om de tekorten op te vangen. Met spreekt nu over falend beleid.

Beter laat dan nooit…..

Update 29.11.2012

Dat er niets veranderd was een paar jaar geleden a duidelijk. Vandaag heeft de NOS de beloningsgegevens van corporatiebesturen uitgezocht. 45% verdient meer dan de afgesproken norm. Dat zelfs een VVD minister (S. Blok) dit bekritiseert geeft aan dat het dan wel heel erg moet zijn, aangezien de VVD zich voor het begin van de crisis in 2008 nooit heeft druk gemaakt over salarissen in de vrijemarkteconomie. We herinneren ons nog kamerlid Frans Weekers (nu staatssecretaris Financiën)  die in 2008 zogenaamd verbaasd was over de gigantische bonussen die gangbaar waren.

Er schijnt op 1 januari 2013 een nieuwe wet in werking te treden (Wet Normering Topinkomens) die salarissen in de (semi)publieke sector gaat regelen, dus beperken.

Update 10.04.2013 (4  jaar later !) 

De commissie van de de Tweede Kamer die de gang van zaken op de huizenmarkt onderzocht heeft conclusies getrokken:

  • de huizenmarkt is een zeepbel is gebleken
  • de huizenprijzen stegen 250%
  • er is te weinig gebouwd, er wordt nog steeds te weining gebouwd, de bouw ligt bijna stil, dit heeft geleid tot een grote toename van de werkeloosheid in de bouwsector. Er dreigt een schaarsteprobleem in de toekomst
  • de hypotheekverstrekking ging te makkelijk
  • de overheid had moeten ingrijpen
  • het toezicht faalde, waarschuwingen kwamen, van oa de DNB en IMF, te laat
  • de hypotheekrenteaftrek werd maximaal opgeschroefd met de aflossingsvrije hypotheek
  • Nederland heeft de grootste hypotheekschuld ter wereld
  • de banken profiteerden door ingewikkelde leenproducten te maken
  • er werd gespeculeerd met een doorgaande stijging van de huizenprijzen
  • er werd geprofiteerd van de schaarste, waardoor de prijzen stegen

Er staan een miljoen huizen onder water, de waarde van de woning is lager dan het bedrag waarvoor de woning is gekocht. De mensen zitten gevangen in hun eigen huis, of moeten verkopen en houden een grote restschuld over.

Wat ik al die jaren al zeg is dit: mensen die een huis kopen en zich in de schulden steken zijn afhankelijke mensen, ideaal voor een overheid om te controleren, in zijn macht te houden, daarom wordt het eigen huizenbezit vooral door rechtse partijen als de VVD gestimuleerd, maar in Nederland is tegenwoordig bijna iedere partij rechts of naar rechts opgeschoven.

Update 01.06.2013 

De voorzitter van de overkoepelende organisatie van woningcorporaties biedt excuses aan voor de gang van zaken vanaf 1995 toen ze zelfstandig werden en los kwamen te staan van de overheid. Hij geeft toe dat het ‘moreel kompas’ verloren is gegaan en dat er is ‘gefaald’. Hij zegt dit na eigen onderzoek dat als voorbereiding op de parlementaire enquête is gedaan. Mensen zullen nog onder ede gehoord gaan worden.

Ze moeten dan ook naar de politiek verantwoordelijken gaan kijken. Het was de tijd van ‘Paars’, toen de VVD en de PvdA regeerden (1994 – 2002). Ik heb dit eerder uitgebreid geanalyseerd en de ‘modieuze trend van de privatisering’ genoemd die toen in zwang was. Maar het is niet te verwachten dat er ook maar iets zinnigs uit voort zal komen.

Update 14.12.2013 

Binnenkort wordt beslist over een verhuurdersheffing die door de overheid wordt opgelegd aan woningcorporaties. Doel is om de miljarden die de overheid tekort komt door de nu al 5 jaar durende crisis op te halen. Belastingen verhogen wil de overheid  niet, dit is impopulair, daarom wordt gekozen voor een indirecte belastingverhoging die wordt opgelegd aan huurders van de sociale woningbouw, want corporaties rekenen de heffing natuurlijk door aan hun huurders, zoals dit jaar al is gebeurd. Het woord verhuurdersheffing kan daarom beter vervangen worden door huurdersheffing.

De extra heffing/huurverhoging zou dit jaar plaatsvinden door gegevens van de Belastingdienst te koppelen aan huurders. In de praktijk bleek dit administratief niet mogelijk, daarom kozen de corporaties ervoor de huren voor iedereen met hetzelfde percentage te laten stijgen. Het oorspronkelijke idee om mensen met een hoger inkomen die relatief goedkoop wonen te duwen richting het kopen van een huis om zo de totaal vastgelopen woningmarkt weer vlot te trekken. Dat is dus mislukt. Een ander gevolg van de heffing is dat de corporaties zeggen minder te gaan bouwen en investeren, de woningnood zal toenemen en de kwaliteit van woningen zal hierdoor dus achteruit gaan.

De huurdersheffing raakt vooral mensen met lage inkomens en werkt denivellerend net zo als verhoging van de btw en accijnzen op sigaretten en benzine. De ideale manieren voor een overheid om geld op te halen bij de burger.

Woningcorporatiebestuurders houden zich nog steeds niet aan de inkomensnorm die er gesteld is. Dit is dus nog hetzelfde als in 2009 toen dit dossier begon, bijna 5 jaar geleden.

Update 18.03.2014 

De huren van sociale huurwoningen zijn extreem gestegen en onbetaalbaar geworden voor mensen waar deze woningen voor bedoeld zijn. De woningcorporaties verdedigen hun beleid door te zeggen dat  ze gedwongen zijn door het rijksbeleid van de verhuurdersheffing. Dit beleid gaat door tot 2017 en jaarlijkse huurverhogingen van 4% tot 6.5% zullen het geld moeten opleveren (1,7 miljard euro). Die 6.5% voor mensen met een hoger inkomen is bedoeld om ze zo te dwingen een huis te gaan kopen.

Het aantal huisuitzettingen is gestegen tot bijna 7000 in 2013. Het is dus te verwachten dat het aantal daklozen zal toenemen, zo ver is het gekomen in welvaartsstaat Nederland. Met dank aan de VVD, PvdA, D66, SGP en Christen Unie. D66, het kleine rechtse broertje van de VVD, noemt dit al jaren de hervorming van de woningmarkt.

Update 21.05.2014

Men verwacht dat huurders in problemen komen door het beleid van jaarlijkse huurverhogingen de komende 4 jaar tot en met 2018. Tevens worden minder huizen gebouwd. Link naar de NOS website: http://nos.nl/l/650667

Verzorgingstehuizen moeten sluiten vanwege de bezuinigingen, ouderen moeten thuis blijven wonen in aangepaste woningen, er zijn 100.000 van dit soort woningen nodig, maar die moeten nog gebouwd worden. 

Update 04.06.2014

De parlementaire enquête naar de woningcorporaties gaat vandaag van start. Men gaat onderzoeken hoe het de afgelopen 20 jaar zo uit de hand heeft kunnen lopen. Er zullen conclusies getrokken worden en er zal een rapport worden aangeboden.

De huurders van vandaag betalen ondertussen de extra huurverhogingen om de financiële problemen op te lossen.

Zij dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was.

Update 07.06.2014

Emeritus hoogleraar volkshuisvesting, Hugo Priemus, ruim 40 ervaring in de volkshuisvesting, noemt de verhuurdersheffing ook een huurdersheffing. Tevens zei hij in het radioprogramma Spijkers met Koppen dat de huurverhoging voor huurders nu hoger is dan voor particuliere woningbezitters en huurders in de vrije sector.

De ruim 50 miljard die bezuinigd moet worden door de crisis wordt afgewenteld op mensen die niets met de crisis te maken hebben en er niet voor verantwoordelijk voor zijn. We kunnen inmiddels, na 6 jaar,  spreken over afbraak van de verzorgingsstaat.

Update 25.07.2014

Steeds meer huurders komen in de problemen en kunnen de huur niet meer betalen, bijna 400.000 huishoudens hebben door de hoge huren te weinig geld voor levensonderhoud. Het Planbureau voor de Leefomgeving ziet een stijging van 5% naar 13% van de huurders over een periode van 12 jaar.

De bestuursvoorzitter van woningbouwvereniging Rochedale reed in een dure Maserati met taxi-kenteken waardoor hij ook over de busbaan mocht rijden. Woningbouwvereniging Vestia heeft woningen moeten verkopen, 5500 woningen zijn verkocht aan een Duitse investeerder voor 600 miljoen om de 2 miljard schuld te verminderen die door het wanbeleid is ontstaan. De investeerder belooft zich aan de Nederlandse wetten te houden. In de tekst van het bericht staat:

De recessie en de crisis in de bouw heeft Nederlands vastgoed spotgoedkoop gemaakt en aantrekkelijk voor met name buitenlandse investeerders. Het voorbije jaar zijn grote commerciële kantoorpanden opgekocht, vooral aan de Amsterdamse Zuidas. Voornamelijk Duitse investeerders hebben hun oog laten vallen op kantoren en huizen. Grote pakketten woningen waren tot nu toe bijna niet te koop. De 5500 woningen van Vestia vormden daarom een aantrekkelijke kans om in één klap een grote partij huurwoningen in handen te krijgen. De Nederlandse woningmarkt is omwille van de schaarste en goede huurders een rendabele bron van inkomsten en aantrekkelijke belegging.

Zo wordt er tegen een fundamentele behoefte en recht op wonen aangekeken: het is een belegging die rendement moet opleveren; vastgoed wordt gezien als spotgoedkoop; de schaarste op woningmarkt wordt als positief gezien, want dat levert meer op; huurders zijn goed want die betalen toch wel.

We zijn het slachtoffer van boeven en schurken die als het erop aan komt iemand zonder wroeging zijn huis uit zullen gooien als die het niet meer kan betalen om voldoende rendement te halen.

De conclusies van de Parlementaire Enquête komen later dit jaar, maar de verhoren hebben alvast een verbijsterde hoeveelheid feiten naar voren gebracht die goed laten zien hoe er in Nederland bestuurd wordt, niet alleen bij de corporaties, maar vooral door de politiek. 

Update 24.10.2014

Bericht van de NOS website:

De huurdersvereniging Woonbond zegt dat het beleid van het kabinet voor huurders desastreus uitpakt. De bond reageert daarmee op een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Er zijn steeds minder sociale huurwoningen beschikbaar voor lagere inkomens. Ook staat de betaalbaarheid van deze woningen steeds verder onder druk. In juli bleek dat 13 procent van de huurders in 2012 niet genoeg geld had om de huur te betalen. Tien jaar eerder was dat nog 5 procent. De Woonbond wijst erop dat de huurverhoging van gemiddeld 9 procent tussen 2012-2014 niet meegenomen is in het onderzoek. De bond verwacht daarom dat de situatie inmiddels verslechterd is. Ook vreest de woonbond de gevolgen van een eventuele koppeling van de huurprijs aan de waarde van koopwoningen, zoals het kabinet voorstelt.

Onderzoekster Carola de Groot van het Planbureau laat weten dat er pas in 2016 nieuwe cijfers beschikbaar zijn: “Maar het is inderdaad wel waar dat de huren sinds de cijfers uit het onderzoek verhoogd zijn, en de inkomens gedaald. Dus het is niet uit te sluiten dat de cijfers inderdaad inmiddels slechter zijn.”

Volledig voorspelbaar en gevolg van het gevoerde beleid.

Tevens is de schaarste van betaalbare woningen een gevolg van het asielbeleid. Gemeenten worden gedwongen woningen beschikbaar te stellen voor asielzoekers. Dit wordt doorgaans verzwegen. Men moet het asielbeleid afstemmen op de mogelijkheden, hoe moeilijk dat ook is. We zien nu al een herhaling van de jaren ’90 toen de VVD, PvdA en D66 (‘Paars’ 1994-2002) per jaar gemiddeld 50.000 mensen het land binnen lieten, terwijl de asielprocedures niet op orde waren, wat voor grote maatschappelijke en sociale onrust heeft gezorgd. Hier zijn Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Geert Wilders uit voortgekomen. 

Update 18.09.2015 (6 jaar na begin van dit dossier, 1 jaar na de vorige update)

Er komen deze week 700 vluchtelingen per dag Nederland binnen. Het Rijk heeft de gemeenten en de woningcorporaties gevraagd meer woonruimte uit de sociale woningbouw beschikbaar te stellen. Tegelijkertijd wordt gezegd dat dit niet ten koste mag gaan van de woningzoekenden in Nederland. 10% van de beschikbare woningen gaat naar asielzoekers. Woningcorporaties zijn al een paar jaar woningen aan het verkopen (met name de VVD wil minder sociale huurwoningen). Er worden weinig nieuwe woningen gebouwd.  De vraag is of het naïviteit of stommiteit is wat hier de boventoon voert. 

Update 22.12.2015

Dit schreef ik in 2013 (zie boven): “Wat ik al die jaren al zeg is dit: mensen die een huis kopen en zich in de schulden steken zijn afhankelijke mensen…” In de uitzending van Tros Radar Extra van 21.12.2015 zei hoogleraar Arnold Boot hetzelfde, mensen worden in Nederland gestimuleerd om schulden te maken voor de aankoop van een huis en zijn daarmee afhankelijk van de banken en de staat door de hypotheekrenteaftrek. Nederland heeft de hoogste hypotheekschuld van heel Europa, momenteel stijgen de huizenprijzen weer, er is niets veranderd na 7 jaar crisis. Er is in Nederland een economisch-politieke elite die geen veranderingen toelaat. De volgende crisis is al aanstaande.

Update 14.01.2016

De huizenmarkt zit weer in de lift volgens de nieuwsberichten. Opvallend is dat men een stijging van de huizenprijzen als positief ziet. Kortom, meer betalen is goed, dit is wat ik elders de newspeak van George Orwell heb genoemd, een omdraaiing van feiten om iets te verhullen. Tevens is nog steeds in het nieuws dat de banken grote winstmarges hebben door de lage rente de ze zelf hoeven te betalen en de hypotheekrente die ze vragen aan de huizenkoper. Dit past in het patroon dat 7 jaar crisis niets veranderd hebben, het is business as usual. Bij de volgende crisis zal men weer nieuwe excuses verzinnen voor het eigen falen.

Update 09.02.2016 (7 jaar na het eerste bericht)

Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger…... (zie boven in bericht uit 2009). Vandaag in de Volkskrant nieuwe cijfers: er zijn steeds minder huurhuizen terwijl de vraag naar betaalbare woningen toeneemt. Er worden huizen door woningcorporaties gesloopt en verkocht. Er worden daarentegen wel veel koopwoningen gebouwd, want daar is wat aan te verdienen. De schaarste is structureel, want de behoefte groeit, door de toename van eenpersoonshuishoudens en immigratie (het toelaten van vluchtelingen). Er zijn een half miljoen zogenoemde scheefwoners, dat zijn de mensen die in een sociale huurwoning wonen en een te hoog inkomen hebben. De inkomenstoets die een paar jaar geleden werd ingevoerd, waarbij de belastingdienst gegevens aan een woningbouwvereniging moest geven, blijkt niet door een wet te worden toegestaan, het was al die jaren een schending van privacy. Enzovoort, enzovoort.

We zullen in Nederland moeten wachten tot de middenklasse ook gaat inzien dat ze op alle fronten belogen en bedrogen zijn en worden. Dit betreft het hele maatschappelijke leven: wonen, werken, de banken, de pensioenen en veiligheid enzovoort. En ze zullen daarom anders moeten gaan stemmen. Ik zie dit echter niet gebeuren, de middenklasse kiest altijd voor veiligheid. Tevens zien steeds meer mensen de PVV als de oplossing voor al hun problemen. Dat is onterecht, de PVV is een partij zonder leden met 1 leider en een rechts partijprogramma. Gevreesd moet worden voor opnieuw 10 jaar politiek dilettantisme net zo als we gezien hebben met Fortuyn en Verdonk. Of erger, gezien het feit dat de fractievoorzitter van deze partij heeft aangegeven ‘een opstand te vrezen’ als hij niet mag regeren na een verkiezingswinst (de partij staat in de peilingen als grootste partij). Deze fractievoorzitter heeft alles in zich om een authentieke volksmenner te worden: intelligentie, charisma en een markant uiterlijk (ik zie zelfs internationale potentie). In tegenstelling tot veel anderen zeg ik er echter altijd bij dat we deze man geheel te danken hebben aan al die partijen die sinds Fortuyn en Verdonk (regerings)verantwoordelijkheid hebben gedragen in Nederland (en dan speken we over ruim 15 jaar) en onmachtig zijn gebleken om de brede onvrede in de maatschappij weg te nemen. 

Wat we in Nederland nodig hebben is een nieuwe progressieve partij, een linkse sociaal-liberale partij, die zonder de ballast van het verleden sociale oplossingen en antwoorden heeft op de vele problemen van de 21e eeuw. Deze partij moet in de plaats komen van D66, Groen Links, de PvdA, de Dierenpartij en de SP. Dus geen extra partij erbij binnen het nu al hopeloos versnipperde politieke landschap. Ik zie het niet gebeuren, maar het moet wel gezegd worden.

Update 16.02.2016

Er is een groot tekort aan huurwoningen. Er zijn inmiddels bijna 310.000 huishoudens die geen geschikte woning kunnen vinden. Kopen kunnen ze niet, omdat ze te weinig verdienen, geen vaste baan hebben of te oud zijn. Maar een betaalbare huurwoning kunnen ze ook niet krijgen. Er worden wel koopwoningen gebouwd omdat hier meer aan te verdienen is. Tot 2021 zal het aantal huurhuizen volgens de onderzoekers met zo’n 15.000 afnemen, omdat woningcorporaties en andere verhuurders meer woningen slopen en verkopen dan ze bijbouwen. Deze gegevens zijn naar voren gekomen in een onderzoek naar de woningmarkt. Het is geen verrassing (zie bovenstaande).

Update 20.02.2016 

Tekst NOS: Minister Blok van Wonen (VVD) gaat de regels aanpassen om de bouw van duizenden betaalbare huurwoningen in de vrije sector mogelijk te maken. De maatregel is bedoeld voor singles en jonge stellen die in de stad willen wonen en te veel verdienen voor een sociale huurwoning, maar te weinig voor de vaak zeer hoge huren in de vrije sector. De aanpassing gaat gelden voor de regio’s Amsterdam en Utrecht gedurende een periode van vijf jaar. De vraag naar betaalbare huurwoningen in deze steden is zeer hoog, het aanbod erg klein. Kern van de maatregel is dat voor kleine nieuwbouwappartementen en studio’s op goede locaties meer huur mag worden gevraagd dan nu wordt berekend op basis van het huurpuntenstelsel. Goed gesitueerde woningen van 40 m2, die vanwege hun kleine oppervlak al snel in de sociale huursector zouden vallen, krijgen extra huurpunten toegekend en komen zo beschikbaar voor de vrije sector. De grens ligt op 710 euro. Op die manier wordt het voor beleggers ook interessant om te investeren in de bouw van huurwoningen, denkt Blok. De sociale woningbouw valt grotendeels onder de woningcorporaties; de vrije markt heeft er weinig belangstelling voor.

O, dat is de oplossing, de puntengrens omhoog en klein en duur gaan wonen. 40 m2 is een veredelde studentenwoning, een kamer van 10 x 4 meter, waarschijnlijk met keuken en badkamer erin. Maar het is bedoeld om beleggers te trekken, want anders zouden ze het niet doen. Deze ‘oplossing’ past geheel in een patroon dat boven uitvoerig is beschreven.

Update 29.04.2016

Er is een groot tekort aan woningen voor asielzoekers die mogen blijven, de zogenoemde statushouders.

Zie boven 2009: Het is een taboe om het te zeggen, maar in Nederland is na de Tweede Wereldoorlog altijd woningnood geweest. Woningnood in de jaren ’50, ’60, ’70, ’80, ’90, ’00 en ’10.

(Voorlopig de laatste update, dit is voldoende geanalyseerd om de actuele problemen in een historisch perspectief te plaatsen. Ik volgde de gang van zaken vanaf 2009, 7 jaar).

Update 21.03.2017 (8 jaar na het eerste bericht)

Dit is wat ik december 2015 zei een paar maanden na het begin van de vluchtelingscrisis: een koppeling tussen het toelaten van vluchtelingen een woningbouwprogramma (zie boven)Een minister-president met een visie had dit gedaan om het populisme tegen te gaan, immers het toelaten van vluchtelingen leidt tot een toename van de druk op de sociale woningmarkt. Maar iemand die zich er op voor laat staan geen visie te hebben zal dat nooit zo doen. Integendeel de MP zei in april dat jaar dat Italië het vluchtelingenprobleem zelf maar moest oplossen, terwijl duizenden mensen later dat jaar naar Noord Europa trokken.

http://nos.nl/artikel/2163982-meer-sociale-huurwoningen-dankzij-komst-vluchtelingen.html

Ook dit bericht is volledig in overeenstemming met bovenstaande analyses sinds 2009:

http://nos.nl/artikel/2164245-huurders-financieel-in-de-knel.html

Update 28.04.2017

PIC_0032.B.900 Dakloze bouwt huis onder Waalbrug
April 2017. Een dakloze bouwt een huis onder de Waalbrug Nijmegen. Opschrift op de brugpijler sinds 2015 is: Refugees Welcome. (C) Ronald Puma

Vandaag in de Volkskrant een artikel waarin gepleit wordt voor de bouw van meer woningen er wordt namelijk te weinig gebouwd om aan de behoefte te voldoen. (Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger…… (Zie boven 2009, 8 jaar geleden).

Update 10.05.2017

Het bouwwerk op de foto boven onder de Waalbrug is met een shovel verwijderd, er waren 5 agenten en personeel van stadstoezicht bij aanwezig. Het zal duidelijk zijn dat de staat natuurlijk niet toestaat dat mensen zomaar ergens gaan wonen.

De Nederlandsche Bank adviseert het snel bouwen van meer woningen, want door de schaarste zijn de huizenprijzen sterk gestegen. Het is geen verrassing, zie bovenstaande vanaf 2009.

De Nederlandse bevolking groeide van 14 miljoen in de jaren 1980 naar 17 miljoen nu, er kwamen 3 miljoen mensen bij.

Hoe moeilijk kan het zijn: zorgen voor vaste banen met zekerheid en een goed salaris, zorgen voor goede betaalbare woningen in een veilige wijk, zorgen voor goede betaalbare gezondheidszorg, zorgen voor verkleining van de welvaartsverschillen (en dergelijke).

Update 07.06.2017

Een discussie op NPO Radio 1. Amsterdam wil mensen die te ‘goedkoop’ wonen uit hun huurwoning kunnen zetten om de doorstroming te verbeteren. Iemand zei ook dat er 50.000 – 70.000 woningen te weinig gebouwd worden (per jaar). Kabinet Rutte2 heeft 26.000 sociale woningen later verkopen, de woningcorporaties geven het kabinet de schuld van de huidige slechte situatie en wijzen naar de verhuurdersheffing waardoor ze niet kunnen bouwen. Kortom de burger wordt gemangeld tussen regering en corporaties. Gelukkig was er iemand van de SP die weerwoord gaf en de echte problemen opnoemde.

Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger…(zie boven).

Update 28.07.2017

De huizenprijzen zijn gestegen tot een hoger niveau dan voor de crisis in 2008, dat komt door te weinig aanbod van huizen en de stijging van de vraag. Het gemiddelde bedrag is 260.750 euro. Zoals boven al gezegd is men erin geslaagd hogere huizenprijzen als iets positiefs te doen zien, dit is wat ik newspeak noem.

Update 12.10.2017 

O, dat is nieuws, er is krapte op de woningmarkt. Er zijn de afgelopen 7 jaar ruim 200.000 woningen te weinig gebouwd volgens een deskundige (toevallig precies de tijd die dit Dossier Woningnood omvat). De prijzen rijzen de pan uit, woningen worden overboden en zijn binnen zeer kort tijd verkocht. (Zie boven).

Update 04.11.2017

Het kan altijd nog erger. Uit Het Parool vandaag:  rijke ondernemers, vermogende families, huisjesmelkers en professionele beleggers, Wallenkoningen, investeerders namens pensioenfondsen en een lid van de koninklijke familie handelen op de Amsterdamse woningmarkt, aangetrokken door de almaar stijgende huizenprijzen. 21 mensen hebben meer dan 100 panden per persoon in bezit. Gevolgen zijn de gestegen prijzen en toename van de woningnood voor mensen die weinig geld hebben. Opvallende personen zijn een ex acteur en een lid van het koninklijk huis.

Dit zijn de echte oorlog woekeraars, mensen die tijdens een oorlog een brood voor het tienvoudige verkopen. 

Update 19.12.2017

  • Een bekend politicus kreeg een huis cadeau van een bekende, waarde 135.000 euro. Ja dat is makkelijk, een huis cadeau krijgen in een tijd van woningnood (terwijl je al een huis hebt natuurlijk, dus een extra huis).
  •  De Nederlandsche Bank heeft nieuwe cijfers openbaar gemaakt. Het gaat goed met de economie doordat de huizenprijzen zijn gestegen. Er zitten allerlei absurde mechanismen achter. Hoge huizenprijzen geven huiseigenaren een gevoel van welstand, waardoor huishoudens meer geld uitgeven. Als je stijgende woningprijzen en dure huizen aan de bevolking kan voorspiegelen als goed, dat heb je als staat echt iets bereikt. Elders heb ik dit vergeleken met de newspeak van George Orwell (uit het boek 1984): ‘Onwetendheid is kracht’, ‘Vrijheid is slavernij’, ‘Dure huizen zijn goed’.

Update 12.01.2018 (9 jaar later)

De woningmarkt ‘kookt droog’, de huizen zijn op. In de Volkskrant een artikel met de laatste stand van zaken. De absurditeiten:

  • De woningmarkt zit op slot.
  • De prijzen zijn zo hard gestegen dat steeds minder mensen een huis kunnen betalen.
  • Het aantal verkopen daalt, de vraag is hoog, maar er zijn geen huizen, er wordt te weinig gebouwd.
  • De woningmarkt is oververhit, vooral in de grote steden.
  • De makelaars zijn bezorgd, want minder transacties, minder inkomen (dit lijkt me het minste probleem).
  • Verkopers zitten op rozen, in 2017 stegen de verkoopprijzen met 9,1 %, de gemiddelde prijs is 269 duizend euro. 28% van de huizen werd boven de vraagprijs verkocht. Er is ‘een keiharde verkopersmarkt’ De lage rentestand, het tekort aan woningen jaagt de prijzen op (zie boven).
  • Een woning is binnen 1 1/2 maand verkocht.
  • Woningen worden steeds meer door investeerders opgekocht, zij hebben veel geld.
  • In het Gooi is de gemiddelde vraagprijs ruim 700.000 euro (!).
  • Mensen die voor het eerst een huis willen kopen hebben weinig kansen meer, want ‘goedkopere’ (250.000 euro) woningen zijn er steeds minder.
  • Mensen met ondersteuning van familie hebben meer kansen (vergroot de welvaartsverschillen in Nederland).
  • Er komt de komende jaren geen verbetering. het woningtekort dit jaar is 200.000 woningen. Er worden na een aantal jaren iets meer nieuwe huizen gebouwd, 70.000.
  • De particuliere woningverhuur is te duur, veel starters vallen tussen wal en schip.
  • Een hele geruststelling: in 2040 is er een ‘acceptabel woningtekort’ van 100.000 woningen (een acceptabel woningtekort is natuurlijk een idioot uitgangspunt).

Wonen is een sociaal recht toch, net als fatsoenlijk werk en gezondheidszorg.

Sinds de jaren 1980 is de bevolking gegroeid van 14 naar ruim 17 miljoen, maar anticiperen op de woonbehoefte is achterwege gebleven. Een deel van de groei zijn immigranten, vluchtelingen, daarom heb ik elders gezegd: het is jammer dat het land zo slecht bestuurd wordt en we zo weinig politici hebben met een visie. Politici met visie zouden zeggen: er komen veel vluchtelingen, we beginnen direct met een woningbouwprogramma om ze te huisvesten zodat de wachttijden in de sociale verhuur niet nog meer oplopen om tevens het ‘populisme’ de wind uit de zeilen te nemen. 

Update 09.02.2018

Het aantal daklozen is de afgelopen 7 jaren bijna verdubbeld tot 30.000 (Bron: EenVandaag 08.02.2018). Oorzaak is mede de woningnood en de stijging van de huurprijzen. Afgezien van EenVandaag is dit geen nieuws meer, dit is in een beschaafd en welvarend land volkomen irrelevant geworden. (We hebben nog steeds dezelfde MP als 7 jaar geleden).

Update 21.03.2018

De huizenprijzen stijgen door de schaarste en de grote vraag, er wordt niet genoeg gebouwd (Bron NOS).

Minister-president Rutte is sinds gisteren Wilders-light geworden. Hij regeert 8 jaar, laat de woningnood bestaan, verergert deze zelfs door zijn beleid, maar betrok in het verkiezingsdebat Nederland Kiest gisteren (20.03.2018) voor de gemeenteraadsverkiezingen ineens de vluchtelingen (statushouders genoemd) erbij die voorrang krijgen bij de toewijzing van een woning en dat dat moet worden afgeschaft. Het woord populisme wordt vaak verkeerd gebruikt, maar hier is het wel van toepassing, dit is populisme van het vervelende soort, zeggen wat het gesundes volksempfinden ook vindt en je eigen fouten op anderen afwentelen en er stemmen mee gaan trekken.

Een paar jaar gleden heb ik al gezegd dat een politicus met visie in 2015, toen er een onverwachte vluchtelingenstroom op gang was gekomen uit Syrië (naast de vluchtelingenstroom uit Afrika via Italië, al 25 jaar aan de gang, zie Dossier Vluchtelingen), direct had gezegd:

“Er komen veel vluchtelingen die onze hulp nodig hebben, we beginnen direct met een grootschalig woningbouwprogramma om de woningnood voor autochtone Nederlanders niet te laten toenemen”. Door dit te zeggen wordt het ‘populisme’ de wind uit de zeilen genomen, want veel mensen willen wel solidair zijn, maar niet als ze het zelf moeilijk hebben (dit is al duidelijk sinds Pim Fortuyn, 20 jaar geleden). Het woningbouwprogramma zou overigens betaald moeten worden met een extra heffing op de hoge inkomens, de tegenhanger van de verhuurdersheffing die is opgelegd aan mensen die in een sociale huurwoning wonen (zie boven).

Update 19.04.2018

PIC_0068.750. (C) Ronald Puma
Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……(zie boven 2009 9 jaar geleden). (Dagblad De Telegraaf vandaag op de voorpagina).

Update 08.05.2018

Men spreekt vandaag over ontsporing van de woningmarkt. De prijzen zijn dramatisch gestegen, vooral in de particuliere huursector. Nieuw argument is dat er ineens niet genoeg bouwvakkers zijn om huizen te bouwen. Eerst 10 jaar mensen ontslaan en dwingen een ander beroep te kiezen of zzp-er te worden, nu klagen dat er geen bouwvakkers meer zijn. Veel economen zeiden tijdens de crisis dat er niet zo veel bezuinigd moest worden en dat de overheid moest investeren om zo de continuïteit te behouden. MP Rutte en de partijen waarmee hij samenwerkte deden het anders en bezuinigden 50 miljard euro. De bouwsector stortte in, ca 100000 bouwvakkers verloren hun werk, dat zijn de feiten. Er werden nauwelijks huizen nieuw gebouwd en corporatiewoningen werden verkocht en de verhuurdersheffing heeft de corporaties minder doen bouwen en investeren. Dit beleid werk nog steeds door en het schijnt dat nieuw beleid van dit kabinet ook hetzelfde effect heeft (ik heb dat nog niet kunnen lezen).

Update 24.05.2018

Het verbaasd, maar de regering doet iets goed. Men is tot het inzicht gekomen dat er krapte op de woningmarkt is en woningnood (dit woord wordt echter nooit gebruikt, want dat geeft aan dat er gefaald is). Er zijn te weinig nieuwbouwhuizen (…….) en daarom komt er een woningbouwprogramma om jaarlijks 75.000 huizen te gaan bouwen tot 2025. Het probleem is echter dat er te weinig personeel is om ze te bouwen (zie vorige update) en waar de huizen gebouwd kunnen worden in een dichtbevolkt land.

Update 13.07.2018

De prijzen van huizen zijn gestegen doordat er te weinig huizen zijn. 10% stijging is normaal. De gemiddelde prijs zal dit jaar op 300.000 euro komen (660.000 gulden).

In een land waar de staat de burgers heeft wijsgemaakt dat hoge huizenprijzen goed zijn en de burgers dat ook zijn gaan geloven en op de partijen blijven stemmen die dit ook als wenselijk zien, kun je niets meer te verwachten. 

Update 15.01.2019 (10 jaar later!)

Dit bericht is 10 jaar oud, er is nog steeds woningnood, de woningnood is zelfs toegenomen. Na de Tweede Wereldoorlog is er altijd woningnood geweest die bovendien doelbewust in stand is gehouden door niet te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen en tendensen (zie boven in 2009) en te weinig huizen te bouwen. Helaas is tevens de conclusie dat de meeste mensen dit goedkeuren aangezien ze op de partijen VVD, CDA, PvdA en D66 blijven stemmen die al die jaren verantwoordelijk waren voor het gevoerde beleid. 

Update 02.03.2019

De gemiddelde huizenprijs is door het schaarse aanbod gestegen tot boven de 300.000 euro (660.000 oude guldens), voor veel mensen onbetaalbaar, behalve voor mensen met rijke ouders. Die mogen 100.000 euro belastingvrij schenken aan hun kinderen.

Update 16.03.2019

Er zijn plannen in Amsterdam waarbij verhuur van een nieuwbouwwoning niet meer kan, men moet er zelf gaan wonen. Dit is tegen grote beleggers die zoveel held hebben dat hele straten kunnen kopen voor verhuur. De klassenmaatschappij is ook hier goed zichtbaar: mensen met een goede baan en een vast inkomen kunnen een huis kopen, anderen staan 10 jaar op een wachtlijst voor een sociale huurwoning.

Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……(zie boven 2009, 10 jaar geleden).

Update 13.07.2019

RTL Nieuws laat zien dat er nu ook mensen zijn die wel een baan hebben, maar geen woning en bijvoorbeeld op een camping, bij vrienden of in een opvang moeten wonen, deze mensen worden economisch daklozen genoemd: Reportage RTL Nieuws

Tegelijkertijd bleek uit onderzoek van het CBS dat de meeste Nederlanders tevreden zijn. Dat zijn de mensen die zeggen: ‘Maar ik heb het toch goed, ik heb niks te klagen hoor’, het vleesgeworden egoïsme dat kinderen van jongs af meekrijgen., denk eerst aan jezelf. 

Update 22.08.2019

  • Er zijn meer daklozen door de woningnood. Mensen komen in de daklozenopvang terecht.
  • Een simpele rijtjeswoning kost een vermogen.
  • Huizen worden ongezien gekocht.
  • Grote beleggers kopen woningen voor de verhuur.
  • Het laatste redmiddel voor veel mensen is wonen op een vakantiepark, dit is echter  verboden en wordt tegenwoordig ook streng aangepakt.
  • Jongeren en dus starters op de woningmarkt kunnen geen huis meer kopen.
  • Enzovoort…..

Update 05.09.2019

  • Er er nu sprake van een ‘wooncrisis’.
  • Het tekort is 300000 woningen.
  • Op een eenvoudig huurhuis reageerden 800 mensen.
  • In 2030 is de bevolking gegroeid met 745000 mensen en die moeten allemaal ergens wonen.
  • Door de stikstofkwestie mogen er bij sommige steden geen huizen gebouwd worden, natuur mag niet bebouwd zonder compensatie.
  • Enzovoort…

Iedereen met verstand van zaken ziet dat we te maken hebben met een structureel probleem dat zich in decennia heeft ontwikkeld en is veroorzaakt door beleidskeuzes in het verleden. Aangezien de gevestigde partijen VVD, CDA, D66 en PvdA regeerden zijn zij hiervoor verantwoordelijk. 

Update 13.09.2019

Schokkende cijfers van het NIBUD (onderzoekt de financiële situatie van huishoudens):

  • Een kwart van alle huurders kan financieel niet rondkomen omdat hun woonlasten te hoog zijn.
  • Het gaat om ongeveer 800.000 huishoudens die het volgens het Nibud financieel niet redden (cijfers 2015).
  • De problemen spelen vooral bij mensen die in een sociale huurwoning wonen. Het gaat met name om alleenstaanden, mensen met een uitkering en huurders tussen de 25 en de 45 jaar oud.
  •  In totaal heeft 50 procent van de huurders moeite met rondkomen. Bijna 30 procent heeft volgens het Nibud een betalingsachterstand.
  • Ook huiseigenaren hebben soms te hoge woonlasten. Maar dat percentage ligt veel lager, op 8 procent.

Update 04.10.2019

Fotoreportage van een demonstratie (Nijmegen, 15 september 2019) tegen de woningnood. Wat zei ik vroeger altijd toen er een kraakverbod aan zat te komen: “Eerst de woningnood en de leegstand verbieden, daarna het kraken.” Maar dat was voeger.

Update 17.10.2019

De stikstofcrisis (lees Stikstofcrisis) heeft ervoor gezorgd dat woningbouwprojecten niet door kunnen gaan. Bouwers waarschuwen nu voor ontslagen in de sector en toename van de krapte op de woningmarkt. Het hele economisch model staat op instorten. Niet voor iedereen, want wat we krijgen is dat er groepen in de maatschappij gaan afvallen. Dat zijn de sociaal zwakkeren, de daklozen, de flexwerkers ed.

Late we vooral niet vergeten dat de VVD met MP Rutte 10 JAAR regeert. Dit zal de komende tijd veel te sprake komen, want er is niet alleen een tekort van 300.000 woningen, alle maatschappelijke sectoren zijn ontevreden. Een dan bedoel ik ALLE, behalve de groepen die de VVD bedient, de werkgevers.

“Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……”. Geschreven in 2009, tien (10) jaar geleden.

Update 26.10.2019

Het aantal daklozen neemt sterk toe, men spreekt nu over 40.000 mensen. De opvang zit vol, ook de doorstroming uit asielzoekerscentra lukt niet. Belangrijke oorzaak is de woningnood, vooral sociale woningbouw is nodig. In het commentaar in de Volkskrant van 25 oktober wordt het falende beleid van de opeenvolgende kabinetten genoemd als oorzaak. Ik schreef het in 2009, de woningnood is structureel en bovendien bewust in stand gehouden want schaarste is goed voor bezitters van huizen, zo werkt het kapitalisme. Een ex VVD-er/Kamerlid en een prins weten er alles van. 

Update 11.11.2019

De woningnood neemt toe en er mag vanwege de stikstofcrisis niet gebouwd worden. Kan het erger? Bij al die problemen moeten we de verbanden leggen (de meeste mensen doen dit niet): 10 jaar liberaal-kapitalistisch beleid van in de eerste plaats de VVD met MP Rutte. Hij heeft 10 jaar alles weggelachen, alleen oog gehad voor economische groei zonder aan milieu en natuur te denken (“Koop toch die auto”). Lees meer in Dossier VVD (Met Updates)

Iemand die geen partner heeft kan geen huis kopen vanwege de lasten.

De bevolking groeit (met name door immigratie), gaat verder toenemen, het aantal eenpersoonshuishoudens neemt toe, ik schreef er in 2009 over, 10 jaar geleden (zie boven).

Update 12.12.2019

Weer een dramatisch verhaal in de Volkskrant vandaag.

  • De woningcorporaties bouwden in 2018 13.000 nieuwe huurwoningen terwijl 34.000 de doelstelling was.
  • De woningen die gebouwd worden zijn kleine flexwoningen. (Soms zijn dat containerwoningen met 40 vierkante meter, dat noemen ze dan wonen).
  • Het is het laagste aantal in 10 jaar (de tijd dat dit blogbericht bestrijkt, zie bovenaan).
  • Doordat er ook woningen gesloopt worden kwamen er vorig jaar slechts 2000 woningen bij (OMG).
  • Nederland telt 3,6 miljoen huurwoningen, 2,3 miljoen sociale huurwoningen, beleggers 160.000 en particuliere investeerders 615 duizend.
  • De bouwkosten zijn gestegen.
  • Er is een tekort aan bouwlocaties (dat verbaasd niet, Nederland is VOL gebouwd, zie boven).
  • De verhuurdersheffing van Stef Blok van de VVD uit 2013 heeft een zeer negatief effect gehad op de woningbouw: 17.000 nieuwe woningen tegen 30.000 daarvoor.
  • Ook de belastingen die woningcorporaties moeten betalen worden als excuus gebruikt voor het lage aantal nieuwbouwwoningen.
  • Er schijnt een plan te zijn voor het bouwen van veel meer nieuwbouwwoningen, maar we hebben er al tijden niets van gehoord. Bovendien mag er vanwege de stikstofcrisis niet gebouwd worden, daar moet eerst een noodplan voor komen…..

“Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……”. Geschreven in 2009, tien (10) jaar geleden.

Update 19.02.2020

Er is een tekort van ruim 300.000 woningen. Het aantal daklozen is toegenomen mede doordat er geen betaalbare huizen zijn.

“Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……”. Geschreven in 2009, 11 jaar geleden.

“Het volk, niet tevreden slachtoffer te zijn van schurken, smeedt zijn eigen ketenen en biedt zijn nek vrijwillig voor het juk”. (JP Marat (1743-1793), revolutionair ten tijde van de Franse Revolutie). Helaas een andere conclusie is er niet na 10 jaar VVD/MP Rutte beleid, want alles wat nu aan de orde is (stikstofcrisis/woningnood /lerarentekort /problemen in de zorg enzovoort) is het resultaat van beleidskeuzes in het verleden. Toch ondersteunen de meeste mensen dit beleid. Lees ook: Dossier VVD (Met Updates) Het is angst, de mensen zijn bang.

Update 29.06.2020

Slapen onder de brug in Nederland.

Update 12.09.2020

> Goed om te lezen, in de Volkskrant vandaag komen de constateringen van mij uit 2009 (11 jaar geleden, dit bericht is een van de meest gelezen) naar voren: de bevolking groeit, meer alleenstaanden enzovoort, dus de behoefte aan betaalbare woningen neemt toe. Echter gebouwd is er niet, er kwamen het verbijsterende cijfer van 729 sociale huurwoningen bij in 5 jaar tijd. (Katern Opinie pagina 23).

> De huurstijging is het grootst sinds 2014.

> De verhuurdersheffing is desastreus geweest voor nieuwbouw.

> Enzovoort

> “Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……”. Geschreven in 2009, 11 jaar geleden.

Helaas is de conclusie dat de meeste mensen dit allemaal niet erg vinden. Dit doet aan een sociologische analyse denken: het gaat in iedere maatschappij om tweederde van de mensen, eenderde doet er niet toe, dat zijn de mensen die niet gaan stemmen en de sociaal uitgerangeerden (de Zwei-Drittel-Gesellschaft).

Update 17.10.2020

In de Volkskrant van 16 oktober 2020 een artikel over de huizenmarkt: er worden veel huizen verkocht, de gemiddelde huizenprijs is 12% gestegen in 1 jaar tot 345 duizend euro. In de het artikel een bevestiging van mijn analyse dat schaarste de prijzen opdrijft (zie boven). Een spreker van de Rabobank zegt:

Het enorme tekort aan woningen is het meest doorslaggevend in de dynamiek op de huidige woningmarkt. We hebben nu een tekort van 331 duizend woningen, dat is 4,2 procent van de huidige woningvoorraad. Dat tekort zie je terug in het zeer beperkte aanbod, de korte verkooptijden. Het tekort zou nog bepalender kunnen zijn voor de hoge woningprijzen dan de lage rente.’ Klaas Knot van De Nederlandsche Bank heeft dezelfde mening.

Mijn analyse gaat verder:

Schaarste wordt doelbewust in stand gehouden, decennialang, omdat schaarste goed is voor bezitters, voor leden van het koninklijk huis, parlementariërs die huizen verhuren, pandjesbazen die verkameren (een groot huis opspitsen en aan studenten verhuren) en voor particuliere verhuurders (die exorbitante huurprijzen hanteren en bijna kunnen doen wat ze willen), kortom de huizenbezitters. Zo werkt kapitalisme. Helaas is er te weinig kritisch vermogen in Nederland en teveel naïviteit om dit aan te pakken, daarom praten we decennialang over hetzelfde.

Update 20.01.2021 (12 jaar later)

De woningnood neemt nog steeds toe, men gebruikt nu het woord ‘wooncrisis’, de huizenprijs stijgt nog steeds, mensen die voor het eerst een huis willen kopen (starters) hebben geen kans, want men heeft nu erg veel geld nodig voor een eigen huis. Er zijn verder geen toevoegingen meer aan dit bericht, alle argumenten hebben stand gehouden. De gevestigde partijen VVD, CDA, PvdA en D66 hebben langer dan 40 jaar het beleid gemaakt, de VVD staat op winst voor de komende verkiezingen, de partij van het welbegrepen eigenbelang.

Update 07.03.2021

De woningnood neemt toe. De verkiezingen komen eraan en de 37 partijen (!) beloven veel. Men wil 1 miljoen huizen gaan bouwen voor 2030, dus in 9 jaar. Probleem is dat Nederland VOL is. In de jaren 1980 mocht het niet gezegd worden, er woonden toen 14 miljoen mensen in ons land, nu 17.5 miljoen, de verwachting is 20 miljoen inwoners in de toekomst. Bouwgrond is er echter niet, waar de huizen gebouwd moeten worden is dus een probleem. Door de stikstofkwestie mag er minder gebouwd worden, het landbouwbeleid conflicteert met huizenbouw (en wegenbouw, want meer wegen willen de verantwoordelijken ook gaan aanleggen, bos moet hiervoor gekapt worden Amelisweerd bij Utrecht). Dit heet tegenstrijdig beleid, iets waar in Nederland geen gebrek aan is.

Alle argumentaties van mij uit 2009 (12 jaar geleden) worden genoemd: ‘In prognoses is onvoldoende rekening gehouden met de effecten van een groeiende bevolking, kleiner wordende huishoudens, langer zelfstandig wonende ouderen en immigratie’. Verbijsterend. Artikel: https://www.ad.nl/wonen/woonakkoord-gesloten-voor-bouw-van-1-miljoen-huizen~aecc3c29/

Ook de energievoorziening is een groot probleem. De opwarming van de aarde noopt tot ingrijpende maatregelen zoals het stoppen met het gebruik van kolen, olie een gas (naar mijn mening moeten we gas voorlopig blijven gebruiken, het is het minst vervuilend). Daarom moeten er veel windmolens bijkomen, dit stuit echte ook op veel verzet (op land), vanwege horizonvervuiling en lawaai ed. NOT IN MY BACKYARD (NIMBY), niet in MIJN achtertuin is het probleem. Mensen willen een jacuzzi en bioscoop ed in huis, maar waar de energie vandaan moet komen weten ze niet.

Overigens is het in verkiezingstijd goed om te beseffen dat we praten over 10 JAAR VVD beleid (CDA, PvdA en D66 deden gewoon mee met het liberaal-kapitalisme, ook wel neoliberalisme genoemd), helaas beseffen de meeste mensen dit niet en maken ze geen onderscheid tussen MP Rutte als president in Coronatijd en 10 jaar VVD beleid, daarom staan ze op winst. Helaas, in Nederland is niet veel meer te verwachten de komende jaren.

Update 21.03.2021

In de Volkskrant (20.03.2021) een artikel over het drama woningnood tegenwoordig ‘wooncrisis’ geheten Het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger (zie boven 12 jaar geleden). Al mijn argumenten komen terug.

Enkele opvallende zaken:

  • Bieden is oorlog geworden (de titel).
  • Overbieden van de vraagprijs is nu normaal, 6 van de 10 aankopen. Overbieden (soms duizenden euro’s) gebeurt door mensen met veel geld, mensen zonder extra geld vallen direct af.
  • Iedereen wil nog even van de extreem lage rente gebruikmaken, met angst en beven is men bang voor rentestijging en waardedaling van een huis in de toekomst, dan komen huizen net als 10 jaar geleden ‘onder water’ te staan.
  • Een stijging van de huizenprijzen wordt verwacht, nog twee jaar, tenzij er iets onverwachts gebeurt.
  • Verkopers maken de dienst uit. Men werkt met gesloten enveloppen en de eigenaar kiest het beste voor hem uit. Is mijn analyse dat schaarste (want er wordt te weinig gebouwd) goed is voor de bezitters, het is puur kapitalisme, de sterkste wint.

Een drama samengevat: Nederland is VOL (bevolkingsgroei, immigratie en arbeidsmigratie ed), er is te weinig bouwgrond (men wil in weilanden gaan bouwen), de stikstofkwestie zorgt ervoor dat er minder gebouwd mag worden door conflicterende belangen met landbouw en wegenbouw enzovoort enzovoort.

De partijen die verantwoordelijk zijn hebben de verkiezingen gewonnen, ze regeren 40 jaar en drama op drama stapelt zich op…..

Update 21.05.2021

De huizenprijzen zijn enorm gestegen door de schaarste aan huizen, krapte op de huizenmarkt….11% de grootste stijging in 20 jaar. Iedereen die denkt dat met VVD, CDA, PvdA, D66 er in de komende jaren iets zal verbeteren die vergist zich….nee, dat wordt niets meer in NL.

Update 28.05.2021

Als zelfs het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zich uitspreekt tegen de gang van zaken op de huizenmarkt moet het wel HEEL erg zijn.

  • De hypotheekrenteaftrek werkt verstorend.
  • Kopers gaan steeds duurdere huizen kopen.
  • Door de stijging van de vraag neemt de schaarste toe.
  • Huishoudens zonder geld worden de benadeeld en kunnen niets opbouwen met huren.

Het opvallendst is dat het IMF 10 jaar geleden al adviseerde de hypotheekrenteaftrek af te schaffen. Conclusie: 10 jaar VVD beleid, ze trekken zich er niets van aan. Bovendien zoals boven al beschreven is het hele beleid van de VVD, maar ook van de PvdA, het CDA en D66 een drama. Er werd niet geanticipeerd op bevolkingsgroei (mede door immigratie en arbeidsmigratie), sociale huurwoningen werden verkocht, de verhuurdersheffing zorgde voor minder bouwen enzovoort enzovoort. “Het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger”. (zie boven 12 jaar geleden). De meeste mensen in Nederland vinden het niet erg, dat laten verkiezingen zien.

Update 01.08.2021

De ‘oplossing’ voor de woningnood is gevonden: meer mensen in 1 huis laten wonen, dus minder woonoppervlak in beslag nemen per persoon. Wij wonen ‘te groot’. Men wil ook statushouders (vluchtelingen met een verblijfsvergunning) samen met gescheiden mensen in een wooncomplex laten wonen.

Dit alles is niets anders dan afleiden van decennialang falend woningbouwbeleid, met name door de VVD, maar CDA, D66 en PvdA deden altijd mee.

Er moeten de komende 9 jaar 1 miljoen woningen gebouwd worden…..bouwgrond is er niet, er zijn te weinig bouwvakkers, het bouwen van huizen wordt duurder door hogere prijzen voor bouwmaterialen.

Uit 2009, 12 jaar geleden: Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger…… het woord ‘k*tland is al twee dagen trending op Twitter.

Update 12.08.2021

Het begint te dagen dat de woningnood (waarover ik 12 JAAR geleden begon te schrijven na eigen onderzoek) ernstige vormen heeft aangenomen, het wordt ook steeds erger, zie boven. Tegenwoordig kopen commerciële organisaties met veel geld (door overbieden) huizen op en verhuren ze, bijvoorbeeld aan arbeidsmigranten (Rotterdam). De burger heeft het nakijken, jongeren wonen noodgedwongen steeds langer thuis (tot 23e levensjaar). In september/oktober demonstraties in Rotterdam en Amsterdam.

Mijn advies: leg eerst het verband met decennialang liberaal-kapitalistisch (neoliberaal) beleid, in NL in de eerste plaats door VVD en CDA, maar D66 en PvdA deden altijd mee. We praten al ruim 40 jaar over hetzelfde, na WO2 is er altijd woningnood geweest.

Update 20.08.2021

Dat de maatschappij ontwricht is is voor velen wel duidelijk hoewel er ook veel mensen zijn niet helemaal niets van welke crisis dan ook of van corona merken en gewoon hun prettige leven ervaren. Anderen daarentegen, velen, moeten zwoegen om hun dagelijks bestaan. De gevestigde politiek heeft geen antwoorden meer, vandaar dat er een half jaar na de verkiezingen geen regering is en degenen die die 10 jaar regeerden en voor de huidige situatie hebben gezorgd gewoon doorgaan. Hij, de leider, is niet de oplossing, maar het probleem.

De woningnood blijft, een paar jaar geleden heb ik als een opgeschreven dat het in stand houden van schaarste aan woningen goed is voor de huizenbezitters, eigenaars, het is een simpele kapitalistische wet, schaarste creëert hogere prijzen. Vandaar dat grote spelers op de woningmarkt de macht hebben en mensen met dure huizen op rozen zitten. Het hele systeem is gebaseerd op macht. Het begon al in de jaren 1990 al met de ‘terugtredende overheid‘ en de ‘vrije markt’ die alles zou regelen. Het was beleid dat is voortgekomen uit de liberaal-kapitalistische ideologie, ook neoliberalisme genoemd.

Update 25.08.2021 (12 jaar later)

Er komt een groot woonprotest op 12 september in Amsterdam en 23 oktober in Rotterdam, jongeren en anderen die inzien dat het beleid zo niet verder kan.

Update 29.08.2021

MP Rutte (demissionair, maar regeert gewoon door) gaat binnenkort een nieuw plan lanceren om extra huizen te bouwen voor statushouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning) net zo als zijn voorgangers MP Lubbers in de jaren 1980, MP Kok in de jaren 1990 en MP Balkenende in het eerste decennium van deze eeuw om zo het populisme de wind uit de zeilen te nemen, want het is niet gewenst dat autochtone Nederlanders in een tijd van woningnood en wooncrisis nóg langer op een woning moeten wachten en solidariteit te vragen aan mensen die het in de maatschappij al zo moeilijk hebben (door de pandemie verergerd). Door de crisis in Afghanistan komen er momenteel veel nieuwe vluchtelingen bij, er worden nieuwe opvanglocaties gebouwd. Door gebrek aan doorstroming naar huizen blijven statushouder (momenteel 11.000 mensen) lang in volle asielcentra wonen en gemeenten kunnen niet meer doen door de woningnood, want er zijn ook veel andere mensen met urgentie.

De populistische partijen hebben sinds Fortuyn (20 jaar) 20 tot 30 Kamerzetels. De schuld van de woningnood wordt door hen bij immigratie gelegd (waar veel over te zeggen is, in Dossier Migratie/Immigratie schreef ik er over, dit begon al in de jaren 1980) en niet bij het hele liberaal-kapitalistische naoorlogse woningbouwbeleid waar het echte probleem ligt.

Update 17.10.2021

In Berlijn hebben mensen bij een referendum in meerderheid gekozen voor het onteigenen van grote vastgoedbezitters. De grote partijen zijn echter allemaal tegen. Misschien moeten we er in Nederland ook eens naar kijken, wonen is een recht. Het bekende Tweede Kamer lid dat Nederland als een BV ziet (en zijn partij ook zo heeft genoemd) komt dan in aanmerking. Ook een prins is een huizenbezitter met veel vastgoed. Vastgoed is de pot met goud die men in deze tijd van 0% rente moet bezitten, niet alleen particulieren, maar ook grote beleggers (ook uit het buitenland). En het mag, alles is legaal door wetten ondersteund.

Uit 2009, 12 jaar geleden: Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……

Van verschillende kanten wordt geprobeerd de woningnood te bagatelliseren, ook het CBS doet er aan mee. Er is dan geen tekort aan huizen, maar mensen wonen TE GROOT, nemen teveel ruimte in.

Vandaag een woonprotest in Rotterdam. De hele wooncrisis hebben we te danken aan decennia liberaal-kapitalistisch VVD-CDA beleid en D66 en de PvdA deden er aan mee. Lees het goed!

Update 22.12.2021

Een huis dat in het jaar 2000 160.000 euro waard was (transactiewaarde) is nu 400.000 euro. Het is jammer dat de meeste mensen het verband niet zien met decennia VVD, CDA, PvdA, D66 beleid (vanaf de jaren 1990) en de huidige situatie…. zie boven.

Update 30.12.2021

Uit onderzoek onder gemeenten: De doorstroming van ouderen die grote woningen bezitten naar kleinere appartementen is niet goed en zorgt voor de wooncrisis. Ik schreef erover in 2009 12 jaar geleden, zie boven. (OMG). Dat ouderen niet willen verhuizen is overigens hun goed recht, deze argumentatie wordt nu gebruikt om falend beleid te verhullen want er zijn geen kleinere appartementen.

De asielcrisis wordt mede veroorzaakt doordat er geen woningen voor statushouders zijn en ze blijven daardoor lang in opvangcentra wonen. Gemeenten worden nu gedwongen voor noodopvang te zorgen. Het populisme zal hierdoor verder toenemen. Dit is het bekende solidariteit aan anderen vragen, ik schreef erover in Dossier Migratie/Immigratie

Het drama Nederland. De ‘Puinhopen van Paars’ na de jaren 1990 (1994-2002, Kok/Zalm, VVD/PvdA/D66) zijn klein vergeleken met de huidige puinhopen. Aangezien de hoofdrolspeler VVD leider DMP Rutte is kunnen we spreken vanDe Puinhopen van Rutte’. 11 jaar VVD beleid en IEDERE maatschappelijke sector is in crisis en de bevolking gepolariseerd en de politiek versplinterd. Zonder corona zou dat ook zo zijn geweest, corona heeft blootgelegd wat er allemaal verkeerd is gedaan in het verleden.

Overigens, de woningnood zal de komende jaren NIET worden opgelost, zie bovenstaande, ook niet met een nieuwe regering. Dit is na decennia een onoplosbaar probleem geworden. Alleen met een zeer radicale aanpak met nationalisatie/onteigening, 1 huis mogen bezitten en er zelf in wonen, veel zelfvoorzienende tinyhouses bouwen, het toestaan van arbeidsmigranten alleen wanneer de werkgever zelf de huizen gaat bouwen, een asielquotum met een directe koppeling met het speciaal daarvoor bouwen van huizen (geen huizen beschikbaar, geen asielzoekers, ik schreef er in de jaren 1990 al over), en dergelijke. In Nederland is er echter hiervoor geen meerderheid te vinden…..

Update 18.01.2022 (13 jaar later)

Dit artikel begon in 2009, 13 jaar geleden. De woningnood en wooncrisis zijn toegenomen, de gevestigde politiek heeft geen oplossingen, ondanks beloften, dit gaat nog jaren duren netzo als al die andere crises. MP Rutte en zijn partij de VVD hebben 11 jaar mede het beleid gemaakt en dezelfde persoon staat vandaag de regering te vertegenwoordigen. Hij is nog steeds ‘trots’ op zijn prestaties…..

Uit 2009, 13 jaar geleden: Het wordt niet beter, het gaat niet de goede kant op, het wordt steeds erger……

Lees ook: Dossier VVD en Humanistisch Sociale Partij

Update 07.02.2022

Overbieden bij de aankoop van een huis komt steeds vaker voor, het laat de jungle zien waarin we leven. Mensen met geld bepalen de gang van zaken. De verschillen tussen arm en rijk nemen sterk toe (ook door de hoge inflatie, men koopt minder voor hetzelfde geld). Mensen leggen het verband niet met decennialang liberaal-kapitalistisch-neoliberaal VVD-CDA beleid en D66 en PvdA volgden, deden mee.

  • 1 op de drie huizen wordt met 50.000 euro overboden.
  • Bij 80% van de verkoop van een huis wordt overboden
  • zelfs makelaars zien dit als bedenkelijk
  • ook buiten de Randstad vindt overbieden plaats
  • een huis werd met 160.000 euro overboden
  • ook huizen die al hoog te koop staan worden overboden
  • nieuw is een vanaf prijs die laag is, zo ontstaat het bieden en overbieden, kapitalisme in de meest zuivere vorm
  • dit neemt nog verder toe aangezien er een tekort aan huizen is en de hypotheekrente laag waardoor veel geld lenen makkelijk is

Mijn analyse van jaren terug is nog steeds dat het in stand houden van schaarste opzettelijk gebeurd, want schaarste zorgt voor hogere prijzen voor bezitters, het is simpel kapitalisme vergelijkbaar met de olieprijzen. Als de olie producerende landen (OPEC) meer inkomsten willen verlagen ze de productie en de prijs gaat omhoog. Voor de eenvoudige burger is dit onzichtbaar, die doet moeite om een huis te vinden om in te wonen.

Ondertussen nemen de maatschappelijke spanningen toe, ook door corona. We kijken naar een langzame implosie van VVD-CDA beleid van decennia, op ALLE gebieden. Erkennen zullen ze het nooit. Elders heb ik geschreven (ook al weer jaren geleden) dat het gaat om de middenklasse die niet ziet dat ze genaaid worden. Potentieel gevaarlijk, een middenklasse in de verdrukking gaat vaak politiek gezien naar rechts: populisme of erger, terwijl de oplossingen progressief zijn: huizen bouwen voor iedereen, geen denivellering door inflatie, geen grote vermogensverschillen enzovoort. Maar ‘links’ heeft de erfenis van het verleden die bij veel mensen is blijven hangen als ‘communistisch’…

Laten we vooral niet vergeten dat de woningnood/wooncrisis voor burgers, statushouders en vluchtelingen is veroorzaakt door decennialang liberaal-kapitalistisch (neoliberaal) beleid van VVD/CDA en PvdA en D66 volgden.

Aanvullingen mogelijk.

(C) Ronald Puma

De auteur studeerde geschiedenis en aardrijkskunde en heeft voor beide vakken de onderwijsbevoegdheid.
Alle genoemde personen worden aangesproken in hun functie.
Dit bericht komt tot stand zonder subsidie en/of crowdfunding en is onafhankelijk.

Over Ronald Puma

Fotograaf in Nederland / Photographer in the Netherlands.
Dit bericht werd geplaatst in Columns, cultuur, economie, EU, filosofie, journalistiek, Kapitalisme, media, milieu, politiek, privatisering en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s